کاهش ۴۰ درصدی صادرات زعفران در نیمه نخست امسال

عضو هیئت مدیره صندوق توسعه صادرات زعفران از کاهش ۴۰ درصدی صادرات در نیمه نخست امسال خبر داد.

باشگاه خبرنگاران جوان؛ آزاده محبی - محمدرضا اردیخانی، رئیس هیئت‌مدیره صندوق توسعه صادرات زعفران، با اشاره به مهم‌ترین موانع پیش‌روی صادرات این محصول اظهار کرد: در سال‌های گذشته، رفع تعهد ارزی یکی از مشکلات اصلی صادرکنندگان بود و از سوی دیگر، تحریم‌ها امکان حضور فعال و مستمر ایران در بازارهای هدف را محدود کرد.

وی افزود: صادرکنندگان ایرانی به دلیل محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها نتوانستند به‌صورت مستمر در بازارهای هدف حضور داشته باشند و در هر زمان پاسخگوی نیاز مشتریان باشند. این خلأ موجب شد کشورهای دیگر از فرصت ایجادشده استفاده کنند و سهم بیشتری از بازار زعفران را به دست آورند؛ به‌طوری‌که برخی کشورهای همسایه با وجود سهم محدود در تولید، توانسته‌اند جایگاه خود را در بازارهای جهانی تقویت کنند.

افزایش چهار تا پنج برابری مشکلات ارسال زعفران

اردیخانی با اشاره به نقش حمل‌ونقل هوایی در صادرات زعفران ایران گفت: بیش از ۹۰ درصد صادرات این محصول در گذشته از طریق حمل‌ونقل هوایی انجام می‌شد، اما در ماه‌های اخیر، اختلال در پروازها و نبود خدمات کارگو، امکان ارسال سریع زعفران به بازارهای هدف را با مشکل مواجه کرده است.

وی ادامه داد: مدت‌زمان ارسال کالا که پیش از این کمتر از ۲۴ ساعت بود، اکنون به حدود ۱۰ روز افزایش یافته است. همچنین مشکلات مربوط به ارسال کالا نسبت به هفت ماه گذشته چهار تا پنج برابر شده و این شرایط، در کنار نوسانات قیمت در فاصله ثبت سفارش تا تحویل محصول، ریسک فعالیت صادرکنندگان را افزایش داده است.

رئیس هیئت‌مدیره صندوق توسعه صادرات زعفران تصریح کرد: طولانی‌شدن فرآیند ارسال و افزایش مشکلات حمل‌ونقل موجب شده است برخی شرکت‌های صادرکننده از بازارهای هدف عقب‌نشینی کنند و در نتیجه، بخشی از سهم ایران در این بازارها از دست برود.

اردیخانی با اشاره به آمار صادرات زعفران در شش‌ماهه نخست امسال اظهار کرد: در این مدت حدود ۵۹ تن زعفران به ارزش ۵۰ میلیون دلار صادر شد؛ در حالی که میزان صادرات در مدت مشابه سال گذشته حدود ۱۰۰ تن بود. بر این اساس، صادرات رسمی زعفران از نظر وزنی حدود ۴۰ درصد کاهش یافته است.

وی در ادامه از تداوم خروج غیرقانونی زعفران از کشور خبر داد و گفت: بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد خروج غیرقانونی این محصول همچنان ادامه دارد و در مواردی، زعفران ایرانی پس از تغییر بسته‌بندی با نام کشورهای دیگر به بازارهای جهانی عرضه می‌شود.

این مقام صنفی افزود: چنین روندی موجب می‌شود زنجیره تولید و عرضه زعفران ایران در بازارهای مقصد به نام کشورهای دیگر شناخته شود؛ موضوعی که می‌تواند در بلندمدت به جایگاه برند ایرانی آسیب وارد کند و مانع بهره‌مندی کشور از ارزش افزوده این محصول شود.

اردیخانی با اشاره به اختلاف آمار صادرات رسمی زعفران نسبت به سال گذشته بیان کرد: برآورد ما این است که بخشی از این اختلاف ناشی از خروج غیرقانونی محصول از کشور باشد. با توجه به اینکه زعفران قابل‌توجهی نیز در انبارها موجود نیست، احتمال می‌دهیم بخشی از محصولی که در آمار صادرات رسمی دیده نمی‌شود، از مسیرهای غیرقانونی از کشور خارج شده باشد.

پیشنهاد استفاده از مسیر افغانستان برای حفظ برند ایرانی

رئیس هیئت‌مدیره صندوق توسعه صادرات زعفران درباره راهکارهای مقابله با خروج غیرقانونی این محصول و حفظ جایگاه برند ایران در بازارهای جهانی گفت: پیشنهاد داده‌ایم امکان دریافت مجوز ترانزیت موقت یا استفاده از پروازهای ترانزیتی از مسیر افغانستان بررسی شود تا زعفران تولید ایران از این مسیر به بازارهای مقصد ارسال شود و دست‌کم در بازار نهایی با برند ایرانی به فروش برسد.

وی توضیح داد: در شرایط فعلی، بخشی از زعفران پس از خروج از کشور و تغییر بسته‌بندی، با نام افغانستان به سایر کشورها صادر می‌شود. این روند ارزش افزوده‌ای برای اقتصاد ایران ایجاد نمی‌کند و در عین حال، زمینه تضعیف جایگاه زعفران ایرانی در بازارهای جهانی را فراهم می‌کند.

اردیخانی تأکید کرد: استفاده از مسیرهای جایگزین صادراتی می‌تواند به حفظ بازارهای هدف کمک کند؛ البته تحقق این موضوع به فراهم‌شدن زیرساخت‌های لازم و اخذ مجوزهای موردنیاز بستگی دارد.

پیشنهاد فعال‌سازی یک کشور به‌عنوان هاب صادراتی

عضو هیئت‌مدیره صندوق توسعه صادرات زعفران همچنین با اشاره به ضرورت جبران افت صادرات این محصول گفت: با توجه به مشکلات جدی حمل‌ونقل، پیشنهاد داده‌ایم برای ماه‌های آینده برنامه‌ریزی لازم انجام شود تا با انتخاب و فعال‌سازی یک کشور به‌عنوان هاب صادراتی، فرآیند ارسال زعفران به بازارهای هدف تسهیل و بهینه‌سازی شود.

به گفته وی، انتخاب یک مسیر جایگزین و ایجاد امکان ارسال سریع‌تر محموله‌ها می‌تواند به کاهش مشکلات صادرکنندگان، افزایش سرعت تحویل کالا و حفظ مشتریان خارجی کمک کند.

تولید سالانه ۳۰۰ تا ۳۲۰ تن زعفران در کشور

اردیخانی با اشاره به ظرفیت تولید زعفران ایران اظهار کرد: میانگین تولید سالانه این محصول در سال‌های گذشته حدود ۳۰۰ تا ۳۲۰ تن بوده و به‌طور متوسط سالانه ۲۰۰ تن زعفران به بازارهای هدف صادر می‌شده است.

وی در پایان با تأکید بر چالش‌های پیش‌روی صادرات زعفران گفت: در حال حاضر، حفظ جایگاه زعفران ایران در بازارهای جهانی با مشکلات متعددی روبه‌روست و مسائل مربوط به رفع تعهد ارزی نیز در سال جاری تأثیر قابل‌توجهی بر فعالیت صادرکنندگان گذاشته است؛ به‌گونه‌ای که برخی صادرکنندگان بزرگ از بازارهای هدف عقب‌نشینی کرده‌اند.

بر این اساس، رفع موانع حمل‌ونقل، تسهیل فرآیندهای صادراتی، ایجاد مسیرهای جایگزین برای ارسال محموله‌ها و مقابله با خروج غیرقانونی زعفران از جمله اقداماتی است که می‌تواند به حفظ سهم ایران از بازارهای جهانی و جلوگیری از تضعیف برند این محصول کمک کند.