هشدار معاون امور رسانهای وزارت ارشاد نسبت به کمتوجهی به فرهنگ و زبان فارسی در قلمرو دیجیتال
معاون امور رسانهای و تبلیغات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با هشدار نسبت به کمبود منابع معتبر و دسترسپذیر از فرهنگ و زبان فارسی در قلمرو دیجیتال، بر ضرورت تبدیل گنجینه علمی و فرهنگی تمدن ایرانیـاسلامی به کلاندادههای قابل استفاده برای ابزارهای هوش مصنوعی تأکید کرد.
به گزارش ایلنا، محمدرضا نوروزپور در مراسم گرامیداشت بیستمین سالگرد تأسیس خبرگزاری کتاب ایران، همزمان با سیوچهارمین هفته کتاب، ضمن پیشنهاد ایجاد «پنجره جهانی کتاب ایران» برای معرفی چندزبانه آثار ایرانی، گفت: میان غنای میراث علمی و فرهنگی کشور و میزان حضور دسترسپذیر آن در فضای دیجیتال فاصلهای جدی وجود دارد. رسانهها باید با نگاهی تخصصی برای کاهش این فاصله فعالیت کنند و خبرگزاری کتاب ایران نیز بهدلیل تمرکز بر کتاب، میتواند در معرفی و ساماندهی منابع معتبر این حوزه نقش مؤثری داشته باشد.
وی افزود: مسئله ما کمبود اندیشه، دانش و اثر فرهنگی نیست؛ بخش مهمی از مسئله، دسترسپذیر نبودن این سرمایه در محیطی است که شناخت مردم جهان از فرهنگها، روزبهروز بیشتر در آن شکل میگیرد. اگر منابع معتبر فارسی در این محیط حضور کافی نداشته باشند، فرصت شناختهشدن فرهنگ ایران و اثرگذاری زبان فارسی نیز محدود میشود.
به گفته معاون وزیر فرهنگ، نسلهای جدید بخش بزرگی از زندگی خود را در قلمرو دیجیتال و با ابزاهای هوش مصنوعی میگذرانند. اگر زبان فارسی و منابع معتبر فرهنگی و تاریخی ما در آن حضوری مؤثر نداشته باشند، شناخت آنان از ایران بیش از پیش از مسیر منابع و ابزارهایی شکل خواهد گرفت که ما در تولید و هدایتشان سهم اندکی داشتهایم. از این منظر، مسئلهٔ زبان فارسی در فضای دیجیتال، مسئلهای بسیار مهم است
سرمایه فرهنگی باید در دسترس جهان قرار گیرد
نوروزپور با اشاره به جایگاه فرهنگ در قدرت ملی اظهار کرد: قدرت کشورها افزون بر توان اقتصادی و دفاعی، به ظرفیت آنها برای تولید اندیشه، انتقال دانش، روایت تجربههای خود و تأثیرگذاری بر دیگر جوامع وابسته است. زبان فارسی، حامل بخش بزرگی از حافظه تاریخی، دانش، ادبیات و تجربه تمدنی ایران و جهان است و از پایههای قدرت فرهنگی ایران محسوب میشود.
وی ادامه داد: برخورداری از پیشینه تمدنی و آثار ارزشمند، بهتنهایی برای حضور مؤثر در جهان امروز کافی نیست. این سرمایه باید معرفی شود، در دسترس قرار گیرد و امکان مطالعه، استفاده و ارجاع پیدا کند. از این رو پاسداری از فرهنگ و زبان فارسی، امروز به حضور فعال و سنجیده در قلمرو دیجیتال نیاز دارد.
معاون وزیر فرهنگ با بیان اینکه فضای دیجیتال به یکی از عرصههای اصلی رقابت و تعامل فرهنگی تبدیل شده است، گفت: بخش مهمی از مواجهه مردم با فرهنگها و زبانها از مسیر رسانههای دیجیتال، موتورهای جستوجو و ابزارهای هوش مصنوعی صورت میگیرد. در چنین شرایطی، میزان و کیفیت منابعی که از خود در دسترس قرار میدهیم، در چگونگی شناختهشدن و تاثیرگذاری ما بر جهان نقش دارد.
گنجینه تمدن ایرانیـاسلامی نباید از تحولات دیجیتال دور بماند
نوروزپور با اشاره به میراث علمی و فرهنگی کشور گفت: گنجینهای عظیم از معارف و علوم در تمدن ایرانیـاسلامی وجود دارد؛ از فلسفه، حکمت و ادبیات تا پزشکی، ریاضیات، نجوم، تاریخ، جغرافیا و هنر. این میراث، نشاندهنده سهم این تمدن در پیشرفت دانش بشری و خدمات آن به جهانیان است.
وی افزود: بخش بزرگی از این گنجینه در کتابها، نسخههای خطی، اسناد و مجموعههای پژوهشی حبس شدهاند و حضور دیجیتال آنها با گستردگی و ارزش آن تناسب ندارد.
او تأکید کرد: لازم است این سرمایه، با حفظ اصالت منابع و رعایت حقوق پدیدآورندگان، به کلاندادههایی معتبر، سامانیافته و قابل دسترسی برای ابزارهای هوش مصنوعی تبدیل شود؛ تا هم سهم تمدن ایرانیـاسلامی در دانش و فرهنگ جهان بهتر شناخته شود و هم این گنجینه در اقتصاد محتوای جهانی جایگاه پیدا کند.
دیجیتالسازی به اسکنکردن منابع محدود نشود
معاون امور رسانهای و تبلیغات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر ضرورت عبور از نگهداری صرف فایلها گفت: تصویربرداری از صفحات کتابها و اسناد، آغاز مسیر است. این منابع باید به متنهای قابل جستوجو و پردازش تبدیل شوند، منشأ و مشخصات آنها روشن باشد و اطلاعاتشان بهگونهای سامان یابد که برای پژوهش، آموزش و کاربردهای هوش مصنوعی قابل استفاده باشند.
وی ادامه داد: انباشت فایلهای پراکنده، بهتنهایی پاسخگوی این نیاز نیست. باید میان آثار، موضوعات و پدیدآورندگان ارتباط برقرار شود و امکان بررسی اعتبار، اصلاح خطاها و بهروزرسانی اطلاعات وجود داشته باشد.
نوروزپور همچنین هشدار داد: افزایش حضور فارسی نباید با تولید انبوه مطالب تکراری و کمکیفیت اشتباه گرفته شود. اعتبار منابع، صحت اطلاعات، کیفیت زبان و تنوع محتوای عرضهشده اهمیت اساسی دارد. هدف باید ارائه تصویری دقیق و غنی از فرهنگ ایران و ظرفیتهای زبان فارسی باشد.
رسانهها برای رفع شکاف محتوایی مسئولیت دارند
نوروزپور نقش رسانهها در این زمینه را فراتر از بازتاب رویدادها دانست و گفت: رسانهها میتوانند با معرفی تحلیلی آثار، گفتوگو با پژوهشگران و پدیدآورندگان، انتشار نقدهای مستند و ساماندهی آرشیوهای خود، به افزایش منابع معتبر فارسی در فضای دیجیتال کمک کنند.
وی افزود: ممکن است اثری مهم درباره تاریخ، فرهنگ یا تجربه مردم ایران منتشر شده باشد، اما در اینترنت جز عنوان، تصویر جلد و قیمت آن اطلاعات چندانی وجود نداشته باشد. در این وضعیت، اثر منتشر شده، اما اندیشه و ظرفیتهای آن هنوز بهدرستی معرفی نشده است. تولید محتوای تخصصی و معتبر میتواند این خلأ را کاهش دهد.
وی افزود: رسانهها باید با بهرهگیری از فناوریهای روز، محتوای خود را در قالب متنهای ماشینخوان، همراه با فرادادههای استاندارد و دستهبندی موضوعی دقیق منتشر کنند و ساختار فنی وبسایت را بهگونهای سامان دهند که خزندههای موتورهای جستوجو و سامانههای هوش مصنوعی بتوانند این منابع را کشف و پردازش کنند و با شناسایی موضوع و منشأ آنها، برای بازیابی و ارجاع در دسترس قرار دهند.
او با تأکید بر ضرورت همکاری رسانهها با دانشگاهها، کتابخانهها، مراکز اسناد، ناشران و متخصصان فناوری اظهار کرد: این موضوع باید به مسئلهای ملی تبدیل شود. ظرفیتهای ارزشمندی در مجموعههای مختلف وجود دارد که با همکاری و تقسیم کار روشن میتوان آنها را به منابعی مؤثر برای گسترش حضور فرهنگ و زبان فارسی تبدیل کرد.
اقتصاد محتوا، سوخت اقتصاد فرهنگ و هنر است
نوروزپور در بخش دیگری از سخنان خود، حضور دیجیتال میراث و آثار ایرانی را زمینهساز فرصتهای اقتصادی دانست و گفت: اقتصاد محتوا، سوخت اقتصاد فرهنگ و هنر است. هرچه اندیشهها، روایتها و آثار فرهنگی بیشتر به محصولات متنوع و درآمدزا تبدیل شوند، جریان تولید و سرمایهگذاری در فرهنگ و هنر تقویت میشود و فرصتهای بیشتری برای اشتغال و تداوم آفرینش هنری فراهم میآید.
وی افزود: کتاب در اقتصاد محتوا، هم محصول است و هم سرچشمه خلق محصولات تازه. یک رمان میتواند مبنای فیلم یا نمایش قرار گیرد، یک روایت تاریخی به مستند تبدیل شود و یک جهان داستانی، ظرفیت تولید انیمیشن یا بازی رایانهای پیدا کند. آثار علمی و پژوهشی نیز میتوانند مبنای تولید محصولات و خدمات آموزشی باشند.
معاون امور رسانهای وزیر فرهنگ ادامه داد: کاهش فاصله میان غنای فرهنگی ایران و حضور دیجیتال آن، هم به تقویت قدرت فرهنگی و گسترش نفوذ و تأثیرگذاری زبان فارسی کمک میکند و هم فرصت ورود آثار و اندیشههای ایرانی به اقتصاد محتوای جهانی را افزایش میدهد. این ظرفیت باید با برنامهریزی، همکاری و تولید محتوای معتبر به فعلیت برسد.
خبرهای مشابهی در منابع دیگر هست، ولی داور خودکار هنوز همخوانیشان را بررسی نکرده است.
همین رویداد در منابع دیگر:
بررسی خودکار: مقایسه با خبرهای ۷۲ ساعت اخیر منابع دیگر و اعتبار پایهی منبع؛ جایگزین داوری انسانی نیست.منبع: ایلنا
گفتوگو