محرک جدید برای کاهش مصرف انرژی؛ دانش‌بنیان‌ها به میدان می‌آیند

به گزارش ایسنا، سقاب اصفهانی، رئیس سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی، در جلسه امضای تفاهم‌نامه با معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری، با اشاره به اینکه قرار است این همکاری وارد فاز اجرایی شود، گفت: سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، سازمانی جدید است که به استناد ماده ۴۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت تشکیل شده است. این سازمان، طبق اساسنامه‌ای که برای آن تدوین شده، بنا بر دستور رئیس‌جمهور قرار است سازمانی سیاست‌گذار، تنظیم‌گر و ناظر باشد و به‌جای خلق ساختارهای جدید، از ظرفیت‌های موجود کشور و سازوکارهای فعلی استفاده کند و این ظرفیت‌ها را برای بهینه‌سازی و مدیریت مصرف انرژی کشور یکپارچه سازد.

او با بیان اینکه کشور در حوزه تولید انرژی، با وجود تحریم‌ها و کارشکنی‌ها، عملکرد قابل قبولی داشته است، اظهار کرد: با نقش‌آفرینی نخبگان کشور، در توسعه ظرفیت‌های تولیدی تقریباً خوب عمل کرده‌ایم و در برخی حوزه‌های بالادستی به فناوری‌هایی دست یافته‌ایم که در دنیا کم‌نظیر هستند؛ اما در حوزه مصرف، عملکرد خوبی نداشته‌ایم. وی افزود: برای اثبات این موضوع دلایل متعددی وجود دارد، اما یکی از شاخص‌هایی که می‌توان به آن اشاره کرد، شاخص شدت انرژی است. این شاخص در سال ۱۳۷۹ در سیاست‌های کلی انرژی کشور ابلاغ شد و قرار بود کاهش پیدا کند، اما امروز از نظر مقدار مطلق و روند رشد، در جایگاه نخست جهان قرار داریم. این وضعیت نشان می‌دهد که در کشور به معنای واقعی کلمه، مصرف انرژی به‌درستی انجام نمی‌شود. وی با تأکید بر اینکه همه بخش‌های کشور در وضعیت موجود سهیم هستند، گفت: این مسئله به تمام بخش‌ها، از ظرفیت‌های تولیدی و اقتصادی کشور گرفته تا بخش مسکونی و حمل‌ونقل، مربوط می‌شود. بنابراین، اگر بخواهیم این وضعیت را تغییر دهیم، باید همه با کمک یکدیگر اقدام کنیم. برای خروج از وضعیت فعلی باید چند برنامه مکمل به‌صورت هم‌زمان اجرا شود، همان‌طور که باید در سطح فناوری‌ها تغییرات جدی ایجاد کنیم و راندمان تولید محصولات را افزایش دهیم، لازم است در فرهنگ‌سازی، الگوسازی مصرف و نظام قیمت‌ها نیز تغییراتی متوازن ایجاد کنیم. وی افزود: مفهوم اقدامات متوازن از سیاست‌های کلی نظام گرفته شده است؛ بر این اساس، اصلاحات انرژی و مدیریت مصرف در ایران باید با اقدامات متوازن و هماهنگ قیمتی و غیرقیمتی انجام شود. هر زمان که صرفاً بر یکی از این اقدامات تمرکز کرده‌ایم، نتوانسته‌ایم نتیجه مطلوب بگیریم، اما اجرای هماهنگ آن‌ها نتایج خوبی به همراه داشته است. ضرورت تحریک تقاضا برای خدمات دانش‌بنیان سقاب اصفهانی با اشاره به نقش توسعه خدمات دانش‌بنیان و فناوری‌های جدید در حل مسئله مصرف انرژی گفت: سؤال این است که آیا در توسعه خدمات دانش‌بنیان و فناوری‌های جدید ناتوان هستیم یا جوانان متخصص کشور نتوانسته‌اند با وجود تحریم‌ها به فناوری‌های جدید دست پیدا کنند؟ پاسخ قطعاً منفی است. مشکل اصلی در سمت تقاضای فناوری‌ها قرار دارد. وی ادامه داد: با تلاش‌هایی که طی سال‌های گذشته در معاونت علمی و سایر بخش‌های کشور انجام شده، امروز در حوزه فناوری عملکرد خوبی داشته‌ایم و به فناوری‌های مناسبی دست یافته‌ایم، اما نتوانسته‌ایم سیاست‌های خود را به‌گونه‌ای تنظیم کنیم که به تحریک تقاضا برای این خدمات منجر شود. هدف ما از این تفاهم‌نامه با معاونت علمی و صندوق نوآوری، انجام همین مأموریت است. وی تأکید کرد: اگر بخواهیم این تفاهم‌نامه را در یک جمله خلاصه کنیم، هدف آن تحریک تقاضا برای خدمات دانش‌بنیان و فناوری‌های جدید به‌منظور کاهش مصرف انرژی و افزایش بهره‌وری انرژی در ایران است. قرار است این سه مجموعه با استفاده از ظرفیت‌های موجود و بدون ایجاد ساختارهای سازمانی جدید، به‌صورت یکپارچه عمل کنند. سقاب اصفهانی با اشاره به ظرفیت‌های سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی در حوزه سیاست‌گذاری، نظارت، تأمین اعتبار و تأمین مالی طرح‌ها و همچنین صدور گواهی‌های صرفه‌جویی گفت: از سوی دیگر، معاونت علمی در حوزه سیاست‌گذاری و صندوق نوآوری در زمینه تأمین منابع و معافیت‌های مالیاتی ظرفیت‌هایی دارند که باید از آن‌ها استفاده شود. باید این پیام به جامعه، شرکت‌های دانش‌بنیان و متقاضیان این خدمات منتقل شود که دسترسی به این فناوری‌ها با حضور معاونت علمی تسهیل شده است. همچنین سازوکارهایی در حال تدوین است تا برای مثال، خودروسازان هم امکان دسترسی به این فناوری‌ها و هم انگیزه اقتصادی استفاده از آن‌ها را داشته باشند. وی ادامه داد: در بسیاری از موارد، امکان دسترسی فنی و فناورانه وجود دارد، اما انگیزه اقتصادی برای استفاده از فناوری فراهم نیست؛ زیرا نظام تعرفه‌ها، قیمت‌گذاری و فروش محصولات به‌گونه‌ای طراحی شده که انگیزه‌ای برای ارتقای فناوری ایجاد نمی‌کند. قرار است با این هماهنگی، سیاست‌ها به‌گونه‌ای پیش بروند که این مشکل برطرف شود. ارائه گزارش عملیاتی پس از شش ماه سقاب اصفهانی با بیان اینکه هدف از این همکاری صرفاً امضای یک تفاهم‌نامه نیست، گفت: ما به دنبال این بودیم که توافق با آقای دکتر افشین از مرحله تفاهم‌نامه فراتر برود و به اقدام عملیاتی منجر شود؛ به‌گونه‌ای که پس از شش ماه بتوانیم گزارشی ارائه کنیم که نشان دهد این همکاری چه میزان تقاضا ایجاد کرده و تا چه اندازه به افزایش عرضه منجر شده است. هدف این است که سازوکارها به‌گونه‌ای طراحی شوند که دستگاه‌های مصرف‌کننده انرژی، با استفاده از مدل و الگوی جدید، برای خرید محصولات دانش‌بنیان انگیزه پیدا کنند و شرکت‌های فعال در این حوزه نیز بتوانند خدمات و محصولات خود را عرضه کنند. سقاب اصفهانی با اشاره به ظرفیت بالای توسعه خدمات دانش‌بنیان و فناوری‌های جدید در حوزه انرژی اظهار کرد: اوج توسعه این خدمات و فناوری‌ها در دنیا و ایران می‌تواند در حوزه انرژی اتفاق بیفتد؛ زیرا میزان اتلاف و هدررفت انرژی، با وجود آنکه منابع کشور را هدر می‌دهد، فرصتی برای جمع‌آوری این منابع و تبدیل آن‌ها به رشد اقتصادی فراهم می‌کند. کشف یک میدان جدید گازی، تأمین پیمانکار و تأمین مالی برای توسعه آن، فرایندهای مختلفی دارد؛ درحالی‌که گاز به خانه‌ها و کارخانه‌ها رسیده است و اکنون باید آن را جمع‌آوری و به‌درستی مصرف کنیم. در این حوزه به نتیجه نزدیک‌تریم. وی با اشاره به برخی زمینه‌های کاربرد فناوری‌های جدید در حوزه انرژی گفت: کنترل و سنجش، کنتورهای گاز و برق، تجهیزات مرتبط با شبکه توزیع گاز، جمع‌آوری گازهای فلر، تشخیص هدررفت در لوله‌های زیرزمینی شهرها، استفاده از بخاری‌هایی با گریدهای بالاتر، تجهیزات صنعتی، موتور و اسکوتر برقی، از جمله زمینه‌هایی هستند که می‌توانند شکل‌های جدیدی از ارائه خدمات به مردم را فراهم کنند. همچنین می‌توان ساختار خدمات را به‌گونه‌ای طراحی کرد که نیاز به حمل‌ونقل تغییر کند. سقاب اصفهانی در پایان ابراز امیدواری کرد که با اجرای این چارچوب و با استفاده از ظرفیت‌های موجود، گام‌های مؤثری در این مسیر برداشته شود.