رئیس‌جمهور به جاده مخصوص رفت تا از خودروسازان درباره بنزین بپرسد
تهران- ایرنا- در بازدید مسعود پزشکیان رئیس جمهور از سایپا، آنچه بیش از خطوط تولید و آمار تیراژ به چشم آمد، پرونده‌ای قدیمی بود که امروز به یکی از جدی‌ترین چالش‌های اقتصاد کشور بدل شده است؛ مصرف سوخت خودروها.
به گزارش ایرنا، سال‌ها تولید، تیراژ و تأمین بازار معیار اصلی سنجش صنعت خودرو بودند. اما با رشد مصرف بنزین و عمیق‌تر شدن ناترازی انرژی، این معادله تغییر کرده است. اکنون نمی‌توان از آینده این صنعت گفت و نپرسید محصولاتش در سال‌های پیش‌رو چقدر سوخت مصرف خواهند کرد.
رئیس‌جمهور نیز در این بازدید بر توسعه موتورهای پیشرفته و کم‌مصرف و بهره‌گیری از فناوری‌های روز تأکید کرد و یادآور شد که تحول در صنعت خودرو کاری کوتاه‌مدت نیست و باید پیوسته دنبال شود.
عددهایی که فاصله را نشان می‌دهند
میانگین مصرف سوخت خودروهای کشور حدود ۹.۲ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر است. این رقم برای خودروهای نو به ۸.۳ لیتر می‌رسد؛ یعنی حتی خودرویی که امروز از خط تولید بیرون می‌آید، با استانداردهای مصرف پایین فاصله دارد. وقتی این اعداد را در میلیون‌ها خودرو و میلیاردها کیلومتر پیمایش سالانه ضرب کنیم، حجم بنزینی که در کشور می‌سوزد روشن می‌شود. در گروه سایپا میانگین مصرف خودروهای نو حدود ۷.۳ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر اعلام شده و هدف این مجموعه رساندن آن به ۵.۵ لیتر ظرف پنج سال است. اختلاف چند لیتر در یک خودرو شاید کوچک به نظر برسد، اما در مقیاس ملی به رقمی چشمگیر تبدیل می‌شود. همین‌جاست که مصرف سوخت از مسئله‌ای فنی به موضوعی اقتصادی و حتی مرتبط با امنیت انرژی تبدیل می‌شود.
خودروی فردا را نمی‌شود با موتور امروز ساخت
کاهش مصرف با تعویض چند قطعه یا بهینه‌سازی یک موتور قدیمی به دست نمی‌آید. توسعه نسل تازه‌ی قوای محرکه، موتورهای توربوشارژ و توربو GDI، بهبود موتورهای تنفس طبیعی و حرکت به‌سوی فناوری‌های هیبریدی و پلاگین‌هیبرید بخشی از مسیری است که صنعت خودرو باید بپیماید. سایپا نیز توسعه خانواده موتورهای جدید و محصولات برقی و هیبریدی را در همین چارچوب دنبال می‌کند. آریا و پروژه آریانو در این مسیر قرار دارند. آریانو با فناوری پلاگین‌هیبرید توسعه یافته و بر پایه محاسبات انجام‌شده، مصرف آن در سیکل استاندارد ترکیبی می‌تواند به حدود ۲.۷ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر برسد. این عدد به معنای حل مسئله نیست، اما نشانه تغییر رویکرد است؛ محصول جدید باید بر پایه نیازهای تازه کشور تعریف شود.
بار ناترازی بنزین بر دوش یک شرکت نیست
اگر کاهش مصرف سوخت قرار است به سیاستی ملی تبدیل شود، نمی‌توان انتظار داشت یک خودروساز به‌تنهایی مسئولیتش را بپذیرد. بازار خودروی ایران آن‌قدر بزرگ است که هر تغییر فناورانه در محصولات می‌تواند اثری ملی داشته باشد. بنابراین منطقی است همه خودروسازان برنامه‌ای روشن برای کاهش مصرف سبد محصولات خود ارائه کنند؛ برنامه‌ای با زمان‌بندی، هدف کمی و مسیر مشخص.
نه توقف، نه تعلیق فناوری
تجربه خودروسازی در کشورهای درگیر بحران، اهمیت موضوع را نشان می‌دهد. روسیه پس از آغاز جنگ اوکراین با تحریم، خروج خودروسازان خارجی و اختلال در تأمین قطعات روبه‌رو شد. تولید خودرو در این کشور در سال ۲۰۲۲ حدود ۶۰ درصد افت کرد و بخشی از خطوط تولید مدتی متوقف ماند. اثر بحران به کاهش تولید محدود نماند و ساختار صنعت را هم دگرگون کرد؛ مسکو برای بازگرداندن ظرفیت ناچار شد برخی کارخانه‌ها را دوباره فعال کند و همکاری‌های تازه بسازد. درس این تجربه روشن است. در بحران، اهمیت زنجیره تأمین، تولید داخلی و توان فناورانه بیشتر می‌شود، نه کمتر.
ایران نیز همزمان با تحریم، محدودیت ارزی، کمبود مواد اولیه، دشواری حمل‌ونقل و فشار بر زنجیره قطعه‌سازی، حفظ تولید را فقط دغدغه یک کارخانه نمی‌بیند. توقف تولید از خودروساز به قطعه‌ساز، شبکه تأمین، حمل‌ونقل، خدمات پس از فروش و در نهایت اشتغال سرایت می‌کند.
اما این به معنای ادامه تولید به هر قیمت و موکول کردن فناوری به آینده نیست. شرکت‌هایی که در روزهای سخت به حفظ وضع موجود بسنده کرده‌اند، لزوماً برنده دوران پس از بحران نبوده‌اند. کیا در بحران مالی آسیا در ۱۹۹۷ تا آستانه ورشکستگی پیش رفت و در ۱۹۹۸ تحت مالکیت هیوندای درآمد؛ با این حال مسیر توسعه محصول و سرمایه‌گذاری فناورانه در صنعت خودروی کره متوقف نشد.
دلیلش ساده است. در صنعت خودرو، تصمیم امروز چند سال بعد نتیجه می‌دهد. موتور جدید، پلتفرم تازه یا خودروی هیبریدی حاصل چند ماه کار نیست؛ طراحی، آزمون، کالیبراسیون، تأمین قطعات و سرمایه‌گذاری برای تولید انبوه فرایندی چندساله است. اگر توسعه محصول در دوره بحران متوقف شود، اثر واقعی آن زمانی پدیدار می‌شود که شاید بحران دیگر در کار نباشد.
چرا پای رئیس‌جمهور به جاده مخصوص باز شد؟
پاسخ را شاید بتوان در رویدادهای ماه‌های اخیر جست. بازدید وزیر صمت، معاون علمی رئیس‌جمهور و سپس خود رئیس‌جمهور از سایپا، هر سه در مقاطعی رخ داد که توسعه فناوری، موتورهای کم‌مصرف و محصولات جدید در مرکز گفت‌وگوها بود. دولت از صنعت خودرو انتظار دارد هم تولید را حفظ کند و هم محصولی بسازد که با واقعیت انرژی کشور سازگار باشد.
از این رو حضور پزشکیان در کیلومتر ۱۵ جاده مخصوص را نباید صرفاً بازدید از خط تولید دانست. پرسش اصلی آینده صنعتی است که هم باید چرخ تولیدش بچرخد و هم مصرف سوختش کاهش یابد.
سایپا برنامه خود را برای کاهش مصرف سوخت و توسعه محصولات جدید مطرح کرده است. اکنون نوبت دیگر خودروساز بزرگ کشور است که تصویر روشنی از برنامه‌اش ارائه دهد.
منبع: ایرنا