دلایل مهاجرت نقدینگی به بازار سرمایه/ رفتار کدهای معاملاتی فعال در بازار سرمایه نشانه چیست؟ + ویدئو

به گزارش پایگاه خبری بازارسرمایه ایران(سنا)، ۵ ماه از بازگشایی بازار سهام می‌گذرد، ۵ ماهی که به تغییر ریل و رکوردشکنی‌های متعدد بازار سهام منجر شد. از مرزشکنی‌های متعدد شاخص کل گرفته تا نزدیک شدن به محدوده بازده ۱۰۰ درصدی و حضور میلیونی سهام‌داران در سامانه‌های معاملات را در این ۵ ماه شاهد بوده‌ایم. اما علت این رونق و صعود بازار چه بوده است؟

۳ کارشناس مشارکت‌کننده در برنامه «گفت‌وگو با بازار»، با اشاره به عوامل پیشران بورس بر موثر بودن حمایت‌های دولت و نقش مدیریت سازمان بورس در شکل‌گیری این دوران سبز تاکید داشتند. آن‌ها در عین حال بر این باور بودند که تقویت عنصر اعتماد یکی از مهم‌ترین دلایل رکوردشکنی‌های بازار سرمایه در ۵ ماه اخیر بوده است. پیش از این دیدگاه‌های سیاوش وکیلی از کارشناسان بازار سرمایه و محمدمهدی وکیلی مدیر پژوهش و سیاست‌گذاری کانون نهادهای سرمایه‌گذاری ایران را منتشر کرده بودیم. در این قسمت از برنامه «گفت‌وگو با بازار» با نظرات علیرضا خان‌محمدی مدیر مالی و اجرایی صندوق‌های سبدگردان آمال، آشنا می‌شویم.

علیرضا خان‌محمدی معتقد است: «بازار سرمایه هم‌چنان می‌تواند بازار جذابی برای سرمایه‌گذاری باشد. بازار سرمایه همواره فرصت‌هایی برای سرمایه‌گذاری فراهم می‌کند؛ اما مهم این است که تصمیم‌ها بر اساس تحلیل و عوامل بنیادی گرفته شود. سرمایه‌گذاران نباید صرفاً به دلیل رشد بازار و با این تصور که از سود آن جا مانده‌اند، برای خرید سهام اقدام کنند.»

مشروح دیدگاه‌های علیرضا خان‌محمدی مدیرمالی و اجرایی صندوق‌های سبدگردان آمال را که در برنامه «گفت‌وگو با بازار» ارائه شده، در ادامه بخوانید و ببینید:

آقای خان‌محمدی، علل رشد رخ داده در ۵ ماه پس از بازگشایی بازار سهام را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

اتفاقی که پس از بازگشایی بازار سهام رخ داد، ناشی از ورود نقدینگی و فعال شدن کدهایی بود که پیش از این، به دلیل ریسک‌های موجود، در بازار سرمایه فعالیت نمی‌کردند. این اتفاق تحت تأثیر چند عامل شکل گرفت که یکی از مهم‌ترین آن‌ها، افزایش اعتماد به بازار سرمایه بود. در دوره توقف معاملات سهام، فعالان بازار فرصت داشتند گزارش‌های شرکت‌ها را مطالعه کنند. این گزارش‌ها، انصافاً، عملکرد خوبی را نشان می‌داد. از طرف دیگر، سرمایه‌گذارانی که به‌دنبال محل مناسبی برای سرمایه‌گذاری بودند، با توجه به چشم‌انداز بازده بازار سرمایه و ظرفیت سودآوری شرکت‌ها به این بازار اقبال نشان دادند. مجموع این عوامل باعث شد پس از بازگشایی بازار، هم ارزش معاملات به‌سطوح جذابی برسد و هم کدهای معاملاتی حقیقی بیش‌تری فعال شود.

اغلب ابزارهای بورس در ۵ ماه گذشته نسبت به بازارهایی مانند طلا، سکه و ارز، بازده بالاتری داشته‌اند، این موضوع را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

در بازار سهام، گزارش‌های خوبی از سوی شرکت‌ها ارائه شد، این موضوع تحت تأثیر چند عامل بود. برخلاف سال‌های گذشته، شرکت‌ها توانسته بودند افزایش نرخ‌های مناسبی دریافت کنند. از نظر گزارش‌های مالی و عوامل بنیادی، بازار جذاب شد و بسیاری از سهام در سطوح ارزندگی مناسبی قرارگرفت. از طرف دیگر، رویکرد دولت در حمایت از تولید به شرکت‌ها کمک کرد حاشیه سود خود را حفظ کنند، به تولید ادامه دهند و چشم‌انداز مناسبی برای تداوم سودآوری ترسیم کنند. فعالان بازار این شرایط را دیدند و در کنار آن، وضعیت بازارهای موازی نیز در مهاجرت نقدینگی به سمت بازار سرمایه مؤثر بود. تا همین اواخر، بازارهایی مانند طلا، دلار، مسکن و خودرو تغییرات چندانی نداشتند یا نوسانات محدودی را تجربه می‌کردند؛ در مقابل، بازار سرمایه روزهای مثبتی را پشت سرگذاشت و با ورود نقدینگی همراه شد. پس از بازگشایی بازار نیز بازارهای دیگر نتوانستند به‌همان اندازه نقدینگی جذب کنند. این شرایط، در کنار چشم‌انداز نقدشوندگی و سودآوری شرکت‌ها، به بازگشت معامله‌گران کمک کرد. البته باید توجه داشت که فعال شدن کدهای معاملاتی لزوماً به معنای بازگشت کامل اعتماد نیست. زمانی می‌توانیم از بازگشت اعتماد صحبت کنیم که در دوره‌های اصلاح بازار نیز کدها فعال بمانند، سرمایه‌گذاران از بازار خارج نشوند و به خرید خود ادامه دهند. پایداری رفتار سرمایه‌گذاران در شرایط مختلف بازار، معیار مهم‌تری برای ارزیابی اعتماد است.

در این مقطع ۵ ماهه ارزش معاملات خرد هم افزایش چشم‌گیری داشت، تحلیل شما درباره رکوردهای ثبت شده در این حوزه چیست؟

بخشی از این اتفاق به ورود پول‌هایی بازمی‌گردد که در بازارهای دیگر سرگردان بودند. هم‌چنین، با توجه به شرایط کلان اقتصادی و تحریم‌ها، بخشی از منابعی که در خارج از کشور قرار داشت، وارد چرخه بازار شد. بازار سرمایه نیز به‌دلیل ظرفیت نقدشوندگی و امکان جذب منابع از بازارهای مختلف، توانست بخشی از این نقدینگی را جذب کند. از سوی دیگر، توقف یا کاهش تحرک در برخی بازارهای موازی، زمینه هدایت نقدینگی به سمت بازار سرمایه را فراهم کرد. ارزندگی سهام و چشم‌انداز تولید و فروش شرکت‌ها نیز در این روند مؤثر بود. در این میان، عملکرد شرکت‌ها و مدیریت آن‌ها، سازوکارهایی که سازمان بورس برای اداره بازار سرمایه به کار گرفت و حمایت‌های دولت، همگی در شکل‌گیری این شرایط نقش داشتند. البته بازار سرمایه بدون ایراد نیست و نمی‌توان صرفاً به جنبه‌های مثبت آن پرداخت؛ اما مجموعه این عوامل باعث شد سرمایه‌گذاران بازارسرمایه را محلی مناسب برای سرمایه‌گذاری و نگه‌داری منابع خود بدانند.

در این دوره خالص ارزش دارایی صندوق‌های طلا نیز از هزار همت عبور کرد. بازگشت توجه سرمایه‌گذاران به این ابزارها چه معنایی دارد؟

طلا به‌طور سنتی یکی از ابزارهای پوشش ریسک در سبد سرمایه‌گذاری است. این‌که کدهای معاملاتی در ابزارهای متنوع بازار سرمایه فعال باشند، اما بخشی از منابع خود را به ابزارهایی مانند صندوق‌های طلا و نقره اختصاص دهند، نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران هم‌چنان ریسک‌ها را جدی می‌گیرند و برای مدیریت آن‌ها به ابزارهای پوشش ریسک نیاز دارند. این رفتار می‌تواند نشان‌دهنده آن باشد که سرمایه‌گذاران نسبت به تداوم شرایط فعلی، از جمله افزایش نرخ‌ها و حمایت از تولید، اطمینان کامل ندارند و به هر حال احتمال بروز ریسک‌های سیستماتیک و غیرسیستماتیک را در نظر می‌گیرند. بنابراین، استفاده از ابزارهای پوشش ریسک در سبد سرمایه‌گذاری، اقدامی منطقی و طبیعی است. در عین‌حال، همین موضوع در بطن خود حاوی نشانه‌های مثبتی است؛ این موضوع نشان می‌دهد با وجود ریسک‌های متعدد سرمایه‌گذاران هم‌چنان ترجیح می‌دهند منابع خود را در بازار سرمایه نگه دارند، حتی اگر بخشی از آن را به صندوق‌های طلا، نقره یا سایر ابزارهای بازار سرمایه اختصاص دهند. این اقبال، علاوه بر اعتماد به دارایی پایه، نشان‌دهنده اعتماد به خود ابزارهای مالی و سازوکار بازار سرمایه نیز هست.

از دید شما برای تداوم شرایط فعلی و تقویت اعتماد سرمایه‌گذاران و پویایی بیش‌تر بازار سرمایه چه اقداماتی باید انجام شود؟

به نظر من، برای تداوم شرایط مثبت بازار، دولت و سازمان بورس، باید نقش مؤثری ایفا کنند. از سمت سازمان بورس، یکی از اتفاقات مثبت در دوره اخیر، تسهیل و تسریع در عرضه‌های اولیه بود؛ اما این عرضه‌ها بهتر است در ادامه با مدیریت و متناسب با ظرفیت بازار انجام شود. هم‌چنین، در زمینه رویه‌های نظارتی، به‌نظرم می‌توان تغییراتی اعمال کرد. مثلا می‌توان از تجربه‌های سایر بازارهای دنیا استفاده کرد تا در صورت تخلف ناشر، برخورد متوجه ناشر باشد، نه این‌که سرمایه‌گذار متحمل هزینه شود. در سمت دولت نیز حمایت از تولید و فراهم کردن امکان افزایش نرخ محصولات شرکت‌ها اهمیت دارد. این موضوع هم به حفظ توان تولید در شرکت‌ها کمک می‌کند و هم می‌تواند از کمبود عرضه کالا جلوگیری کند. یکی دیگر از مسائل مهم، محدودیت‌هایی است که در زمینه نرخ ارز برای شرکت‌های بورسی، به‌ویژه شرکت‌های صادراتی، وجود دارد. وقتی شرکت‌ها مجبورند ارز حاصل از صادرات خود را با نرخی پایین‌تر از نرخ بازار آزاد عرضه کنند، بخشی از سود بالقوه آن‌ها محقق نمی‌شود و امکان استفاده از این منابع برای توسعه تولید از بین می‌رود. به اعتقاد من، اگر شرکت‌ها بتوانند محصولات خود را با نرخ ارز منطقی‌تری عرضه کنند، سود بیش‌تری نصیب سهام‌داران خواهد شد و این منفعت در نهایت می‌تواند به مردم برسد. در شرایط فعلی، محدودیت نرخ ارز برای شرکت‌ها، در حالی اعمال می‌شود که مردم بسیاری از کالاها را با نرخ‌های بالاتری تهیه می‌کنند. بنابراین، اصلاح این سازوکار می‌تواند به نفع تولیدکنندگان، سرمایه‌گذاران و مصرف‌کنندگان باشد.

چشم‌انداز بازار سرمایه را چگونه می‌بینید؟

به نظرم بازار سرمایه هم‌چنان می‌تواند بازار جذابی برای سرمایه‌گذاری باشد و چشم‌انداز تولید و فروش شرکت‌ها نیز این ظرفیت را تقویت می‌کند. با این‌حال، می‌خواهم بر موضوعی تأکید کنم، «حس جاماندگی» یکی از عواملی است که می‌تواند سرمایه‌گذاران را به‌شدت متضرر کند. چه بازار مثبت باشد و چه منفی، رفتارهای هیجانی معمولاً زیان بیش‌تری به سرمایه‌گذاران تحمیل می‌کند. بازار سرمایه همواره فرصت‌هایی برای سرمایه‌گذاری فراهم می‌کند؛ اما مهم این است که تصمیم‌ها بر اساس تحلیل و عوامل بنیادی گرفته شود. سرمایه‌گذاران نباید صرفاً به دلیل رشد بازار و با این تصور که از سود آن جا مانده‌اند، برای خرید سهام اقدام کنند. چنین رفتارهایی می‌تواند افراد را به خریدهای هیجانی وادار کند و در نهایت به زیان آن‌ها منجر شود. توصیه من این است که سرمایه‌گذاران در خرید سهام، تحلیل و عوامل بنیادی را در اولویت قرار دهند و از تصمیم‌گیری صرفاً بر مبنای رشد قیمت‌ها و ترس از جا ماندن از بازار پرهیز کنند.

مشروح دیدگاه‌های علیرضا خان‌محمدی مدیرمالی و اجرایی صندوق‌های سبدگردان آمال را که در برنامه گفت‌وگو با بازار ارائه شده، در ویدئوی زیر ببینید: