قیمت جهانی نفت چطور بر بازار ایران اثر می‌گذارد؟

از برنت و اوپک‌پلاس تا درآمد ارزی، بودجه، دلار آزاد و سهام پالایشی و پتروشیمی — مسیرهای اثر نفت بر اقتصاد ایران.

۶ دقیقه مطالعه

برنت، معیار نفت ایران

نفت خام ایران معمولاً با فرمولی بر پایه‌ی شاخص‌های جهانی (به‌ویژه برنت و نفت‌های هم‌رده‌ی خلیج فارس مثل عمان/دبی) قیمت‌گذاری می‌شود. به‌خاطر تحریم‌ها، فروش با تخفیف نسبت به این شاخص‌ها انجام می‌شود، اما جهت قیمت جهانی همچنان تعیین‌کننده است.

مسیرهای اثر

تغییر قیمت نفت از چند مسیر به بازار داخلی می‌رسد:

درآمد ارزی و عرضه‌ی ارز: نفت گران‌تر یعنی درآمد ارزی بیشتر که معمولاً به آرامش بازار ارز کمک می‌کند؛ افت شدید نفت فشار بر ریال را زیاد می‌کند.
بودجه‌ی دولت: کسری بودجه‌ی ناشی از درآمد نفتی کمتر، از راه رشد نقدینگی در بلندمدت تورم‌زاست.
سهام بورس تهران: پالایشی‌ها به اختلاف قیمت فرآورده و خوراک (کرک اسپرد) و پتروشیمی‌ها به قیمت جهانی محصولاتشان حساس‌اند.
میزان تولید و صادرات: تولید نفت ایران که EIA ماهانه برآورد می‌کند، به اندازه‌ی قیمت مهم است.

چه چیزهایی را دنبال کنیم؟

قیمت برنت و WTI، تصمیم‌های اوپک‌پلاس، گزارش هفتگی ذخایر آمریکا، ظرفیت مازاد اوپک و پیش‌بینی ماهانه‌ی EIA از قیمت و عرضه — همه در هاب انرژی سایت کنار هم آمده‌اند.

این راهنما آموزشی است و توصیه‌ی خرید یا فروش نیست.

اصطلاحات این راهنما

نفت برنت: نفت شاخص دریای شمال و مرجع قیمت‌گذاری بیشتر نفت جهان، از جمله نفت خاورمیانه. قیمت آن در بورس ICE به دلار برای هر بشکه معامله می‌شود.
نفت WTI: نفت شاخص آمریکا با تحویل در کاشینگ اوکلاهما که در بورس نایمکس معامله می‌شود؛ معمولاً چند دلار ارزان‌تر از برنت است.
اوپک پلاس: ائتلاف کشورهای عضو اوپک و تولیدکنندگان دیگر مثل روسیه که درباره‌ی سقف تولید تصمیم می‌گیرند. خبر کاهش یا افزایش تولید آن‌ها از مهم‌ترین محرک‌های قیمت نفت است.
کرک اسپرد: اختلاف ارزش فرآورده‌ها (بنزین و گازوئیل) با قیمت نفت خام؛ تقریبی از حاشیه‌ی سود پالایشگاه. کرک ۳-۲-۱ یعنی از سه بشکه نفت، دو بشکه بنزین و یک بشکه گازوئیل.
کانتانگو و بک‌وردیشن: در کانتانگو قرارداد آتی دورتر گران‌تر از نزدیک است (بازار پرعرضه)؛ در بک‌وردیشن برعکس، که معمولاً نشان کمبود عرضه‌ی فوری است.