۵۸ روز مهار چاه ۱۴۷ رگ سفید

به گزارش خبرنگار شانا، شعله‌های چاه ۱۴۷ تا ۷۰ متر بالا می‌رفت و دود و حرارت آن تا شعاع ۵۰۰ متری، هوا را غیرقابل‌تنفس کرده بود. هیچ تجهیزی اجازه نزدیک شدن به چاه را نداشت.

حادثه هفتم آبان ۱۳۹۶ با مخاطره‌های محیطی فراوانی از جمله آلودگی گاز H۲S، تشعشعات حرارتی، آلودگی صوتی و افزایش شدید دما همراه بود. دما در شعاع ۳۰ متری دهانه چاه به ۷۰۰ درجه سلسیوس رسیده بود و آلودگی صوتی که در حال عادی برای هشت ساعت کار ۸۰ دسی‌بل است، در شعاع ۳۰ متری به ۱۸۰ دسی‌بل افزایش یافته بود. تاثیرگذاری شرایط محیطی فوران بر ضربان قلب و فشار خون کارکنان به‌دلیل ارتعاشات بالای ناشی از سرعت زیاد گاز را هم باید به این مخاطره‌ها اضافه کرد.

میدان نفتی رگ سفید در جنوب غربی کشور و ۱۵۰ کیلومتری شرق اهواز و نزدیکی بندر دیلم یکی از میدان‌های بزرگ نفتی است که از اطراف در میان میدان‌های نفتی بی‌بی‌حکیمه (در جنوب شرق)، پازنان (در شمال شرق)، رامشیر (در شمال غرب)، زاغه- هندیجان- بهرگانسر و تنگو (در جنوب غرب) محصور شده است. مخزن آسماری این میدان در سال ۱۳۴۳ کشف و تولید از آن از سال ۱۳۴۵ آغاز شد. بهره‌برداری از بخش غربی میدان (رگ سفید-١) از سوی شرکت بهره‌برداری نفت و گاز آغاجاری و بهره‌برداری از بخش شرقی میدان (رگ سفید-۲) از سوی شرکت بهره‌برداری نفت و گاز گچساران انجام می‌شود.

در پی این حادثه، کمیته مقابله با شرایط اضطراری و ستاد مهار چاه در سایت رگ سفید ایجاد و گروه‌های مجهز پزشکی و امداد و نجات در رگ سفید به دنبال این حادثه، مستقر شدند.

طراحی و ساخت جاده‌های دسترسی، ساخت دو استخر برای ذخیره آب در مجموع با ظرفیت حدود ۲۰۰ هزار بشکه، ایجاد مسیر دسترسی به ضلع غربی محل چاه برای تخلیه و پاکسازی محوطه چاه، ایجاد خطوط آبرسانی مناسب برای تغذیه و ذخیره‌سازی آب در استخر برای خنک‌سازی گروه عملیات مهار فوران چاه در دستور کار قرار گرفت.

استقرار و چیدمان ماشین‌آلات، ادوات و خطوط و چندراهه‌های سیستم خنک‌کننده، نصب Header پناهگاه‌های اطفا حریق و سیستم خنک‌کننده مسیرهای عملیاتی مهار چاه، آماده‌سازی دو دستگاه اتی‌واگن برای پاکسازی مسیر دستیابی به دهانه چاه، طراحی و ساخت ۹ مدل استینگر با ابعاد متفاوت برای سناریوهای مختلف و آماده سازی دو دستگاه اتی واگن مجهز به استینگر، محوطه‌سازی و تامین و انتقال مخازن سیال مخصوص کشتن چاه، استقرار دو دستگاه blender و هشت دستگاه پمپ سیمان‌زنی، تامین دستگاه‌های کشنده، بولدوزرها، لودرها و تریلرهای لازم و پاکسازی محوطه چاه از دیگر اقدام‌هایی بود که در عملیات مهار فوران از سطح اجرایی شد.

برای انجام عملیات نصب استینگر روی چاه، ۹ مدل استینگر (۱۴ مرحله حمله به دهانه چاه) طراحی و ساخته شده و طراحی و ساخت سیستم مسدود کننده ابداعی پیستونی با همکاری بخش خصوصی برای نخستین بار ( ۳ مرحله حمله به دهانه چاه) انجام شد. در این میان، کج بودن شیرهای فوران‌گیر حدود ۳۰ درجه نسبت به قائم، نیمه‌بسته بودن رمز برشی و نبود امکان دستیابی به T.H.S و نبود ثبات مجموعه سرچاهی (Well Head) در اثر واژگونی و تخریب آوار سازه و زیرسازه روی آن از عوامل موفق نبودن روش Top Kill در رگ سفید به شمار می‌رود.

مهار از عمق با انجام اقدام‌هایی از جمله آماده‌سازی محل چاه‌های امدادی به موازات اقدام‌های پاکسازی اطراف چاه در حال فوران، انتقال و برپایی دو دستگاه حفاری در موقعیت عملیاتی چاه رگ سفید روی موقعیت‌های A و C، آغاز و ادامه حفاری چاه عمودی بوسیله دستگاه ۹۳ فتح تا عمق ۲۳۱۰ متری و راندن جداری در پوش سنگ، آغاز و ادامه حفاری چاه جهت‌دار توسط دستگاه ۹۴ فتح، ورود به مخزن آسماری از ۲۳۳۲ متر تا ۲۳۴۲ متری از چاه محل دستگاه ۹۳ فتح و برقراری ارتباط با چاه هدف دنبال شد و پمپاژ ۱۳۰ بشکه‌ای آب در هر دقیقه توسط پمپ‌های فشار قوی از طریق چاه امدادی C تا مهار کامل فوران چاه ۱۴۷ ادامه یافت.

در این عملیات، برای نخستین بار موقعیت چاه طی ۱۴ روز ساخته شد؛ این در حالی است که ساخت موقعیت استقرار دکل حفاری و حفاری چاه در مناطق نفت‌خیز جنوب به‌طور میانگین پنج ماه زمان می‌برد. همچنین برای نخستین بار، فرایند حمل، برپایی و Spud دکل در ۱۰ روز انجام شد که در حالت عادی به ۲ تا ۳ برابر این مدت، زمان لازم بود. مهمتر از همه آنکه چاه موقعیت C در ۳۴ روز به نقطه مورد نظر رسید و به قدری طراحی متخصصان مهندسی حفاری و زمین‌شناسی دقیق بود که درست در همان محل پیش‌بینی شده، چاه به نقطه هدف برخورد کرد. دکل ۹۵ فتح که پیش از حادثه روی چاه ۱۴۷ مشغول حفاری بود، برای رسیدن به همین نقطه حدود ۹۰ روز در حال حفاری بود.

مهار چاه ۱۴۷ رگ سفید ۵۸ روز به طول انجامید که ۳۵ روز آن پس از spud دکل ۹۳ فتح بود و از این نظر رکورد بسیار خوبی ثبت شد. پس از برداشتن فوران‌گیرها و نصب تجهیزات سرچاهی نیز با پمپاژ سیمان در حجم مناسب، چاه ایمن‌سازی و متروک شد و چاه‌های ۱۴۷C و ۱۴۷B عملیاتی و تولیدی شدند.

فوران چاه ۱۴۷ میدان رگ سفید پس از ۵۸ روز تلاش طاقت‌فرسا، ساعت ۲۰ و ۴۵ دقیقه پنجم دی‌ماه سال ۹۶ فروکش کرد.