کلیدهای ارتقای هوش تجاری در بورس

به گزارش ایسنا، یکی از مهم‌ترین محرک‌های پیشرفت سازمان‌ها در دهه‌های گذشته، توسعه هوش تجاری بوده است که به زبان ساده یعنی توانایی اتخاذ تصمیم‌های خردمندانه، دقیق و مبتنی بر واقعیت برای کسب سود بیشتر و پیشگیری از ضررها. این سازوکار به مدیران و فعالان اقتصادی کمک می‌کند درک عمیق‌تری از وضعیت بازار پیدا کرده و به‌موقع اقدامات اساسی انجام دهند. بازارهای مالی نظیر بورس اوراق بهادار نقشی کلیدی در چرخه سلامت اقتصادی، جذب سرمایه‌های مردمی، رشد تولید و در نتیجه ایجاد شغل دارند و مثل یک شاخص سنجش سلامت برای اقتصاد عمل می‌کنند. با این وجود، یکی از مهم‌ترین دلایل ورشکستگی و زیان در چنین محیط‌هایی، فقدان اطلاعات صحیح و اتخاذ تصمیم‌های شتاب‌زده است؛ خطایی که هوش تجاری با ارائه روش‌های داده‌محور از وقوع آن جلوگیری به عمل می‌آورد.

با وجود جایگاه تعیین‌کننده هوشمندی اقتصادی در سودآوری سازمان‌ها، این حوزه همچنان در گام‌های آغازین خود است و بخش عمده‌ای از بنگاه‌ها به فهم درستی از آن دست نیافته‌اند. به همین دلیل، پی بردن به زیرساخت‌های اصلی این قابلیت ضرورت دارد. برای اینکه افراد بتوانند در بازارهای پرنوسان اقتصادی تصمیمات هماهنگ و بدون تناقض بگیرند، در دست داشتن دانش تخصصی کارآفرینی نقشی بی‌بدیل دارد. دانش، مجموعه‌ای از دانسته‌ها، آموزش‌ها و تجارب حرفه‌ای فرد است که به او امکان می‌دهد فرصت‌های بکر را در بازار شناسایی کرده و نسبت به دیگران مزیت رقابتی داشته باشد. بنابراین تحقیق درباره سازوکار اثرگذاری دانش بر تصمیم‌گیری‌های خردمندانه تجاری، یک اولویت پژوهشی ضروری در جامعه اقتصادی امروز محسوب می‌شود.

در راستای همین ضرورت، الهام اسدی، محقق روان‌شناسی در دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه اصفهان، به همراه یکی از همکاران دانشگاهی خود، پژوهشی را به سرانجام رساندند تا رابطه میان دانش کارآفرینی و هوش تجاری را با در نظر گرفتن نقش اعتماد فردی و اشتیاق کارآفرینانه مورد واکاوی علمی قرار دهند.

در این پژوهش، ۱۷۳ نفر از سبدگردانان فعال شاغل در بورس شهر اصفهان مشارکت داشتند. گردآوری داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه‌های استاندارد و همچنین انجام مصاحبه بالینی دانش‌محور صورت پذیرفت و داده‌ها با ابزارهای آماری پیشرفته تحلیل شدند.

یافته‌های این تحقیق نشان دادند که دارا بودن دانش کارآفرینی، هم به شیوه مستقیم و هم به شیوه غیرمستقیم، هوش تجاری و توانایی تصمیم‌گیری صحیح فعالان بازار سرمایه را بالا می‌برد. علاوه بر این، متغیرهای روان‌شناختی میانجی یعنی خوداثربخشی به معنی احساس باور فرد به توانایی‌های درونی خود و شور کارآفرینانه به معنای انگیزه و اشتیاق قلبی به فعالیت اقتصادی، قدرت تأثیرگذاری این اطلاعات را بر هوشمندی تصمیم‌گیری به‌شکل چشمگیری تقویت می‌کنند.

بر اساس یافته‌ها، دانش، باور به توانمندی فردی و انگیزه کارآفرینی مهارت‌هایی کاملاً اکتسابی و یادگرفتنی به شمار می‌روند، بنابراین سازمان‌ها می‌توانند با طراحی اقدامات پرورشی مناسب این ویژگی‌ها را بهبود بخشند. از آنجا که موفقیت در فعالیت‌های حساس مالی نظیر سبدگردانی بورس مستلزم تصمیم‌گیری بدون خطا است، تقویت این عوامل نقشی نجات‌بخش در کارکرد فعالان بازار ایفا می‌نماید.

این مطالعه نشان می‌دهد که صرف برخورداری از دانش و کتاب‌های تئوری به‌تنهایی ضامن عملکرد هوشمندانه در بازار نخواهد بود؛ زیرا بسیارند کسانی که حجم بالایی از اطلاعات دارند اما به دلیل فقدان باور به خود و ترس از اقدام، تصمیمات مفیدی اتخاذ نمی‌کنند. وقتی فرد احساس خوداثربخشی دارد، در مواجهه با تلاطم‌های اقتصادی دستپاچه نشده و با تکیه بر اطلاعاتش وارد عمل می‌شود. از طرف دیگر، هر تصمیم اقتصادی علاوه بر بُعد منطقی، یک بعد عاطفی و انگیزشی هم دارد. هنگامی که فرد شور و هیجان مثبت نسبت به کار خود داشته باشد، پشتکار بیشتری برای پیگیری امور پیدا کرده و همین انرژی به تصحیح و تعالی هوشمندی تجاری او ختم می‌شود.

همچنین در این پژوهش به عنوان نتایج کاربردی به مدیران اقتصادی و نهادهای سرمایه‌گذاری پیشنهاد شده است که به جای برگزاری دوره‌های آموزشی صرفاً نظری، فرصت‌هایی را برای واگذاری اختیارات، ارتقای انگیزه، غنی‌سازی اشتیاق کاری و توانمندسازی روانی کارکنان فراهم سازند تا زمینه شکوفایی هوش تجاری فراهم آید.

این یافته‌های علمی در قالب مقاله‌ای پژوهشی در «دوفصلنامه مطالعات روان‌شناسی صنعتی و سازمانی» متعلق به دانشگاه شهید چمران اهواز به چاپ رسیده و در اختیار محافل علمی قرار گرفته‌اند.