کاهش تورم نقطه‌به‌نقطه در مهر؛ نشانه‌های بهبود در بازار خوراکی‌ها و اجاره

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایرنا، در مهر ماه امسال شاخص قیمت مصرف کننده خانوارهای کشور به عدد ۷۶۱.۸ رسید که نسبت به ماه قبل ۴.۴ درصد افزایش، نسبت به ماه مشابه سال قبل ۸۸.۷ درصد افزایش و در دوازده ماهه منتهی به ماه جاری نسبت به دوره مشابه سال قبل ۷۶.۸ درصد افزایش داشته است.

بنابراین در مهر ماه ۱۴۰۵ تورم نقطه به نقطه خانوارهای کشور ۸۸.۷ درصد بوده است؛ یعنی خانوارهای کشور به طور میانگین ۸۸.۷ درصد بیشتر از مهر ماه ۱۴۰۴ برای خرید یک مجموعه کالاها و خدمات یکسان هزینه کرده اند. تورم نقطه به نقطه مهر ماه ۱۴۰۵ در مقایسه با ماه قبل ۱.۱ واحد درصد کاهش داشته است.

همچنین در این ماه تورم ماهانه خانوارهای کشور برابر ۴.۴ درصد بوده است. تورم ماهانه برای گروه های عمده خوراکی ها آشامیدنی ها و دخانیات ۲۴ درصد و برای گروه عمده کالاهای غیر خوراکی و خدمات، ۵۸ درصد بوده است و از سوی دیگر نرخ تورم سالانه نیز از رشد ۳.۲ درصدی نسبت به ماه قبل حکایت دارد.

کاهش تورم نقطه‌به‌نقطه؛ نخستین نشانه تعدیل فشار قیمتی

بررسی جزئیات این آمار بیانگر آن است که تصویر تورم مهرماه یکدست نیست؛ از یک سو افزایش تورم ماهانه و سالانه همچنان بر فشار هزینه‌ای خانوارها دلالت دارد و از سوی دیگر، کاهش تورم نقطه‌به‌نقطه و افت نرخ رشد قیمت خوراکی‌ها در مقایسه با ماه قبل، نشانه‌هایی از تغییر در آهنگ افزایش قیمت‌ها را نمایان می‌کند.

یکی از نکات قابل‌توجه گزارش مهرماه، کاهش تورم نقطه‌به‌نقطه کل کشور از ۸۹.۸ درصد در شهریور به ۸۸.۷ درصد در مهر است. این شاخص که تغییر هزینه خرید مجموعه‌ای یکسان از کالاها و خدمات را نسبت به ماه مشابه سال قبل نشان می‌دهد، در یک ماه ۱.۱ درصد کاهش یافته است.

اگرچه این افت به معنای کاهش سطح عمومی قیمت‌ها نیست اما می‌تواند نشانه‌ای از کُندتر شدن رشد قیمت‌ها در مقایسه با دوره مشابه سال قبل باشد. به بیان دیگر، خانوارها همچنان برای خرید مجموعه یکسانی از کالاها و خدمات به‌طور متوسط ۸۸.۷ درصد بیشتر از مهر سال گذشته هزینه می‌کنند، اما نرخ رشد نقطه‌به‌نقطه در مقایسه با ماه قبل اندکی پایین‌تر آمده است.

اهمیت این تغییر زمانی روشن‌تر می‌شود که اجزای اصلی شاخص نیز بررسی شود. تورم نقطه‌به‌نقطه گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات از ۱۲۱.۸ درصد در شهریور به ۱۱۳.۴ درصد در مهر رسیده است؛ کاهشی معادل ۸.۴ واحد درصد. این افت، از کاهش قابل‌توجه نرخ رشد سالانه قیمت در یکی از مهم‌ترین بخش‌های هزینه خانوار حکایت دارد.

البته تورم نقطه‌به‌نقطه این گروه همچنان بالاتر از ۱۰۰ درصد است؛ بنابراین، نمی‌توان از کاهش سطح قیمت خوراکی‌ها سخن گفت اما نکته امیدوارکننده آن، پایین آمدن نرخ رشد قیمت‌ها نسبت به ماه گذشته است و نمی توان آن را ارزان شدن عمومی مواد غذایی تعبیر کرد.

رشد محدودتر قیمت خوراکی‌ها در مقیاس ماهانه

داده‌های مهرماه در مقیاس ماهانه نیز تفاوت معناداری میان گروه‌های اصلی مصرفی نشان می‌دهد. تورم ماهانه گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات ۲.۴ درصد ثبت شده، در حالی که این نرخ برای کالاهای غیرخوراکی و خدمات به ۵.۸ درصد رسیده است.

این فاصله نشان می‌دهد در مهرماه، سرعت افزایش قیمت در گروه خوراکی‌ها کمتر از گروه غیرخوراکی و خدمات بوده است که با توجه به سهم خوراکی‌ها در هزینه خانوارها، می‌تواند از شدت رشد ماهانه هزینه این بخش بکاهد. البته باید توجه داشت که در مهرماه با توجه به فصل بازگشایی مدارس و مراکز آموزش عالی، سهم آموزش در سبد هزینه خانوارها افزایش می یابد؛ همچنان که آمارها می گوید در این ماه آموزش رشد ۲۳.۵ درصدی را تجربه کرده است.

در میان اقلام خوراکی نیز برخی تغییرات قابل‌توجه است. شاخص قیمت میوه و خشکبار در مهرماه نسبت به ماه قبل ۱.۵ درصد کاهش یافته است. همچنین تورم ماهانه گروه گوشت قرمز، سفید و فرآورده‌های آنها در جدول تفصیلی مرکز آمار ۰.۲ درصد ثبت شده است؛ رقمی که از رشد محدود قیمت این گروه در مقیاس ماهانه حکایت دارد.

در مقابل، قیمت سبزی‌ها و حبوبات ۷.۵ درصد و محصولات خوراکی طبقه‌بندی‌نشده ۸.۶ درصد افزایش یافته است. بنابراین، کاهش فشار قیمتی در همه اقلام خوراکی فراگیر نبوده و تجربه خانوارها با توجه به نوع کالاهای مصرفی آنها می‌تواند متفاوت باشد.

اجاره؛ یکی از کم‌تورم‌ترین گروه‌های سبد مصرفی

یکی دیگر از نکات برجسته گزارش مهرماه، فاصله نرخ تورم اجاره از تورم عمومی است. طبق جدول تفصیلی شاخص قیمت مصرف‌کننده، تورم نقطه‌به‌نقطه اجاره در مهرماه ۳۳.۴ درصد و تورم سالانه آن ۳۲.۲ درصد بوده است؛ در حالی که این دو شاخص برای کل کشور به‌ترتیب ۸۸.۷ و ۷۶.۸ درصد ثبت شده‌اند. به نظر می رسد عبور بازار مسکن از فصل اوج نقل و انتقالات از دلایل اصلی این کاهش شاخص باشد.

به این ترتیب، تورم نقطه‌به‌نقطه اجاره ۵۵.۳ واحد درصد و تورم سالانه آن ۴۴.۶ واحد درصد کمتر از شاخص کل بوده است. اجاره همچنین در مقایسه با بسیاری از گروه‌های مصرفی، رشد قیمت پایین‌تری را تجربه کرده است.

تورم ماهانه اجاره نیز ۳.۵ درصد بوده که از تورم ماهانه کل کشور، معادل ۴.۴ درصد، کمتر است. این ارقام از رشد محدودتر شاخص اجاره در مقایسه با تورم عمومی حکایت دارد؛ هرچند افزایش مثبت این شاخص به معنای کاهش اجاره‌بها یا رفع فشار هزینه مسکن از دوش مستأجران نیست.

باید توجه داشت که شاخص اجاره، تغییرات قیمت را اندازه‌گیری می‌کند و به‌تنهایی نشان نمی‌دهد سهم اجاره از درآمد خانوار چه میزان است.

فاصله تورمی دهک‌ها اندکی کاهش یافت

در این ماه در حالی نرخ تورم سالانه کشور برابر ۷۶.۸ درصد اعلام شده که دامنه تغییرات آن برای دهک های مختلف هزینه‌ای از ۷۴.۸ درصد برای دهک دهم، تا ۸۵.۸ درصد برای دهک دوم متغییر بوده است. بر این اساس فاصله تورمی دهک‌ها در این ماه به ۱۱ واحد درصد رسید که نسبت به ماه قبل (۱۱.۱ واحد درصد) ۰.۱ واحد درصد کاهش داشته است.

این تغییر هرچند محدود است، از کمتر شدن جزئی فاصله نرخ تورم میان دو سر طیف دهک‌های هزینه‌ای حکایت دارد. با این حال، نرخ تورم سالانه دهک دوم همچنان بالاتر از دهک دهم است و این آمار به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره کاهش نابرابری درآمدی یا بهبود رفاه خانوارها کافی نیست.

ترکیب هزینه‌ها نیز در تفسیر این ارقام اهمیت دارد. سهم خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات در سبد هزینه‌ای دهک اول ۴۲.۴ درصد و در دهک دهم ۲۱.۶ درصد است. بنابراین، تغییر قیمت خوراکی‌ها می‌تواند اثر متفاوتی بر هزینه زندگی خانوارهای کم‌هزینه و پردرآمد داشته باشد.

افزایش تورم سالانه به چه معناست؟

نگاهی دوباره به آمار تورم مهرماه نشان می دهد که تورم ماهانه کل کشور از ۴.۲ درصد در شهریور به ۴.۴ درصد در مهر افزایش یافته و نرخ تورم سالانه نیز از ۷۳.۶ به ۷۶.۸ درصد رسیده است. در نتیجه، کاهش تورم نقطه‌به‌نقطه را نباید به‌معنای مهار کامل تورم یا آغاز قطعی روند نزولی قیمت‌ها تعبیر کرد.

تورم ماهانه، تغییر قیمت‌ها نسبت به ماه قبل را می‌سنجد؛ تورم نقطه‌به‌نقطه، تغییر نسبت به ماه مشابه سال گذشته را نشان می‌دهد و تورم سالانه نیز بر میانگین تغییرات شاخص در ۱۲ ماه منتهی به ماه جاری استوار است. به همین دلیل، این شاخص‌ها ممکن است در یک ماه جهت‌های متفاوتی داشته باشند.

در مهرماه، کاهش تورم نقطه‌به‌نقطه در کنار افزایش تورم ماهانه و سالانه، تصویری دوگانه از تحولات قیمت‌ها ارائه می‌کند. برای ارزیابی پایداری نشانه‌های مثبت، باید تغییرات شاخص در ماه‌های آینده و رفتار گروه‌های اصلی کالا و خدمات نیز بررسی شود.

در مجموع آمار تورم در مهرماه گویای سه نکته اساسی است: کاهش ۱.۱ واحد درصدی تورم نقطه‌به‌نقطه کل کشور، افت ۸.۴ واحد درصدی این شاخص در گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات و پایین‌تر بودن تورم اجاره از تورم عمومی.

این تحولات می‌توانند نشانه‌هایی از تعدیل رشد قیمت‌ها در بخش‌هایی از اقتصاد باشند، اما افزایش تورم ماهانه و سالانه نشان می‌دهد فشار تورمی همچنان پابرجاست و قضاوت درباره تغییر پایدار مسیر تورم به داده‌های ماه‌های بعد نیاز دارد.