چهارمحال و بختیاری آماده اجرای آزمایشی طرح نیروگاه خورشیدی خانگی

خبرگزاری مهر-گروه استان‌ها: توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و استفاده از ظرفیت‌های موجود برای تولید برق، در سال‌های اخیر به یکی از محورهای مهم برنامه‌ریزی در حوزه انرژی تبدیل شده است. افزایش نیاز بخش‌های مختلف به برق، ضرورت تأمین پایدار انرژی و محدودیت منابع و زیرساخت‌های تولید، توجه به روش‌های جدید تولید برق را بیش از گذشته اهمیت بخشیده است. در این میان، انرژی خورشیدی به دلیل قابلیت بهره‌برداری در مقیاس‌های مختلف، از نیروگاه‌های بزرگ تا سامانه‌های کوچک خانگی، جایگاه ویژه‌ای در برنامه‌های توسعه انرژی پیدا کرده است. تولید برق در محل مصرف، یکی از راهکارهایی است که می‌تواند بخشی از وابستگی مصرف‌کنندگان به شبکه سراسری را کاهش دهد. در این روش، واحدهای مسکونی، مراکز تجاری و سایر مجموعه‌ها با نصب سامانه‌های خورشیدی، بخشی از برق مورد نیاز خود را تولید می‌کنند. چنین رویکردی علاوه بر ایجاد تنوع در منابع تأمین انرژی، می‌تواند در مدیریت بار شبکه و کاهش فشار بر زیرساخت‌های انتقال و توزیع برق مؤثر باشد؛ به‌ویژه در دوره‌هایی که میزان مصرف افزایش پیدا می‌کند. استان چهارمحال و بختیاری نیز با هدف گسترش تولید پراکنده برق، اجرای طرح تجهیز ۵۰ هزار واحد مسکونی به نیروگاه‌های خورشیدی پنج کیلوواتی را در دستور پیگیری قرار داده است. این طرح که به گفته معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار، با اعلام آمادگی استان برای اجرای آزمایشی همراه شده، می‌تواند زمینه مشارکت خانوارها در تولید انرژی را فراهم کند. تمرکز بر واحدهای مسکونی جدید و ساختمان‌های در حال نوسازی نیز از جمله محورهای مطرح‌شده برای اجرای این برنامه است. بر اساس اعلام قربان‌پور، در صورت اجرای کامل طرح، مجموع ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی نصب‌شده در این واحدها به ۲۵۰ مگاوات خواهد رسید. همچنین پیش‌بینی استفاده از باتری برای ذخیره‌سازی برق تولیدی و بهره‌برداری از آن در زمان نیاز، از بخش‌های قابل توجه این برنامه به شمار می‌رود. با این حال، تحقق ظرفیت پیش‌بینی‌شده به عواملی مانند تأمین منابع مالی، فراهم شدن تجهیزات، نحوه اجرای پروژه و استقبال مالکان واحدهای مسکونی وابسته خواهد بود. از سوی دیگر، محدودیت وسعت مناسب برای توسعه نیروگاه‌های خورشیدی بزرگ در استان، ضرورت بررسی راهکارهای مکمل را افزایش داده است. معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار، ظرفیت قابل توسعه نیروگاه‌های بزرگ خورشیدی در چهارمحال و بختیاری را حدود ۷۰۰ تا یک‌هزار مگاوات برآورد کرده و هزینه احداث هر مگاوات نیروگاه بزرگ را در شرایط فعلی حدود ۸۰ تا ۹۰ میلیارد تومان دانسته است. در چنین شرایطی، توسعه سامانه‌های کوچک خانگی در کنار نیروگاه‌های بزرگ می‌تواند به‌عنوان یکی از مسیرهای تأمین انرژی استان مورد توجه قرار گیرد.

تولید برق در خانه‌ها؛ فرصتی برای مدیریت مصرف و تقویت شبکه

علی مردای کارشناس حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار کرد: اجرای طرح تجهیز ۵۰ هزار واحد مسکونی به نیروگاه‌های خورشیدی، از منظر کارشناسی می‌تواند اقدامی در راستای گسترش تولید پراکنده برق باشد. در این الگو، بخشی از انرژی مورد نیاز خانوارها در همان محل مصرف تولید می‌شود و در نتیجه، وابستگی کامل ساختمان‌ها به برق دریافتی از شبکه کاهش می‌یابد. البته میزان اثرگذاری طرح بر شبکه به نحوه اتصال سامانه‌ها، الگوی مصرف خانوارها و میزان برق تولیدی در ساعات مختلف روز بستگی دارد. وی تصریح کرد: یکی از موضوعات مهم در اجرای چنین برنامه‌ای، انتخاب تجهیزات مناسب و پیش‌بینی سازوکار نگهداری و پشتیبانی فنی است. نیروگاه خورشیدی خانگی زمانی می‌تواند در بلندمدت عملکرد مطلوبی داشته باشد که کیفیت پنل‌ها، تجهیزات تبدیل برق و سامانه‌های حفاظتی مورد توجه قرار گیرد. همچنین در صورت استفاده از باتری، ظرفیت ذخیره‌سازی، طول عمر باتری، هزینه تعویض و شیوه مدیریت شارژ و تخلیه آن باید در محاسبات اقتصادی طرح لحاظ شود. مرادی ادامه داد: از سوی دیگر، موفقیت این برنامه به میزان دسترسی خانوارها به تسهیلات مالی و شفافیت شرایط مشارکت وابسته است. اگر هزینه اولیه نصب برای متقاضیان قابل مدیریت باشد و سازوکار تأمین مالی، بازپرداخت و خدمات پس از نصب به‌روشنی مشخص شود، امکان گسترش مشارکت افزایش خواهد یافت. بنابراین، در کنار هدف‌گذاری برای نصب تجهیزات در تعداد زیادی از واحدهای مسکونی، تدوین برنامه اجرایی دقیق و اطلاع‌رسانی شفاف به شهروندان نیز اهمیت دارد.

تأمین مالی و مشارکت خانوارها؛ دو عامل کلیدی اجرای طرح

زهره علیزاده کارشناس اقتصاد انرژی در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین مسائل در اجرای طرح‌های خورشیدی خانگی، چگونگی تأمین هزینه خرید و نصب تجهیزات است. در طرح پیشنهادی چهارمحال و بختیاری، مذاکرات با بانک مسکن و بررسی ظرفیت یک شرکت دانش‌بنیان برای تأمین مالی و اجرای پروژه مطرح شده است. این موضوع نشان می‌دهد که تأمین منابع مالی و استفاده از ظرفیت بخش تخصصی، از محورهای مورد توجه در پیگیری برنامه به شمار می‌رود. با این حال، جزئیات نهایی تسهیلات، سهم مشارکت خانوارها و شرایط بازپرداخت باید مشخص شود تا متقاضیان بتوانند درباره ورود به طرح تصمیم‌گیری کنند. وی تصریح کرد: در ارزیابی اقتصادی این برنامه، صرف توجه به هزینه خرید پنل‌های خورشیدی کافی نیست. هزینه نصب، تجهیزات جانبی، باتری احتمالی، تعمیر و نگهداری و افت تدریجی عملکرد تجهیزات نیز باید در محاسبات لحاظ شود. در مقابل، میزان برق تولیدی، سهم آن در تأمین مصرف خانوار و منافع احتمالی ناشی از کاهش خرید برق از شبکه، از جمله عواملی هستند که می‌توانند در سنجش صرفه اقتصادی پروژه نقش داشته باشند. بدون ارائه اطلاعات دقیق درباره این موارد، نمی‌توان درباره دوره بازگشت سرمایه یا میزان سودآوری طرح برآورد قطعی ارائه کرد. علیزاده بیان داشت: از منظر اقتصادی، اجرای مرحله‌ای و آزمایشی طرح می‌تواند فرصت مناسبی برای ارزیابی هزینه‌ها، شناسایی موانع اجرایی و بررسی میزان استقبال خانوارها فراهم کند. در این مسیر، تعیین معیارهای روشن برای انتخاب واحدهای مسکونی، ارائه اطلاعات قابل فهم درباره تعهدات طرفین و تضمین کیفیت تجهیزات اهمیت دارد. همچنین باید مشخص شود برق تولیدی چگونه مصرف یا ذخیره می‌شود و در صورت تزریق برق مازاد به شبکه، چه ضوابطی بر آن حاکم خواهد بود. پاسخ روشن به این پرسش‌ها می‌تواند به افزایش اعتماد عمومی و تسهیل اجرای برنامه کمک کند.

برنامه تجهیز ۵۰ هزار واحد مسکونی به نیروگاه خورشیدی

ملک محمد قربان پور معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار چهارمحال و بختیاری در گفتگو با خبرنگار مهر، از پیگیری طرح تجهیز ۵۰ هزار واحد مسکونی به نیروگاه‌های خورشیدی پنج کیلوواتی خبر داد و گفت: این استان برای اجرای آزمایشی طرح با هدف توسعه تولید پراکنده برق و کاهش فشار بر شبکه سراسری اعلام آمادگی کرده است.

قربان‌پور اظهار داشت: در این زمینه مذاکراتی با بانک مسکن انجام شده و استفاده از ظرفیت یک شرکت دانش‌بنیان برای تأمین مالی و اجرای طرح در واحدهای مسکونی جدید یا در حال نوسازی در دست پیگیری است.

وی افزود: در صورت تجهیز ۵۰ هزار واحد مسکونی به سامانه‌های پنج کیلوواتی، ظرفیتی معادل ۲۵۰ مگاوات برق خورشیدی ایجاد می‌شود. در این طرح، استفاده از باتری برای ذخیره‌سازی برق و بهره‌برداری از آن در زمان نیاز نیز پیش‌بینی شده است.

معاون هماهنگی امور اقتصاد استانداری چهارمحال و بختیاری با اشاره به مزیت تولید پراکنده برق گفت: اجرای این طرح می‌تواند بخشی از نیاز برق خانوارها را تأمین کند و زمینه اختصاص ظرفیت بیشتری از شبکه به بخش‌های صنعت، تولید و کشاورزی را فراهم آورد.

قربان‌پور هزینه احداث هر مگاوات نیروگاه خورشیدی بزرگ را در شرایط فعلی حدود ۸۰ تا ۹۰ میلیارد تومان اعلام کرد و افزود: با توجه به محدودیت وسعت استان، ظرفیت قابل توسعه برای نیروگاه‌های بزرگ خورشیدی حدود ۷۰۰ تا یک‌هزار مگاوات برآورد می‌شود؛ ازاین‌رو، توسعه سامانه‌های کوچک و پراکنده در کنار نیروگاه‌های بزرگ می‌تواند به تأمین انرژی استان کمک کند.

به گزارش خبرنگار مهر، طرح تجهیز ۵۰ هزار واحد مسکونی چهارمحال و بختیاری به نیروگاه‌های خورشیدی پنج کیلوواتی، برنامه‌ای با ظرفیت اسمی مجموع ۲۵۰ مگاوات است که با هدف توسعه تولید پراکنده برق و کاهش فشار بر شبکه سراسری دنبال می‌شود. تحقق این هدف می‌تواند بخشی از نیاز انرژی خانوارها را از طریق سامانه‌های محلی تأمین کند و امکان مدیریت بهتر منابع برق را در سطح استان فراهم آورد. با این حال، اعلام آمادگی برای اجرای آزمایشی و پیگیری مذاکرات مالی به معنای آغاز عملیات اجرایی یا نصب قطعی تجهیزات در تمام واحدهای هدف نیست.

برای دستیابی به نتایج مورد انتظار، لازم است جزئیات اجرایی طرح از جمله شیوه تأمین مالی، هزینه نهایی نصب برای خانوارها، شرایط دریافت تسهیلات، استاندارد تجهیزات و نحوه نگهداری سامانه‌ها به‌صورت شفاف تدوین شود. استفاده از باتری نیز باید با توجه به هزینه‌ها، نیاز واقعی مصرف‌کنندگان و الزامات فنی بررسی شود. علاوه بر این، تعیین سازوکار بهره‌برداری از برق تولیدی و نحوه تعامل سامانه‌های خانگی با شبکه برق، از موضوعاتی است که در طراحی نهایی پروژه اهمیت خواهد داشت.

در مجموع، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی خانگی در کنار احداث نیروگاه‌های بزرگ می‌تواند یکی از گزینه‌های تأمین انرژی در چهارمحال و بختیاری باشد. ترکیب این دو رویکرد، در صورت اجرای اصولی و برخورداری از پشتوانه مالی و فنی مناسب، می‌تواند به تنوع‌بخشی منابع تولید برق کمک کند. اکنون میزان موفقیت این برنامه به چگونگی تبدیل اهداف اعلام‌شده به سازوکار اجرایی مشخص، جلب مشارکت خانوارها و ارزیابی دقیق نتایج مرحله آزمایشی وابسته است؛ مسیری که می‌تواند چشم‌انداز روشن‌تری برای توسعه انرژی خورشیدی در استان ترسیم کند.