چرا درخت گردو در ایران هر سال کشته و زخمی می‌دهد؟
شهرت گردوی مرغوب تویسرکان از ایران فراتر رفته و آوازه‌ای جهانی پیدا کرده، اما برداشت این محصول چغر پرخاصیت از درختان پرعمر این شهر، هر سال قربانیان بسیاری می‌گیرد و تعداد زیادی از گردوچینان تویسرکانی سلامتی و حتی زندگی خود را بر سر تولید این طلای سبز ارزشمند می‌گذارند.
به گزارش ایسنا، روزنامه همشهری نوشت:
باغ‌های گردوی تویسرکان آوازه‌ای جهانی دارند و به عنوان پنجمین نظام میراثی مهم کشاورزی دنیا (جیاس) در فائو ثبت شده‌اند؛ اما هر سال تا وقتی این طلای سبز الوند راهی بازارهای جهانی می‌شود، شمار زیادی از گردوچینان این شهر سلامتی و حتی جان خود را از دست می‌دهند. امسال در فصل برداشت باغ‌های گردوی تویسرکان که از اواخر تابستان آغاز شده و به‌تازگی به‌پایان رسیده ١٣٤ گردوچین دچار صدماتی مانند قطع نخاع و شکستگی عضو شده‌اند و ٤ نفر از آنها هم جان‌شان را از دست داده‌اند. امسال اولین سالی نیست که ساکنان پایتخت گردوی ایران شاهد چنین اتفاقات و حوادث تلخی هستند و هر سال تا ثمره باغ‌های گردوی پربرکت تویسرکان و همدان چیده شوند، این قصه پرغصه تکرار می‌شود و بر تعداد گردوچینان خانه‌نشین این شهر هاافزوده می‌شود.
پای این درختان کلاه از سرت می‌افتد
حسن آقا تا وقتی دستش وبال گردنش نشده بود، یک‌تنه ده‌ها درخت تنومند و پربار باغ پدری‌اش را می‌تکاند و کمتر گردوچینی در جلدی و کاربلدی به گرد پای او می‌رسید، اما از ٦ سال پیش که از درخت گردو سقوط کرد، دیگر دستش قوت و رمق گردوچینی ندارد. او تعریف می‌کند: «وقتی روی یک درخت ١٠ متری مشغول گردو چیدن بودم، قند خونم پایین آمد و از درخت سقوط کردم.»
در این اتفاق پای حسن الوند از چند ناحیه شکستگی پیدا کرده و دستش از مچ قطع شده است: «گردوچینی کار بسیار سخت و سنگینی است و چون گردو در هوا گاز دی‌اکسیدکربن آزاد می‌کند، کارگر گردوچین بالای درخت نفس کم می‌آورد و ماهیچه‌ها و بازوهایش هم بر اثر کم‌بودن اکسیژن زود خسته می‌شود. به همین دلیل قند خون بسیاری از گردوچینان روی درخت پایین می‌آید و دچار ضعف و سرگیجه می‌شوند.»
بلندبالا بودن درختان پر سن و سال تویسرکان برای گردوچینان قوز بالای قوز می‌شود: «درختان گردوی این محل خیلی بلند هستند و ارتفاع درختان بعضی از مناطق اینجا مثل منطقه پاچنار که گردوی بسیار مرغوبی دارد، آنقدر بالا است که وقتی به آنها نگاه کنی کلاه از سرت می‌افتد. این مرتفع بودن درختان باعث می‌شود، کارگری که سقوط می‌کند، آسیب زیادی ببیند.» حادثه‌ای که برای حسن الوندی افتاده باعث نشده او از شغل آبا و اجدادی اش دل بکند و حالا در بسته‌بندی گردوها و جمع‌آوری محصول به اعضای خانواده اش کمک می‌کند.
نابلدها خطر نکنند
به قول علی الوندی گردوچینی قلق دارد و گردوچین ماهر کاربلد، همان موقع بالا رفتن از درخت تیز و بز بودنش را نشان می‌دهد. او که ۵٠ سال از ٧ دهه عمرش را به پرورش گردو گذرانده، می‌گوید: «درختان گردوی تویسرکان قدمت و عمر زیادی دارند و بسیاری از شاخه‌های آنها پوک شده‌اند. گردوچین باید قبل از این که جای نشستنش را روی درخت پیدا کند، از پوک نبودن و سفت بودن شاخه‌ها خاطرجمع شود. روی درخت هم نشیمنگاهی پیدا کند که بتواند از آن جا به هر طرف بچرخد و ترکه ٤ یا ۵ کیلویی چوب مروار(چوب گردو تکانی) را به شاخه‌های کوتاه و بلند درخت برساند تا همه گردوها تکانده شوند.»
عمو علی معتقد است تا وقتی گردوچینی بدون دم و دستگاه مدرن و به صورت سنتی انجام شود، شاید برای گردوچین کاربلد هم اتفاقات ناخوش پیش آید: «هر درخت گردو برای شاخ‌وبرگ دادن باید ٢۵ متر با درختان دیگر فاصله داشته باشد تا هم بار بهتری داشته باشد و هم بتوانیم برداشت گردو را با ماشین‌آلات انجام دهیم، ولی درختان اینجا قدیمی و تنومند و به هم فشرده هستند و چون بسیار نزدیک به هم کاشته شده‌اند، فضای گردش کافی برای ماشین‌آلات وجود ندارد. »
بسیاری از گردوچین‌هایی که از درخت سقوط کرده‌اند، در زمان انتقال به مراکز درمانی، آسیب‌دیدگی‌شان شدید شده است، اما بخت با عمو علی یار بوده که وقتی مصدوم شده دخترش کنارش بوده است: «٢٧ سال پیش که گردوهای باغ‌مان را می‌تکاندیم، پای من به سنگی گیر کرد و به‌سختی زمین خوردم که باعث آسیب شدید نخاعم شد، اما اگر همان موقع دخترم مراقب نبود و من را بدون آمبولانس به بیمارستان می‌رساندند شاید به کلی فلج و زمینگیر می‌شدم. »
سقوط گردوچین ٨٢ساله
عبدالله آقایی هم از پرورش‌دهندگان قدیمی گردوی تویسرکان است و داشتن تحصیلات دانشگاهی باعث نشده او این شغل بومی شهر و دیارش را تجربه نکند. آقایی هزینه بالای برداشت گردو را از دلایلی می‌داند که گردوچینی به افراد سالمند و ناوارد سپرده می‌شود. او که شاهد سقوط یک گردوچین ٨٢ساله از درخت بوده می‌گوید: «سخت و سنگین بودن کار برداشت گردو باعث شده بسیاری از جوانان امروزی تویسرکان از ادامه دادن شغل پدری خود سرباز بزنند و این مسئله کم‌شدن نیروی کار جوان و بالا رفتن هزینه برداشت محصول را به‌دنبال داشته، به طوری که امسال دستمزد روزانه هر کارگر گردوچین ٤ میلیون و ۵٠٠ هزار تومان تا ٧ میلیون تومان بود و بسیاری از کشاورزان که در سن میانسالی هستند یا برای تکاندن گردو مهارت و توانی ندارند، تصمیم گرفتند برای کم‌کردن هزینه خودشان برداشت را انجام دهند که باعث صدمه دیدن آنها شده است. »
باید به روز شویم
آقایی تغییر کشاورزی تویسرکان از سنتی به مکانیزه را تنها راه کاهش صدمات گردوچینان می‌داند: «ما باید برای مکانیزه کردن کشت و برداشت گردو از تجربه کشورهای موفق در این زمینه استفاده کنیم و به‌تدریج الگوی کشت و برداشت سنتی فعلی را تغییر دهیم.»
قرار گرفتن تویسرکان در سینه کش کوه بلند الوند باعث شد که زمین اغلب باغ‌هایش هم غیرمسطح باشند: «در بخشی از باغ‌های کشاورزی که مسطح هستند، می‌توان از ابزارهایی مانند بالابر برای برداشت استفاده کرد، ولی با سیستم برداشت فعلی این کار هزینه زیادی به کشاورز تحمیل می‌کند و بسیاری از آنها حاضر نیستند از بالابر یا سایر ابزارهای برداشت مکانیکی استفاده کنند.» تلاش‌های پراکنده‌ای که پیش ازاین برای مکانیزه کردن کاشت و برداشت طلای سبز شهر تویسرکان انجام شده، به ثمر نرسیده است: «در دوره‌ای برای چتری و خرمنی کردن درختان و کاهش ارتفاع آنها روش‌هایی مانند سرشاخه کاری و فرش پیوند را امتحان کردیم، ولی چون مداوم و هدفمند نبوده به نتیجه نرسیده است.»
تحت پوشش بیمه قرار گرفتن کارگران گردوچین قدم مثبتی بوده که در سال‌های اخیر برای کم‌کردن بار مشکلات خانواده‌های گردوچینان برداشته شده است: «اگر چه بیمه کار بخشی از هزینه‌های درمان گردوچینان آسیب‌دیده را کم‌کرده، ولی باید ترتیبی داده شود که همه کارگران گردوچین به‌صورت اجباری تحت پوشش بیمه کار قرار گیرند.»
تویسرکان در صدر حوادث گردوچینی
حوادث تلخ فصل گردوچینی مختص شهر تویسرکان نیست و در سایر شهرهای استان همدان هم برداشت طلای سبز الوند خالی از خطر و ماجرا نیست، به طوری که امسال بیش از ٣٠٠ حادثه مصدومیت کارگران گردوچین در سراسر استان همدان به ثبت رسیده که ١٣٤ مورد آن مربوط به شهر تویسرکان بوده است. میزان برداشت گردو در تویسرکان حدود ۱۷ هزار تن است که از ۶ هزار و ۲۰۰ هکتار باغ‌های گردوی این شهر دامنه جنوبی کوه الوند برداشت می‌شود.
تا این لحظه منبع مستقل دیگری این خبر را منتشر نکرده است.
بررسی خودکار: مقایسه با خبرهای ۷۲ ساعت اخیر منابع دیگر و اعتبار پایه‌ی منبع؛ جایگزین داوری انسانی نیست.منبع: ایسنا