پشت پرده افزایش قیمت طلا | آیا فقط دلار و اونس جهانی بازار ایران را تکان می‌دهند؟ | چرا مردم همچنان به خرید طلا روی می‌آورند؟

به گزارش اقتصادنیوز به نقل از نورنیوز، قیمت طلا در ماه‌های اخیر با جهش‌های کم‌سابقه‌ای روبه‌رو شده و بار دیگر این پرسش را در مرکز توجه قرار داده است که چرا این فلز گران‌بها با وجود نوسان‌های مقطعی و اصلاح قیمت، همچنان یکی از مهم‌ترین مقاصد سرمایه‌گذاری در جهان و بازار ایران باقی مانده است؟ پاسخ را باید در ترکیب چند عامل جهانی و داخلی جست‌وجو کرد؛ عواملی که اثر آنها بر بازار ایران به دلیل وابستگی قیمت طلا به نرخ ارز می‌تواند تشدید شود.

عوامل جهانی؛ از خرید بانک‌های مرکزی تا تغییر انتظارات نرخ بهره

در بازار جهانی، افزایش تقاضای سرمایه‌گذاری و خرید طلا از سوی بانک‌های مرکزی از مهم‌ترین محرک‌های رشد قیمت بوده است. طبق تازه‌ترین گزارش شورای جهانی طلا، بانک‌های مرکزی در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۶ حدود ۳۲۱ تن طلا به ذخایر خود افزودند؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۴۲ درصد افزایش نشان می‌دهد. خرید این نهادها در ۹ ماه نخست سال نیز به ۶۷۵ تن رسیده است. هم‌زمان، صندوق‌های قابل معامله مبتنی بر طلا در همین فصل با ورود ۲۱۱ تن سرمایه روبه‌رو شدند. این ارقام نشان می‌دهد تقاضای نهادی و نگرانی از ریسک‌های اقتصادی همچنان پشتوانه بازار طلاست.

با این حال، مسیر قیمت یک‌طرفه نبوده است. طلا در ژانویه ۲۰۲۶ حتی از مرز ۵۵۰۰ دلار در هر اونس عبور کرد، اما پس از آن با اصلاح قابل‌توجهی مواجه شد. در معاملات ۱۱ نوامبر نیز هر اونس طلا پس از افت حدود سه‌درصدی در روز قبل، در محدوده ۴۰۴۳ دلار معامله شد. افزایش انتظارات درباره بالا رفتن نرخ بهره آمریکا پس از انتشار داده‌های تورمی قوی‌تر از انتظار، از عوامل فشار بر قیمت بود؛ زیرا بالا رفتن بازده اوراق و نرخ بهره، نگهداری دارایی بدون سودی مانند طلا را در مقایسه با سپرده و اوراق کم‌جاذبه‌تر می‌کند.

بازار داخلی؛ اثر دوگانه ارز و انتظارات تورمی

در ایران، نوسان اونس جهانی تنها بخشی از معادله است. قیمت ریالی طلا علاوه بر بهای جهانی، از نرخ ارز نیز اثر می‌گیرد؛ بنابراین حتی در روزهایی که قیمت جهانی ثابت می‌ماند، افزایش نرخ دلار می‌تواند قیمت طلا را در داخل بالا ببرد. از سوی دیگر، تورم مزمن و کاهش اعتماد به حفظ ارزش پول، طلا را برای بخشی از خانوارها به ابزار پوشش ریسک تبدیل می‌کند؛ هرچند افزایش قیمت، قدرت خرید مصرف‌کنندگان و تقاضای زیورآلات را محدود می‌کند.

تحولات سیاسی نیز از مسیر انتظارات ارزی بر بازار اثر می‌گذارند. انتشار اخبار مثبت می‌تواند با کاهش انتظارات افزایشی درباره دلار، به افت مقطعی طلا و سکه منجر شود؛ در مقابل، تشدید نااطمینانی ممکن است تقاضای احتیاطی را افزایش دهد. بنابراین رشد قیمت طلا را نمی‌توان صرفاً به افزایش اونس نسبت داد؛ هم‌زمانی فشارهای جهانی، نوسان ارز و رفتار سرمایه‌گذاران داخلی، تصویر کامل‌تری از این روند ارائه می‌کند.

عوامل اصلی تعیین‌ قیمت طلا از اونس جهانی تا تحولات سیاسی

محمود شربیانی نایب‌رئیس اول اتحادیه فروشندگان و سازندگان طلا و جواهر در این باره به خبرنگار اقتصادی نورنیوز گفت: قیمت طلا در بازار داخلی از دو عامل اصلی یعنی قیمت اونس جهانی و نرخ دلار در کشور تأثیر می‌پذیرد. قیمت طلا در بازار ایران از حاصل‌ضرب و محاسبه این دو مؤلفه به دست می‌آید و هرگونه تغییر در آنها مستقیماً بر قیمت طلا در داخل کشور اثرگذار است.

وی با اشاره به افزایش قابل‌توجه قیمت اونس جهانی طلا در ماه‌های اخیر خاطرنشان کرد: قیمت هر اونس طلا تا حدود ۵۵۰۰ دلار نیز افزایش پیدا کرد، اما در حال حاضر در محدوده ۴۱۰۰ دلار قرار دارد. پیش‌بینی‌هایی نیز درباره رسیدن قیمت اونس جهانی به ۶۰۰۰ دلار تا پایان سال ۲۰۲۶ مطرح شده بود.

نایب‌رئیس اول اتحادیه فروشندگان و سازندگان طلا و جواهر با تأکید بر تأثیر شرایط اقتصادی داخلی بر قیمت طلا عنوان کرد: شرایط تورمی حاکم بر کشور و افزایش نرخ دلار از دیگر عوامل مؤثر بر رشد قیمت طلا در بازار داخلی بوده است. طبیعی است که با افزایش نرخ ارز، قیمت طلا نیز افزایش پیدا کند.

شربیانی با اشاره به افزایش تقاضا برای طلا در شرایط نااطمینانی اقتصادی و سیاسی اظهار کرد: در شرایطی که مردم نسبت به وضعیت اقتصادی و تحولات سیاسی نگران هستند، بخشی از نقدینگی خود را برای حفظ ارزش دارایی به طلا تبدیل می‌کنند. این موضوع نیز می‌تواند بر افزایش تقاضا و رشد قیمت طلا تأثیرگذار باشد.

وی با اشاره به نقش نرخ بهره و تورم در بازار جهانی طلا تصریح کرد: افزایش نرخ تورم در کشورهای مختلف موجب می‌شود بانک‌های مرکزی برای کنترل تورم، نرخ بهره بانکی را افزایش دهند. در چنین شرایطی، بخشی از سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند به‌جای خرید طلا و سایر کالاها، سرمایه خود را در بانک‌ها نگهداری کنند. به همین دلیل، افزایش نرخ بهره می‌تواند بر قیمت اونس جهانی طلا اثر کاهشی داشته باشد و در شرایط معکوس نیز کاهش نرخ بهره می‌تواند به رشد قیمت طلا کمک کند.

نایب‌رئیس اول اتحادیه فروشندگان و سازندگان طلا و جواهر با تأکید بر تأثیر اخبار و تحولات سیاسی بر بازار طلا گفت: اخبار سیاسی مثبت و منفی می‌توانند به‌طور مستقیم بر نرخ ارز و در نتیجه بر قیمت طلا تأثیر بگذارند. برای مثال، انتشار اخبار سیاسی مثبت در روزهای اخیر موجب کاهش نسبی قیمت طلا و سکه شده است؛ چراکه این اخبار بر نرخ دلار اثر گذاشته و کاهش نرخ ارز نیز به افت قیمت طلا منجر شده است. در مقابل، انتشار اخبار منفی سیاسی می‌تواند موجب افزایش نرخ دلار و به دنبال آن رشد قیمت طلا شود.