وضعیت مبهم دریانوردان ایرانی در سواحل سریلانکا

به گزارش «نفت ما»، ماجرای نفتکش‌های ایرانی در سواحل سریلانکا که از مردادماه امسال در گزارش‌های رسانه‌های بین‌المللی بازتاب پیدا کرد، همچنان ادامه دارد. شناورهایی که پس از تخلیه محموله‌های نفتی خود در بازارهای آسیایی، به‌دلیل محدودیت‌های ناشی از محاصره دریایی آمریکا امکان بازگشت عادی به پایانه‌های نفتی ایران را نداشتند و اکنون طولانی‌شدن توقف آنها، نگرانی‌هایی را درباره شرایط زندگی خدمه و آینده فعالیت این ناوگان ایجاد کرده است.

پس از شکست مذاکرات ایران و آمریکا در اسلام‌آباد برای پایان‌دادن به جنگ و ازسرگیری محاصره دریایی بنادر ایران، تردد نفتکش‌ها به مقصد پایانه‌های صادراتی کشور را با محدودیت‌های جدی مواجه شد.

روزنامه فایننشال‌تایمز در ۷ اوت ۲۰۲۶ با انتشار گزارشی درباره توقف فعالیت پایانه نفتی خارگ اعلام کرد که از ۳۱ ژوئیه، عملیات بارگیری نفتکش‌ها در این پایانه متوقف شده است. این رسانه با استناد به داده‌های شرکت‌های کپلر، انرژی اسپکتس و تصاویر ماهواره‌ای گزارش داد که شماری از نفتکش‌های ایرانی پس از تخلیه محموله‌های خود در آسیا، دیگر به ایران بازنگشته و در نزدیکی سریلانکا، عمان و پاکستان منتظر مانده‌اند.

یک موسسه آمریکایی در ۱۴ اوت از حضور ۱۴ نفتکش خالی ایرانی در نزدیکی بندر گال سریلانکا خبر داد. فایننشال‌تایمز نیز در ۲۵ اوت تعداد نفتکش‌های دارای پرچم ایران در این منطقه را حدود ۱۳ فروند اعلام کرد و یک روز بعد، خبرگزاری فرانسه به نقل از مقام‌های سریلانکایی از رصد ۱۱ نفتکش ایرانی توسط نیروی دریایی این کشور خبر داد.

درادامه، رویترز در اول سپتامبر، به نقل از کلر یونگمن، تحلیلگر شرکت Vortexa، اعلام کرد ۲۷ نفتکش خالی مرتبط با تجارت نفت ایران در نزدیکی سریلانکا منتظر ماندند که به‌دلیل محاصره دریایی امکان بازگشت به ایران را ندارند. تفاوت آمارهای منتشرشده نیز تا حدی ناشی از تغییر موقعیت کشتی‌ها و تفاوت میان نفتکش‌های دارای پرچم ایران و دیگر شناورهای مرتبط با تجارت نفت کشور است.

دیپلماسی اضطراری تهران و ورود هند به معادله آنچه در ابتدا یک اختلال عملیاتی در چرخه حمل نفت ایران به نظر می‌رسید، با طولانی‌شدن حضور نفتکش‌ها در آب‌های اطراف سریلانکا، ابعاد انسانی پیدا کرد.

وال‌استریت ژورنال در گزارشی که در پایان سپتامبر منتشر شد، اعلام کرد حدود ۲۰ نفتکش خالی ایرانی در نزدیکی سریلانکا متوقف شده‌اند و ذخایر آب آشامیدنی، مواد غذایی و سوخت برخی از آنها رو به کاهش است. این روزنامه همچنین گزارش داد که نگرانی شرکت‌های خدمات کشتیرانی از تحریم‌های ثانویه آمریکا، تامین اقلام ضروری و ارائه خدمات دریایی به این شناورها را با دشواری مواجه کرده است.

در ادامه، آسوشیتدپرس در ۹ اکتبر گزارش داد که دولت سریلانکا برنامه فوری برای کمک‌رسانی به ۱۹ شناور ایرانی مستقر در نزدیکی این کشور ندارد.

در پی تشدید نگرانی‌ها، علیرضا دلخوش، سفیر ایران در سریلانکا، با استناد به مقررات بین‌المللی دریایی بر ضرورت رسیدگی به وضعیت خدمه تاکید کرد. همچنین روزنامه The Island در ۱۴ اکتبر گزارش داد ایران برای کمک به دریانوردان، موضوع را با دولت هند نیز مطرح کرده است زیرا در میان خدمه این نفتکش‌ها اتباع هندی و بنگلادشی نیز حضور دارند.

جیره محصور در شرایطی که رسانه‌های بین‌المللی از محدودیت تامین اقلام ضروری برای نفتکش‌های ایرانی خبر داده‌اند، تازه‌ترین اطلاعات رسیده به «نفت ما» نیز از نامناسب‌بودن وضعیت رفاهی بخشی از خدمه این شناورها حکایت دارد.

بر اساس این اطلاعات، در برخی نفتکش‌ها روزانه تنها دو وعده غذایی برای خدمه سرو می‌شود که با توجه به طولانی‌شدن توقف کشتی‌ها، نگرانی‌هایی را درباره وضعیت تغذیه دریانوردان و ضرورت تامین مستمر مواد غذایی ایجاد کرده است.

همچنین افزایش سرانه مالی اختصاص‌یافته به هر نفر برای تامین نیازهای روزمره، از دیگر ضرورت‌هایی است که در اطلاعات رسیده به «نفت ما» مطرح شده است. طبیعی است در چنین شرایطی که خدمه برای مدت طولانی در شناورهای متوقف‌شده حضور دارند، امکانات رفاهی و منابع مالی متناسب با وضعیت فعلی آنها بازنگری شود.

از طرفی، محدودیت دسترسی به اینترنت و دشواری برقراری ارتباط مستمر با خانواده‌ها، از دیگر مشکلات مطرح‌شده درباره این دریانوردان است. نیروهایی که ماه‌ها دور از خانواده در وضعیت نامطمئن به سر می‌برند، علاوه بر تامین نیازهای اولیه، به امکانات ارتباطی مناسب و حمایت‌های رفاهی نیاز دارند.

زنگ خطر در عرشه نفتکش‌های بلاتکلیف اکنون پس از گذشت چند ماه از توقف نفتکش‌ها، مسئله اصلی این است که چه برنامه مشخصی برای رسیدگی به وضعیت خدمه و تعیین تکلیف این شناورها وجود دارد؟

هرچند محدودیت‌های ناشی از محاصره دریایی و فشارهای تحریمی، بازگشت نفتکش‌ها به بنادر ایران را با دشواری مواجه کرده، اما این موضوع نباید موجب بلاتکلیف‌ماندن نیازهای اولیه دریانوردان شود. تامین مواد غذایی، آب آشامیدنی، خدمات درمانی، امکانات ارتباطی و حمایت‌های مالی از خدمه، موضوعاتی است که باید مستقل از سرنوشت نهایی محاصره دریایی پیگیری شود.

همچنین ضروری است یک نماینده تام‌الاختیار از سوی شرکت ملی نفتکش، با همراهی نمایندگان لاین‌های کشتیرانی و شرکت‌های خدمات دریایی، مسئولیت پیگیری میدانی و تعیین تکلیف وضعیت شناورها را بر عهده بگیرد.

چنین فردی باید بتواند با هماهنگی سفارت ایران در سریلانکا، طرف‌های محلی، کارگزاران دریایی و شرکت‌های تامین‌کننده خدمات، مسیرهای قانونی و عملیاتی تامین نیازهای ضروری خدمه را شناسایی کرده و برای رفع مشکلات موجود اقدام کند.

این پیگیری‌ها باید به‌صورت متمرکز و با بررسی وضعیت تک‌تک نفتکش‌ها انجام شود؛ از میزان ذخایر آب و مواد غذایی و وضعیت سلامت خدمه گرفته تا نیازهای مالی، امکانات ارتباطی، تامین سوخت.

در‌همین ارتباط، بر اساس اطلاعات رسیده به «نفت ما»، مدیرعامل، قائم مقام مدیرعامل، مدیرمالی و مدیر منابع انسانی شرکت ملی نفتکش، به سریلانکا سفر کرده‌اند. هرچند این خبر هنوز به‌صورت مستقل تایید نشده، اما در صورت انجام چنین سفری، انتظار می‌رود نتیجه آن به اقداماتی ملموس برای بهبود وضعیت خدمه منجر شود.

در این شرایط باید روشن شود که آیا در جریان این سفر، وضعیت تغذیه و امکانات رفاهی دریانوردان بررسی شده است؟ آیا برای افزایش سرانه مالی، تامین اینترنت و رفع دیگر نیازهای روزمره خدمه تصمیمی اتخاذ شده است؟ آیا هماهنگی لازم با نمایندگان لاین‌های کشتیرانی و شرکت‌های خدمات دریایی برای رساندن اقلام ضروری انجام شده است؟ و مهم‌تر از همه، چرا رسیدگی به وضعیت این دریانوردان با دو ماه تاخیر در دستور کار قرار گرفته و مسئولان مربوطه در این مدت چه اقداماتی برای پیگیری مشکلات و تامین نیازهای آنان انجام داده‌اند؟

شرکت ملی نفتکش باید به این پرسش‌ها پاسخ دهد و مشخص کند چه اقداماتی تاکنون انجام شده؟ و دلیل تاخیر در رسیدگی به این ماجرا‌ را شرح دهد.