هوش مصنوعی در خدمت تحول کتابخانه‌های عمومی کشور

به گزارش خبرنگار مهر، روح‌الله منوچهری بعد از ظهر دوشنبه در دیدار با فعالان فناوری دانشگاه آزاد اسلامی واحد سمنان که در سالن جلسات این مجموعه برگزار شد، با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، اظهار کرد: این نهاد از جمله دستگاه‌های فرهنگی است که فعالیت‌هایی را در زمینه بهره‌گیری از هوش مصنوعی آغاز کرده است.

وی با بیان اینکه اقدامات انجام‌شده در این حوزه همچنان نیازمند توسعه و بهبود است، افزود: طی یک سال گذشته قابلیت‌های جدیدی به ابزارهای طراحی‌شده اضافه شده و زمینه اجرای برنامه‌های مؤثرتر در این عرصه فراهم آمده است.

معاون نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با اشاره به استفاده از ابزارهای هوشمند در فرایندهای کتابخانه‌ای گفت: در حال حاضر از ظرفیت هوش مصنوعی و سامانه‌های هوشمند، از جمله سامانه «همیار کتاب»، برای کمک به کتابداران در معرفی کتاب، ارائه پیشنهادهای مطالعاتی متناسب با علایق مخاطبان و هدایت آن‌ها به سمت منابع مرتبط استفاده می‌شود.

منوچهری ادامه داد: همچنین در برنامه‌ریزی و مکان‌یابی کتابخانه‌های جدید نیز ابزارهای مبتنی بر تحلیل داده مورد استفاده قرار می‌گیرند که می‌توانند به تصمیم‌گیری دقیق‌تر در این زمینه کمک کنند.

وی با تأکید بر ارزش اطلاعات و داده‌های موجود در شبکه کتابخانه‌های عمومی کشور تصریح کرد: در حال حاضر حدود دو میلیون عضو فعال در کتابخانه‌های عمومی کشور داریم و طی یک سال اخیر نیز بیش از ۱۲ تا ۱۳ میلیون نفر از خدمات این کتابخانه‌ها استفاده کرده‌اند.

معاون نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با اشاره به اطلاعات گسترده موجود درباره مخاطبان افزود: داده‌های ارزشمندی در زمینه ویژگی‌های جمعیت‌شناختی، گروه‌های سنی، میزان استفاده از خدمات، علایق مطالعاتی و رفتار کتابخوانی اعضا در اختیار نهاد قرار دارد که می‌تواند مبنای برنامه‌ریزی دقیق‌تر و ارائه خدمات متناسب با نیازهای جامعه باشد.

منوچهری با اشاره به ضرورت بهره‌برداری مؤثرتر از این ظرفیت اطلاعاتی اظهار کرد: با وجود برخورداری از چنین داده‌هایی، هنوز نتوانسته‌ایم به اندازه کافی از آن‌ها برای شناخت بهتر رفتار مخاطبان، بهبود خدمات و طراحی برنامه‌های هدفمند استفاده کنیم؛ در حالی که فناوری‌های نوین می‌توانند در تحلیل اطلاعات و شناسایی نیازهای واقعی مخاطبان نقش مؤثری داشته باشند.

وی در ادامه با تأکید بر اهمیت توجه به گروه سنی کودک و نوجوان در طراحی خدمات جدید کتابخانه‌ای گفت: بخش قابل توجهی از مخاطبان کتابخانه‌های عمومی را کودکان و نوجوانان تشکیل می‌دهند؛ گروهی که همواره به دنبال تجربه‌های تازه، خلاقیت و نوآوری هستند.

معاون پژوهش و فناوری اطلاعات نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور افزود: ایده‌ها و فناوری‌هایی که بتوانند محیط کتابخانه را برای این گروه سنی جذاب‌تر کنند، از ظرفیت بالایی برای جذب مخاطبان جدید و حفظ ارتباط آن‌ها با کتابخانه برخوردارند.

منوچهری با اشاره به گسترش مأموریت کتابخانه‌های عمومی فراتر از امانت کتاب بیان کرد: امروزه فعالیت کتابخانه‌های عمومی صرفاً به عضویت و امانت منابع محدود نمی‌شود و خدمات متنوعی در این مراکز ارائه می‌شود.

وی خاطرنشان کرد: طی سال‌های گذشته با راه‌اندازی بخش‌های ویژه کودک در بیش از ۹۰ درصد کتابخانه‌های عمومی کشور، تلاش شده است زمینه حضور کودکان و ایجاد انس و ارتباط آن‌ها با کتابخانه فراهم شود.

معاون نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور یکی از چالش‌های مهم در این زمینه را حفظ ارتباط نوجوانان با کتابخانه‌ها دانست و گفت: در این دوره سنی، نه بخش کودک به‌تنهایی پاسخگوی نیازهای نوجوانان است و نه فضای متعارف بخش بزرگسال جذابیت کافی برای آن‌ها دارد؛ از این رو، طراحی فضاها و خدمات متناسب با نیازهای این گروه سنی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.