هزینه جابه‌جایی نفت نجومی شد / چرا موج گرانی متوقف نمی‌شود؟

حمل حدود ۲ میلیون بشکه نفت خام از آمریکا به ژاپن که قرار است اواخر ماه نوامبر با نفتکش غول‌پیکر «استیم اکسپلورر» انجام شود، هزینه ۸۱ میلیون دلاری به دنبال خواهد داشت، درحالی‌که حمل‌ونقل چنین محموله‌ای در سال گذشته به‌طور میانگین ۹ میلیون و ۱۰۰ هزار دلار هزینه داشت.

این هزینه حمل‌ونقل معادل ۴۰ دلار و ۵۰ سنت برای هر بشکه است که نسبت به سال گذشته حدود ۹ برابر افزایش داشته است. حمل گران با نفتکش «استیم اکسپلورر» حاکی از تأثیر هزینه‌های حمل‌ونقل بر افزایش فزاینده قیمت‌هاست و این موضوع سبب نگرانی مصرف‌کنندگان شده است.

پالایشگاه‌ها از نفت برای تولید سوختی استفاده می‌کنند که در جابه‌جایی مواد غذایی، کالا‌های مصرفی و مصالح ساختمانی کاربرد دارد. بنابراین، افزایش هزینه‌ها به تشدید تورم در کشور‌های وابسته به واردات دامن می‌زند.

کنت مدلاک، پژوهشگر بخش اقتصاد و منابع انرژی در مؤسسه سیاست‌گذاری عمومی بیکر در هیوستون، گفت: به‌ازای هر ۱۰ دلار افزایش در هزینه حمل‌ونقل هر بشکه نفت، حدود ۲۳ سنت به قیمت هر گالن بنزین افزوده می‌شود. بر اساس محاسبه‌های رویترز، با توجه به هزینه‌های حمل‌ونقل نفتکش «استیم اکسپلورر»، قیمت هر گالن بنزین دست‌کم ۸۰ سنت بیشتر از سال گذشته خواهد بود.

وی افزود: این وضع مشابه قطاری است که به‌کندی حرکت می‌کند. همه رویداد‌ها یکباره رخ نمی‌دهد، اما هرچه این شرایط طولانی‌تر شود، تأثیرات آن ماندگارتر خواهد شد. این بدان معناست که تأثیر آن را به‌طور پایدارتر در فروشگاه‌های مواد غذایی، فروشگاه‌های محلی و مراکز خرید احساس خواهید کرد. همه‌چیز به دلیل هزینه بالای حمل گران‌تر می‌شود.

بر اساس داده‌های مربوط به حمل‌ونقل و قیمت نفت گروه مالی بورس اوراق بهادار لندن (LSEG)، هزینه‌های حمل‌ونقل بیش از ۴۰ درصد از قیمت نفت آمریکا را تشکیل می‌دهند؛ این رقم در سال ۲۰۲۵ به‌طور میانگین ۷ درصد بود.

مدلاک گفت: کشور‌های وابسته به واردات مانند هند، فیلیپین و اندونزی بیشترین فشار را از هزینه‌های سرسام‌آور متحمل می‌شوند.

آژانس بین‌المللی انرژی روز چهارشنبه (۲۲ مهر) اعلام کرد که افزایش بی‌سابقه اجاره نفتکش‌ها هم‌اکنون سود پالایشگاه‌های آسیا را کاهش داده است.

نقش نفت در اقتصاد

پالایشگاه‌ها از نفت برای تولید بنزین برای خودروها، گازوئیل برای کامیون‌های نیمه‌سنگین و تجهیزات کشاورزی و سوخت جت برای هواپیما‌ها استفاده می‌کنند.

تنش‌های مرتبط با جنگ آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران و درگیری‌های نظامی روسیه و اوکراین، هزینه حمل‌ونقل و بیمه را افزایش داده است.

هزینه حمل‌ونقل نفت از تنگه هرمز و دریای سرخ در خاورمیانه به آسیا هفته گذشته به رقم بی‌سابقه ۳۴ دلار برای هر بشکه رسید، زیرا صرف ریسک مربوط به تردد کشتی‌ها در هزینه‌ها لحاظ شده است. کشتی‌ها به دلیل مسائل امنیتی، مسیر‌هایی طولانی‌تر نسبت به قبل را طی می‌کنند.

کمبود نفتکش‌های غول‌پیکر مانند استیم اکسپلورر، قیمت نفتکش‌های کوچک‌تر را افزایش داده است. مؤسسه تحلیل دریایی سیگنال اوشن (Signal Ocean) اعلام کرد که از زمان آغاز جنگ آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران در ماه فوریه، هزینه حمل‌ونقل با نفتکش‌های سوئزمکس و افرامکس چهار برابر شده است. نفتکش‌های سوئزمکس می‌توانند تا یک میلیون بشکه نفت را از سواحل خلیج مکزیک در آمریکا به آسیا حمل کنند، درحالی‌که نفتکش‌های افرامکس تا ۷۵۰ هزار بشکه را از ساحل خلیج مکزیک در آمریکا به اروپا حمل می‌کنند.

اریک بروک‌هویزن، رئیس بخش پژوهش و مشاوره نفت‌کش‌ها در شرکت کارگزاری دریایی پوتن‌اند پارتنرز (Poten & Partners) گفت: پیش‌بینی می‌کنیم تا زمانی که تقاضا برای نفت خام بیش از عرضه آن باشد، هزینه اجاره نفتکش‌ها در سطوح بالا حفظ شوند. بااین‌حال، به‌محض اینکه تقاضا در بازار نفت خام کاهش یابد، هزینه نفتکش‌ها هم به‌سرعت کم می‌شود.