نتایج اولیه سرشماری نفوس و مسکن در اسفند اعلام می‌شود
رئیس مرکز آمار ایران از آغاز مرحله اینترنتی و غیرحضوری سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۴۰۵ از ۲۵ مهر خبر داد و اعلام کرد: در این مرحله، اطلاعات بخشی از جامعه هدف از طریق سامانه رسمی جمع‌آوری می‌شود و عملیات میدانی نیز طبق برنامه زمان‌بندی در آبان‌ماه آغاز خواهد شد.
باشگاه خبرنگاران جوان ؛ محبوبه‌کباری- گودرزی رئیس مرکز آمار ایران با اشاره به حمایت دستگاه‌های مختلف از اجرای سرشماری سال ۱۴۰۵ گفت: مقدمات این طرح طی دو سال گذشته فراهم شده است و پیش‌بینی می‌شود پس از اجرای آن، تحول نظام آماری کشور با محوریت توسعه آمارهای ثبتی‌مبنا در سال ۱۴۰۶ در دستور کار قرار گیرد.
گودرزی اظهار کرد: با توجه به ماهیت این طرح و حمایت مسئولان، فرمان اجرای آن از دو سال قبل صادر شد و در این مدت، همکاران مرکز آمار ایران و مجموعه سازمان برنامه و بودجه، وزارتخانه‌های مختلف و دستگاه‌هایی همچون سازمان ثبت احوال، وزارت کشور، شرکت پست و فراجا گام‌های مؤثری برای فراهم‌سازی مقدمات اجرای آن برداشته‌اند.
وی افزود: در این مسیر، دولت و مجموعه حاکمیت، مجلس شورای اسلامی و قوه قضاییه نیز هر یک به سهم خود از این طرح ملی حمایت کردند تا زمینه اجرای آن فراهم شود.
رئیس مرکز آمار ایران با اشاره به آثار فراتر از حوزه جمعیت سرشماری ۱۴۰۵ تصریح کرد: این طرح می‌تواند زمینه‌ساز تحول در نظام آماری کشور باشد و امیدواریم با زیرساخت‌ها و مقدمات فراهم‌شده، در سال‌های آینده شاهد تولید آمارهای به‌روزتر، کاربردی‌تر و متنوع‌تر باشیم.
گودرزی ادامه داد: دسترسی مرکز آمار ایران به داده‌ها، دستورالعمل‌های مصوب، شکل‌گیری اراده مشترک میان مرکز آمار و وزارتخانه‌ها و همچنین تشکیل کارگروه‌ها و ستادهای استانی، از جمله ظرفیت‌هایی است که می‌تواند به تحول گسترده در نظام آماری کشور منجر شود.
وی با بیان اینکه این تحول محدود به آمارهای جمعیتی نخواهد بود، خاطرنشان کرد: هدف آن است که با استفاده از ظرفیت داده‌های موجود در دستگاه‌های مختلف، تولید و انتشار آمار در کشور به سمت به‌روزرسانی، تنوع و افزایش کاربردپذیری حرکت کند.
رئیس مرکز آمار ایران گفت: امیدواریم پس از برگزاری سرشماری سال ۱۴۰۵، بزرگ‌ترین پروژه این مرکز در سال ۱۴۰۶، تحول نظام آماری کشور با رویکرد ثبتی‌مبنا باشد.
سرشماری نفوس و مسکن ۱۴۰۵ با بیش از ۹۰ درصد صرفه‌جویی در هزینه‌ها اجرا می‌شود
رئیس مرکز آمار ایران با اشاره به تحول در شیوه اجرای سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۴۰۵ گفت: با استفاده از داده‌های ثبتی دستگاه‌های اجرایی و فناوری‌های نوین، بیش از ۹۰ درصد در هزینه‌های اجرای سرشماری صرفه‌جویی شده است و کشور از این پس به سمت اجرای سرشماری در دوره‌های زمانی کوتاه‌تر حرکت می‌کند.
گودرزی در نشست خبری تشریح آخرین وضعیت سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۴۰۵ با اشاره به تغییر رویکرد نظام آماری کشور اظهار کرد: این سرشماری را می‌توان نقطه عطفی در نظام آماری کشور دانست؛ چراکه علاوه بر تحول در شیوه جمع‌آوری اطلاعات، زمینه استفاده گسترده‌تر از داده‌های ثبتی و تولید آمارهای به‌روزتر و کاربردی‌تر را فراهم می‌کند.
وی با قدردانی از همکاری دستگاه‌های اجرایی، سازمان برنامه و بودجه، وزارتخانه‌ها، نهادهای حاکمیتی، بخش خصوصی و مردم افزود: بخش عمده دستگاه‌های اجرایی کشور داده‌های موردنیاز مرکز آمار را براساس دستورالعمل‌های مصوب در اختیار این مرکز قرار داده‌اند. همچنین جوانان ثبت‌نام‌کننده برای فعالیت به‌عنوان مأموران آمارگیری در سراسر کشور، آموزش‌های لازم را به‌صورت مجازی و از طریق سامانه‌های آموزشی دریافت می‌کنند.
رئیس مرکز آمار ایران با اشاره به حمایت دولت از اجرای این طرح گفت: با توجه به ماهیت متفاوت سرشماری ۱۴۰۵، فرمان اجرایی آن حدود دو سال پیش صادر شد تا دستگاه‌های مختلف فرصت کافی برای آماده‌سازی زیرساخت‌ها و همکاری‌های لازم را داشته باشند. حمایت رئیس‌جمهور، سازمان برنامه و بودجه، مجلس شورای اسلامی و قوه قضاییه نیز در پیشبرد این طرح مؤثر بوده است.
پایان سرشماری‌های ۱۰ ساله
گودرزی با بیان اینکه سرشماری ۱۴۰۵ زمینه‌ساز تغییر رویکرد در نظام آماری کشور خواهد بود، تصریح کرد: از این پس، هدف مرکز آمار حرکت به سمت اجرای سرشماری در دوره‌های زمانی کوتاه‌تر است و دیگر قرار نیست سرشماری‌ها صرفاً در فاصله‌های ۱۰ ساله انجام شوند. تعیین دوره زمانی اجرای سرشماری‌های بعدی به مصوبات هیئت وزیران و مراجع ذی‌صلاح بستگی دارد، اما مرکز آمار آمادگی دارد این طرح را در دوره‌های کوتاه‌تر اجرا کند.
وی ادامه داد: یکی از مهم‌ترین نتایج این تغییر، دسترسی تصمیم‌گیران به اطلاعات دقیق‌تر و به‌روزتر جمعیتی است. پیش از این، در بسیاری از موارد برای تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی به نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵ یا برآوردهای آماری متکی بودیم، اما اجرای این طرح می‌تواند به بهبود کیفیت تصمیم‌گیری در حوزه‌های مختلف منجر شود.
رئیس مرکز آمار ایران همچنین از برنامه‌ریزی برای اجرای پروژه تحول نظام آماری مبتنی بر ثبت‌ها در سال ۱۴۰۶ خبر داد و گفت: مقدمات این پروژه فراهم شده است و انتظار داریم با توسعه این نظام، زمینه تولید آمارهای متنوع‌تر، دقیق‌تر و به‌روزتر در سطح ملی و استانی فراهم شود.
صرفه‌جویی بیش از ۹۰ درصدی در هزینه‌ها
گودرزی با اشاره به تفاوت هزینه‌های سرشماری جدید با روش‌های پیشین اظهار کرد: اگر قرار بود سرشماری ۱۴۰۵ با همان شیوه سرشماری سال ۱۳۹۵ اجرا شود، کشور با هزینه‌های بسیار زیادی در زمینه نیروی انسانی و زیرساخت‌های فناوری اطلاعات مواجه می‌شد.
وی افزود: با همکاری دستگاه‌های اجرایی و استفاده از داده‌های ثبتی، بیش از ۹۰ درصد در هزینه‌های سرشماری صرفه‌جویی شده است. تلاش می‌کنیم هزینه‌ها را باز هم کاهش دهیم، بدون آنکه کیفیت و دقت اطلاعات تحت تأثیر قرار گیرد.
به گفته رئیس مرکز آمار ایران، یکی دیگر از دستاوردهای این طرح، تکمیل و بهبود ثبت‌های اداری کشور است که می‌تواند در سال‌های آینده نیز به ارتقای کیفیت آمارهای رسمی کمک کند.
آغاز مرحله اینترنتی سرشماری از ۲۵ مهر
گودرزی درباره زمان‌بندی اجرای سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۴۰۵ گفت: از ۲۵ مهرماه، مرحله اینترنتی و غیرحضوری سرشماری آغاز می‌شود. در این مرحله، برای بخشی از جامعه هدف پیامک ارسال خواهد شد و افراد می‌توانند از طریق سامانه رسمی معرفی‌شده، اطلاعات موردنیاز را ثبت کنند.
وی با تأکید بر ضرورت توجه مردم به پیامک‌های رسمی سرشماری تصریح کرد: پیامک‌های مربوط به این طرح از سرشماره ۱۰۰۰ ارسال می‌شوند و حاوی لینک نیستند. هر پیامکی که با عنوان سرشماری از سرشماره‌ای غیر از سرشماره اعلام‌شده ارسال شود یا در آن لینکی وجود داشته باشد، مورد تأیید مرکز آمار نیست. مردم باید صرفاً از طریق سامانه رسمی و پنجره واحد دولت اقدام کنند.
رئیس مرکز آمار ایران ادامه داد: افرادی که پیامک دریافت می‌کنند اما در مهلت تعیین‌شده اطلاعات خود را ثبت نمی‌کنند، در مراحل بعدی از طریق تماس پیگیری خواهند شد تا امکان مشارکت آن‌ها فراهم شود.
وی با اشاره به مرحله بعدی عملیات سرشماری گفت: مرحله میدانی این طرح نیز طبق برنامه زمان‌بندی در آبان‌ماه آغاز خواهد شد و عملیات در سراسر کشور ادامه می‌یابد.
گودرزی توضیح داد: سرشماری ۱۴۰۵ به شیوه ترکیبی اجرا می‌شود؛ به این معنا که داده‌های ثبتی، پایه اصلی عملیات را تشکیل می‌دهند و برای تکمیل اطلاعات، رفع نواقص و صحت‌سنجی داده‌ها، به بخشی از خانوارها مراجعه خواهد شد.
وی تأکید کرد: برخلاف روش‌های قبلی، قرار نیست مأموران آمارگیری به همه خانوارهای کشور مراجعه کنند؛ زیرا بخش قابل‌توجهی از اطلاعات از طریق سامانه‌های اداری جمع‌آوری شده است. مراجعه حضوری صرفاً در محدوده‌های آماری مشخص و برای تکمیل یا بررسی اطلاعات موردنیاز انجام می‌شود.
رئیس مرکز آمار ایران از مردم خواست در صورت مراجعه مأموران آمارگیری، به مشخصات و تجهیزات شناسایی آن‌ها توجه کنند و با اطلاع‌رسانی رسانه‌ها درباره مراحل اجرای طرح همکاری داشته باشند.
اعلام نتایج اولیه در اسفند ۱۴۰۵
گودرزی با اشاره به زمان انتشار نتایج سرشماری گفت: برای اعلام رسمی آمار جمعیت باید فرایند سرشماری و ثبت اطلاعات تکمیل شود. امیدواریم بتوانیم در اوایل اسفندماه ۱۴۰۵ نخستین نتایج سرشماری را منتشر کنیم و نتایج کامل‌تر نیز در سال ۱۴۰۶ در دسترس قرار گیرد.
وی افزود: داده‌های موردنیاز از چند دستگاه اصلی، از جمله سازمان ثبت احوال، وزارت کشور و فراجا، دریافت شده و مبنای تشکیل ثبت‌های آماری قرار گرفته است. علاوه بر این، اطلاعات سایر دستگاه‌ها و سامانه‌ها، از جمله حوزه‌های آموزش عالی، آموزش‌وپرورش و نهادهای حمایتی، به‌عنوان داده‌های مکمل مورد استفاده قرار می‌گیرد.
رئیس مرکز آمار ایران با بیان اینکه بخش عمده‌ای از فرایند آماده‌سازی اطلاعات جمعیتی انجام شده است، گفت: در ابتدای کار پیش‌بینی می‌شد به دلیل نقص اطلاعات ثبتی، نیاز گسترده‌ای به عملیات میدانی وجود داشته باشد؛ اما بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد حجم اطلاعات ناقص کمتر از برآورد اولیه است. با این حال، اعلام رقم دقیق در این مرحله امکان‌پذیر نیست و باید تا تکمیل بررسی داده‌ها و نزدیک شدن به آغاز عملیات میدانی منتظر ماند.
بررسی جمعیت شناور و اقامتگاه‌های اصلی و فرعی
گودرزی با اشاره به تلاش برای افزایش تنوع و کاربرد نتایج سرشماری اظهار کرد: در طراحی این طرح، نیازهای دستگاه‌های مختلف بررسی شده و درخواست‌های آن‌ها متناسب با ماهیت سرشماری یا سایر طرح‌های آماری دسته‌بندی شده است.
وی افزود: یکی از موضوعاتی که در حال بررسی کارشناسی قرار دارد، امکان برآورد جمعیت شناور است؛ زیرا جمعیت برخی استان‌ها و مناطق در مقاطع مختلف سال یا در روزهای پایانی هفته تغییر می‌کند و این موضوع بر برنامه‌ریزی و توزیع خدمات و امکانات اثرگذار است.
رئیس مرکز آمار ایران ادامه داد: همچنین موضوع اقامتگاه‌های اصلی و فرعی در این سرشماری مورد توجه قرار گرفته است تا اطلاعات دقیق‌تری در اختیار تصمیم‌گیران قرار گیرد. البته نحوه تولید و انتشار این آمارها به نتایج بررسی‌های کارشناسی و تعاریف آماری مصوب بستگی دارد.
جمع‌آوری ۴۱ قلم اطلاعاتی درباره افراد
در ادامه این نشست، یکی از مسئولان مرکز آمار ایران با تشریح محورهای اطلاعاتی سرشماری نفوس و مسکن ۱۴۰۵ گفت: اطلاعات این طرح در سه لایه جمع‌آوری می‌شود که شامل اطلاعات مکانی، اطلاعات جمعیتی افراد و اطلاعات مربوط به مسکن است.
وی توضیح داد: در بخش مکانی، اطلاعاتی مانند کد پستی، نشانی خانوار و مشخصات مرتبط با محل سکونت گردآوری می‌شود. در بخش جمعیتی نیز یک فرم شامل ۴۱ قلم اطلاعاتی درباره افراد در نظر گرفته شده است.
به گفته وی، این اطلاعات موضوعاتی مانند هویت و مشخصات جمعیتی، سن، وضعیت مهاجرت، جابه‌جایی افراد در داخل کشور یا ورود از خارج کشور، وضعیت تأهل، سواد، تحصیلات، رشته تحصیلی، وضعیت بازار کار و فعالیت اقتصادی را دربرمی‌گیرد.
این مسئول افزود: با استفاده از اطلاعات جمع‌آوری‌شده، امکان برآورد شاخص‌هایی مانند نرخ اشتغال و بیکاری در سطح شهرستان نیز فراهم خواهد شد.
وی با اشاره به بخش مسکن گفت: علاوه بر ویژگی‌های واحدهای مسکونی و مساحت آن‌ها، اطلاعات مربوط به نوع انرژی مصرفی خانوار و تجهیزات مورد استفاده برای سرمایش و گرمایش نیز جمع‌آوری می‌شود. این اطلاعات می‌تواند برای برنامه‌ریزی در حوزه مسکن و مدیریت مصرف انرژی کاربرد داشته باشد.
آمار خانه‌های خالی و جمعیت اتباع خارجی
در پاسخ به پرسشی درباره آمار خانه‌های خالی و جمعیت اتباع خارجی، مسئولان مرکز آمار ایران تأکید کردند که این مرکز در چارچوب مأموریت‌ها و وظایف قانونی خود به تولید آمار می‌پردازد و اجرای سرشماری، مسئولیت سایر دستگاه‌های متولی را منتفی نمی‌کند.
بر این اساس، هر دستگاه باید مطابق قوانین و مصوبات مربوط، وظایف آماری خود را در حوزه مسئولیتش انجام دهد و مرکز آمار نیز در چارچوب مأموریت خود، اطلاعات موردنیاز را جمع‌آوری و منتشر خواهد کرد.
مسئولان مرکز آمار همچنین با اشاره به ضرورت همکاری دستگاه‌های اجرایی در تکمیل اطلاعات ثبتی تأکید کردند که نتایج این سرشماری می‌تواند زمینه بهبود کیفیت داده‌های جمعیتی و مسکونی و افزایش دقت برنامه‌ریزی در سال‌های آینده را فراهم کند.
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان