میدان گازی مختار یاسوج در ایستگاه توسعه؛ حفاری و اکتشاف عمیقتر می شود

یاسوج-میدان گازی مختار پس از سالها انتظار با پیشرفت لرزهنگاری، حفاری چاه اکتشافی و تغییر کارفرما وارد مرحله تازهای شده وشناسایی ذخایر عمیقتر واحداث پالایشگاه در دستور کار قرار گرفته است.
خبرگزاری مهر، گروه استانها: میدان گازی مختار در شهرستان بویراحمد یکی از ظرفیتهای مهم انرژی کهگیلویه و بویراحمد است که با وجود شناسایی ذخایر گازی از سالها قبل، مسیر طولانی و پر فراز و نشیبی برای رسیدن به مرحله اجرا طی کرده است؛ پروژهای که اکنون با پیشرفت عملیات اکتشافی، حفاری چاه و تغییر ساختار کارفرمایی، بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته و چشمانداز توسعه آن فراتر از ذخیرهسازی گاز ترسیم شده است.
اهمیت این میدان تنها به وجود ذخایر زیرزمینی محدود نمیشود، بلکه توسعه آن میتواند زمینهساز ایجاد زیرساختهای جدید انرژی، جذب سرمایهگذاری، اشتغالزایی و شکلگیری صنایع پاییندستی در استان باشد، با این حال، فاصله میان شناسایی ذخایر و بهرهبرداری اقتصادی از آنها، یکی از چالشهای مهم این پروژه در سالهای گذشته بوده است.
از شناسایی ذخایر تا کلنگزنی پس از سالها انتظار
وجود گاز در مخزن مختار با حفر نخستین چاه اکتشافی در سال ۱۳۶۹ اثبات شد، اما تکمیل مطالعات و تعیین ظرفیت واقعی مخزن به زمان بیشتری نیاز داشت، این میدان در سال ۱۳۹۱ نیز بهعنوان یکی از ظرفیتهای مهم گازی منطقه مطرح شد، اما آغاز عملیات اجرایی آن سالها به طول انجامید.
سرانجام در ۲۶ تیرماه ۱۴۰۲ و همزمان با سفر دور دوم آیتالله سید ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور وقت، به کهگیلویه و بویراحمد، عملیات اجرایی طرح ذخیرهسازی میدان گازی مختار با حضور رئیسجمهور و وزیر نفت آغاز شد.
در آن زمان، سیدعلی احمدزاده استاندار وقت کهگیلویه و بویراحمد، از برنامه حفر ۱۱ حلقه چاه با عمق حدود چهار هزار متر و احداث تأسیسات شیرینسازی گاز خبر داده بود.
هدف اصلی از اجرای این پروژه، کمک به جبران ناترازی فصلی گاز کشور، افزایش پایداری شبکه سراسری و استفاده از ظرفیت مخزن برای ذخیرهسازی گاز در فصل گرم و برداشت آن در روزهای سرد سال عنوان شد.
بر اساس برآوردهای اعلامشده در خردادماه ۱۴۰۲، هزینه مرحله ارزیابی و حفاری اولیه حدود ۲۰ میلیون یورو و سرمایه مورد نیاز برای توسعه میدان حدود ۴۲۰ میلیون یورو پیشبینی شده بود، همچنین قرار بود با اجرای طرح، روزانه ۱۰ میلیون مترمکعب به ظرفیت تولید گاز کشور افزوده شود و در مرحله بعد، ظرفیت ذخیرهسازی حدود یک میلیارد و ۲۵۰ میلیون مترمکعب ایجاد شود.
با وجود این برنامهها، پروژه مطابق زمانبندی اولیه پیش نرفت و موانعی مانند شرایط کوهستانی منطقه، دشواری آمادهسازی محل استقرار تجهیزات، مسائل مربوط به اراضی و تأمین دکل حفاری، روند اجرایی آن را با تأخیر مواجه کرد.
در فروردینماه ۱۴۰۳، مدیرعامل شرکت نفت مناطق مرکزی ایران در جریان بازدید از پروژه، از پیگیری موانع اجرایی و فراهم شدن زمینه استقرار دکل حفاری خبر داد. در ادامه نیز انتقال تجهیزات و برنامهریزی برای آغاز مراحل جدید حفاری دنبال شد.
یکی دیگر از مراحل مهم پروژه، اجرای مطالعات لرزهنگاری بود؛ مطالعاتی که با هدف شناسایی دقیقتر ساختارهای زیرزمینی و تعیین ظرفیت واقعی مخزن انجام میشود.
در پنجم آذرماه ۱۴۰۴ نیز عملیات اجرایی پروژه لرزهنگاری دوبعدی میدان گازی مختار با اعتبار اولیه پنج هزار میلیارد تومان آغاز شد تا اطلاعات فنی لازم برای ادامه اکتشاف و برنامهریزی توسعه میدان فراهم شود.
اکنون پس از عبور از این مراحل، عملیات لرزهنگاری و حفاری چاه اکتشافی در جریان است و مسئولان استانی از پیشرفتهای جدید و تغییر رویکرد در توسعه این میدان خبر میدهند.
پیشرفت ۸۰ درصدی لرزهنگاری و حفاری تا عمق ۲ هزار متر
استاندار کهگیلویه و بویراحمد در گفتوگو با خبرنگار مهر، با اشاره به ظرفیتهای نفت و گاز استان اظهار کرد: حدود ۲۵ درصد نفت خام کشور در مجموعههای نفتی گچساران و بهمئی تولید میشود و در کنار این ظرفیت، مناطق شمالی استان نیز از ذخایر قابل توجه نفت و گاز برخوردار هستند که بهرهبرداری از آنها در دستور کار قرار گرفته است.
یدالله رحمانی افزود: بر اساس برآوردهای اولیه، مجموع ذخایر گاز شناساییشده در این مجموعهها حدود ۱۰ تریلیون فوت مکعب است که با تکمیل مطالعات اکتشافی، امکان افزایش این ظرفیت وجود دارد.
وی همچنین از ظرفیت تولید روزانه ۴۵ هزار بشکه نفت در سه میدان نفتی استان خبر داد و بیان کرد: فعالسازی این ظرفیتها میتواند زمینهساز سرمایهگذاری، اشتغالزایی و رونق اقتصادی استان باشد.
رحمانی با تشریح آخرین وضعیت میدان گازی مختار گفت: در ابتدای فعالیت دولت، عملیات اولیه این پروژه با پیشرفت فیزیکی حدود ۴۵ تا ۵۰ درصد در حال اجرا بود ک ه با تشکیل کارگروه ویژه و پیگیریهای مستمر، این مرحله به پایان رسید و پروژه وارد مراحل بعدی شد.
وی انتقال دکل حفاری از کرمانشاه به منطقه مختار را یکی از اقدامات مهم در پیشبرد این طرح دانست و افزود: با وجود شرایط خاص ناشی از جنگ ۱۲ روزه، عملیات انتقال دکل با پیگیریهای مستمر انجام شد و این دستگاه از روز دوم عملیات انتقال، حرکت خود را آغاز کرد و روز یازدهم در محل پروژه مستقر شد.
رحمانی ادامه داد: حفاری چاه اکتشافی مختار اکنون به عمق ۲ هزار متر رسیده و برنامهریزی برای ادامه حفاری تا عمق حدود سه هزار و ۷۰۰ متر انجام شده است؛ البته عمق نهایی با توجه به نتایج مطالعات تکمیلی مشخص خواهد شد.
وی تصریح کرد: نتایج حفاری در تعیین ظرفیت واقعی مخزن گازی مختار و مکانیابی چاههای بعدی نقش تعیینکنندهای دارد و پس از مشخص شدن نتایج، برنامه توسعه میدان با دقت بیشتری دنبال میشود.
پیشرفت ۸۰ درصدی لرزهنگاری میدان گازی مختار
استاندار کهگیلویه و بویراحمد با اشاره به روند مطالعات لرزهنگاری میدان مختار گفت: دستور اجرای عملیات لرزهنگاری این میدان و میدانهای نفتی استان از وزیر وقت اخذ شد و اکنون عملیات لرزهنگاری میدان گازی مختار بیش از ۸۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد.
رحمانی با اشاره به ظرفیت اشتغالزایی این طرح افزود: پیشبینی میشود در جریان اجرای عملیات لرزهنگاری میدان مختار حدود ۳۰۰ نفر بهصورت مستقیم در دوره فعالیت این پروژه مشغول به کار شوند.
وی همچنین از اجرای همزمان عملیات لرزهنگاری میدان نفتی شورون خبر داد و عنوان کرد: تکمیل این مطالعات، اطلاعات دقیقتری از ظرفیت مخازن در اختیار مجموعههای اجرایی قرار میدهد و زمینه برنامهریزی برای مراحل بعدی اکتشاف و توسعه را فراهم میکند.
مذاکره با سرمایهگذاران برای توسعه مخازن نفت و گاز
رحمانی با تأکید بر ضرورت عبور از مرحله اکتشاف و ورود به توسعه اقتصادی میدانها خاطرنشان کرد: مذاکراتی با شرکتهای فعال و تخصصی حوزه نفت و گاز کشور انجام شده و زمینه حضور و مشارکت آنها در توسعه این ظرفیتها فراهم شده است.
وی ادامه داد: برای تأمین منابع مالی مورد نیاز نیز مذاکراتی با صندوق توسعه ملی، دکتر غریبپور و مجموعه همکارانشان انجام شده و در زمینه تأمین تسهیلات ارزی مورد نیاز توسعه میدان اعلام آمادگی شده است.
استاندار کهگیلویه و بویراحمد تأمین منابع مالی و مشارکت شرکتهای تخصصی را از الزامات توسعه میدان گازی مختار دانست و گفت: تلاش میکنیم با تکمیل مطالعات اکتشافی و فراهم کردن منابع مالی، عملیات توسعه این میدان با سرعت بیشتری دنبال شود.
پیگیری تشکیل منطقه عملیاتی نفت و گاز در استان
رحمانی در بخش دیگری از این گفتوگو از پیگیری برای استقرار منطقه عملیاتی نفت و گاز در کهگیلویه و بویراحمد خبر داد و گفت: همزمان با پیشبرد مراحل اکتشاف و توسعه مخازن، تشکیل منطقه عملیاتی نفت و گاز استان نیز در دستور کار قرار دارد و مراحل اداری آن برای ابلاغ رسمی در حال پیگیری است.
وی ابراز امیدواری کرد با تکمیل مطالعات اکتشافی، توسعه مخازن و استقرار منطقه عملیاتی نفت و گاز، ظرفیتهای انرژی کهگیلویه و بویراحمد از مرحله شناسایی و مطالعات عبور کرد و به بستری برای جذب سرمایهگذاری، ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی استان تبدیل شود.
تغییر کارفرما و عبور از نگاه صرفاً ذخیرهسازی
در کنار پیشرفت عملیات اجرایی و مطالعات اکتشافی، تغییر کارفرمای پروژه و بازنگری در شیوه بهرهبرداری از میدان مختار نیز بهعنوان دو تحول مهم در مسیر توسعه این طرح مطرح شده است.
نماینده مردم بویراحمد، دنا و مارگون در مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با خبرنگار مهر، با تشریح آخرین وضعیت پروژه ملی میدان گازی مختار اظهار کرد: با توجه به اهمیت راهبردی این پروژه و ضرورت تسریع در روند اجرایی آن، تغییر کارفرما یکی از نیازهای اساسی طرح بود که محقق شد و شرکت اکتشاف نفت به دلیل برخورداری از تخصص و تجربه لازم، مسئولیت کارفرمایی پروژه را بر عهده گرفت.
محمد بهرامی افزود: با تغییر کارفرما، عملیات انتقال گاز با سرعت در حال انجام است و روند اجرایی پروژه با رویکرد جدید دنبال میشود.
ضرورت احداث پالایشگاه گازی در میدان مختار
نماینده مردم بویراحمد، دنا و مارگون در مجلس با اشاره به برنامههای توسعهای میدان گازی مختار بیان کرد: موضوع تأمین نیروی انسانی متخصص برای مراحل اجرایی طرح نیز در دستور کار قرار دارد و مقرر شده است پس از رسیدن پروژه به درصد مشخصی از پیشرفت و انجام بررسیهای لازم، فرآیند جذب نیرو انجام شود.
بهرامی ادامه داد: موضوع توسعه صنایع پاییندستی، پتروشیمی و انتقال گاز نیز مورد توجه قرار دارد، اما احداث پالایشگاه گازی از ضرورتهای اصلی این پروژه است و باید بهطور جدی دنبال شود.
وی با اشاره به تغییر رویکرد در نحوه بهرهبرداری از مخزن گازی مختار تصریح کرد: یکی از ایرادات رویکرد قبلی، نگاه به این میدان صرفاً بهعنوان یک ظرفیت ذخیرهسازی گاز بود؛ در حالی که مختار ظرفیت یک میدان توسعهای را دارد و نباید تنها به ذخیرهسازی محدود شود.
وی افزود: بر همین اساس، راهبرد اجرای طرح تغییر کرده تا امکان بهرهبرداری مستمر از این میدان برای حداقل ۱۵ تا ۲۰ سال فراهم شود و ظرفیتهای آن با نگاه توسعهای مورد استفاده قرار گیرد.
مطالعات جدید برای شناسایی ذخایر عمیقتر گاز
نماینده مردم بویراحمد، دنا و مارگون در مجلس با اشاره به نتایج مطالعات انجامشده درباره ذخایر این میدان گفت: بررسیهای تاکنون، وجود حدود ۱۴۰ میلیارد مترمکعب گاز در لایههای عمقی سه تا چهار هزار متری را نشان میدهد، اما مطالعات برای شناسایی ظرفیت واقعی این مخزن همچنان ادامه دارد.
بهرامی افزود: مطالعات جدید لرزهنگاری ماه آینده به پایان میرسد و در این مرحله، لایههای عمیقتر در محدوده عمق شش تا هفت هزار متری نیز مورد بررسی قرار میگیرند؛ لایههایی که تاکنون شناخت کاملی از میزان ذخایر و ظرفیت آنها وجود نداشته است.
وی ابراز امیدواری کرد با تکمیل مطالعات جدید، ظرفیت ذخایر میدان گازی مختار افزایش یابد و این میدان که در شرایط فعلی در رده مخازن متوسط کشور قرار دارد، به یکی از مخازن بزرگ گازی ایران تبدیل شود.
میدان مختار در مسیر پاسخ به چالش تولید گاز کشور
بهرامی با اشاره به اهمیت توسعه میدانهای گازی در تأمین انرژی کشور اظهار کرد: یکی از مهمترین چالشهای امروز کشور، موضوع تولید و تأمین گاز است و مسئله اصلی در این بخش، افزایش ظرفیت تولید و تأمین نیاز مصرفکنندگان است.
وی در پایان با قدردانی از عوامل اجرایی و مجموعههای فعال در پروژه گاز مختار گفت: امیدواریم با تداوم اقدامات انجامشده، تکمیل مطالعات و پیشبرد مراحل اجرایی، این پروژه ملی هرچه سریعتر به نتیجه برسد.
توسعه میدان مختار؛ آزمون تبدیل ذخایر زیرزمینی به ثروت پایدار
مجموع اظهارات مسئولان استانی و نماینده مردم در مجلس نشان میدهد میدان گازی مختار اکنون در مرحلهای قرار گرفته که تصمیمهای فنی، مدیریتی و سرمایهگذاری درباره آینده آن اهمیت تعیینکنندهای دارد.
پیشرفت بیش از ۸۰ درصدی لرزهنگاری و حفاری چاه اکتشافی تا عمق دو هزار متر، از حرکت پروژه به مراحل جدیتر اکتشاف حکایت دارد، اما تعیین ظرفیت نهایی مخزن و میزان گاز قابل برداشت، همچنان به نتایج حفاری و مطالعات تکمیلی وابسته است.
از سوی دیگر، تغییر کارفرما زمانی میتواند به نقطه عطف پروژه تبدیل شود که در عمل به تسریع عملیات، تأمین تجهیزات، رفع موانع و اجرای برنامه زمانبندی مشخص منجر شود.
موضوع مهم دیگر، عبور از نگاه صرفاً ذخیرهسازی و حرکت به سمت توسعه اقتصادی میدان است. احداث پالایشگاه گازی، ایجاد صنایع پاییندستی و فراهم کردن زمینه فعالیت مستمر این میدان میتواند ارزش افزوده بیشتری برای استان ایجاد کند.
در این مسیر، تأمین منابع مالی، مشارکت شرکتهای تخصصی و فراهم کردن زیرساختهای انتقال و فرآورش گاز از الزامات اصلی به شمار میرود. همچنین باید سازوکار مشخصی برای استفاده از نیروی انسانی بومی و تربیت نیروهای متخصص پیشبینی شود تا منافع اشتغالزایی پروژه به جامعه محلی نیز برسد.
در نهایت، میدان گازی مختار پس از سالها انتظار، اکنون در نقطه عبور از مطالعات و اکتشاف به سمت توسعه قرار گرفته است؛ نقطهای که موفقیت آن نه با میزان وعدهها و برآورد ذخایر، بلکه با آغاز بهرهبرداری، احداث تأسیسات فرآورش، جذب سرمایهگذاری و ایجاد اشتغال پایدار سنجیده خواهد شد. تحقق این اهداف میتواند مختار را از یک پروژه زیرزمینی به موتور محرک توسعه اقتصادی کهگیلویه و بویراحمد تبدیل کند.
منبع: خبرگزاری مهر
گفتوگو