مقاومت نمادهای کوچک در برابر ریزش شاخص کل

بازار سرمایه در معاملات روز شنبه ۲۳ آبان‌ماه ۱۴۰۵، با وجود بهبود نسبی تقاضا در نیمه دوم معاملات، تحت تأثیر فشار فروش در نمادهای شاخص‌ساز قرار گرفت. شاخص کل با افت نزدیک به یک درصد به کار خود پایان داد، درحالی‌که عملکرد بهتر نمادهای کوچک و متوسط، مانع از کاهش شدید شاخص هم‌وزن شد.

واگرایی شاخص کل و هم‌وزن

بازار سهام در نخستین روز معاملاتی هفته، چهره‌ای دوگانه از خود به نمایش گذاشت. درحالی‌که شاخص کل بورس تحت تأثیر فشار فروش در نمادهای بزرگ با کاهش نزدیک به یک درصد مواجه شد، شاخص هم‌وزن افت محدودتری را تجربه کرد؛ موضوعی که از مقاومت نسبی نمادهای کوچک و متوسط در برابر عرضه‌های سنگین حکایت داشت.

بررسی وضعیت معاملات نشان می‌دهد که ۵۱ درصد نمادهای بازار در محدوده مثبت و ۴۹ درصد در محدوده منفی قرار گرفتند. بااین‌حال، بررسی نقشه بازار بیانگر توزیع نامتوازن قدرت خریداران و فروشندگان بود؛ به‌گونه‌ای که نمادهای بزرگ و دارای ارزش معاملات بالا عمدتاً با فشار عرضه مواجه شدند، درحالی‌که بخش قابل‌توجهی از نمادهای کوچک‌تر مورد استقبال خریداران قرار گرفتند.

از نکات قابل‌توجه معاملات، برتری ارزش صف‌های خرید نسبت به صف‌های فروش بود. با وجود این، فشار عرضه در سهام شاخص‌ساز و تداوم خروج نقدینگی حقیقی اجازه نداد تقویت تقاضا در بخشی از بازار به بهبود عملکرد شاخص کل منجر شود.

خروج چهار و سه دهم همت پول حقیقی از بازار سهام

ارزش معاملات سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی در جریان دادوستدهای امروز به حدود پنجاه و چهار و چهار دهم همت رسید. این رقم با احتساب معاملات صندوق‌های درآمد ثابت به حدود هفتاد و هفت همت افزایش یافت.

در همین حال، خروج چهار و سه دهم همت پول حقیقی از بازار، نشانه‌ای از تداوم احتیاط سرمایه‌گذاران و شکنندگی جریان تقاضا بود.

برآیند این آمار نشان می‌دهد که با وجود حضور فعال خریداران در بخشی از نمادها، جریان نقدینگی همچنان با احتیاط نسبت به آینده معاملات رفتار می‌کند.

تغییر مسیر معاملات پس از ساعت ۱۰ صبح

معاملات بورس تهران در ساعات ابتدایی با برتری محسوس فروشندگان آغاز شد؛ به‌طوری‌که تعداد نمادهای منفی به‌مراتب بیشتر از نمادهای مثبت بود.

بااین‌حال، پس از ساعت ۱۰ صبح، افزایش تدریجی تقاضا در بخشی از بازار موجب کاهش فاصله میان تعداد نمادهای مثبت و منفی شد. این روند در نیمه دوم معاملات شدت گرفت و بسیاری از نمادها از محدوده‌های منفی به سمت قیمت‌های مثبت حرکت کردند.

در نهایت، رقابت میان خریداران و فروشندگان در ساعات پایانی به اوج رسید، اما بهبود نسبی تقاضا نتوانست فشار عرضه در نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز را خنثی کند.

در میان نمادهای مورد توجه، صندوق اهرم و خودروسازانی همچون خساپا و خودرو با فشار سنگین فروش مواجه شدند. همچنین تشکیل صف فروش در نماد فملی، به‌عنوان یکی از شرکت‌های اثرگذار بر شاخص کل، نقش مهمی در تشدید افت نماگر اصلی بورس ایفا کرد.

سایه وضعیت «نه جنگ، نه صلح» بر بازار سرمایه

در بخش تحولات سیاسی، گمانه‌زنی‌ها درباره تداوم وضعیت «نه جنگ، نه صلح» همچنان یکی از عوامل اثرگذار بر انتظارات فعالان بازارهای مالی محسوب می‌شود.

این وضعیت از یک‌سو چشم‌انداز روشنی برای کاهش تنش‌های سیاسی و اقتصادی ایجاد نمی‌کند و از سوی دیگر، احتمال تشدید درگیری‌ها را نیز به‌طور کامل از میان نمی‌برد؛ شرایطی که می‌تواند بر نحوه تخصیص سرمایه میان بازارهای مختلف تأثیرگذار باشد.

در همین رابطه، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، با اشاره به فشارهای اقتصادی علیه ایران، مدعی شده است که دستیابی به اهداف واشنگتن از طریق ابزارهای اقتصادی می‌تواند نیاز به عملیات نظامی گسترده را کاهش دهد؛ هرچند گزینه نظامی همچنان کنار گذاشته نشده است.

از منظر اقتصادی، تداوم چنین فضایی می‌تواند زمینه تقویت تقاضا برای دارایی‌های پوشش‌دهنده ریسک، از جمله ارز و طلا، را فراهم کند.

همچنین افزایش انتظارات ارزی ممکن است به رشد ارزش ریالی درآمد شرکت‌های صادرات‌محور و دلاری بورس منجر شود؛ البته تحقق این مزیت به عواملی همچون شرایط صادرات، محدودیت‌های تجاری، ریسک‌های عملیاتی و روند هزینه‌های تولید بستگی دارد.

رشد نرخ حواله دلار هم‌زمان با فشار بر فلزات جهانی

در سایر بازارها، نرخ حواله دلار در مرکز مبادله به یک میلیون و نهصد و هفده هزار و هشتاد و دو ریال رسید.

هم‌زمان، بخش قابل‌توجهی از فلزات گران‌بها و صنعتی در بازارهای جهانی با فشار فروش مواجه شدند. تقویت شاخص دلار و قرار گرفتن آن در محدوده یکی از بالاترین سطوح شش‌ماهه اخیر نیز از متغیرهای اثرگذار بر روند قیمت کالاها به شمار می‌رود.

مجموع این تحولات برای شرکت‌های کامودیتی‌محور بورس تهران اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا افزایش نرخ ارز می‌تواند از درآمد ریالی این شرکت‌ها حمایت کند، اما کاهش قیمت‌های جهانی و تشدید محدودیت‌های تجاری قادر است بخشی از مزیت ناشی از رشد نرخ ارز را خنثی کند.

بورس تهران در انتظار بازگشت تقاضای پایدار

برآیند معاملات روز شنبه نشان می‌دهد که بازار سرمایه بیش از آنکه با کمبود مطلق تقاضا مواجه باشد، تحت تأثیر توزیع نامتوازن نقدینگی و فشار فروش در نمادهای بزرگ قرار گرفته است.

اگرچه افزایش تعداد نمادهای مثبت و بهبود نسبی تقاضا در نیمه دوم معاملات، نشانه‌هایی از بازگشت خریداران به بخشی از بازار بود، اما تداوم خروج پول حقیقی و فشار عرضه در سهام شاخص‌ساز نشان می‌دهد که هنوز نمی‌توان از شکل‌گیری یک جریان تقاضای پایدار در کلیت بورس تهران سخن گفت.

در چنین شرایطی، روند ورود و خروج نقدینگی حقیقی، رفتار معاملاتی نمادهای بزرگ و تحولات سیاسی و ارزی می‌توانند از مهم‌ترین متغیرهای تعیین‌کننده مسیر کوتاه‌مدت بازار سرمایه باشند.