مختاررضایی: آگاهی مردم باید به رفتار ایمن در فضای مجازی تبدیل شود

به گزارش خبرنگار مهر، سرهنگ جواد مختاررضایی صبح چهارشنبه در نشست خبری با اصحاب رسانه آذربایجان‌شرقی، با تشریح مهم‌ترین شگردهای مجرمان سایبری و راهکارهای مقابله با آن‌ها اظهار کرد: مأموریت پلیس فتا در تعامل با رسانه‌ها صرفاً اطلاع‌رسانی درباره جرایم نیست، بلکه هدف اصلی، پیشگیری از وقوع جرم و تبدیل آگاهی عمومی به رفتار ایمن در فضای مجازی است.

وی افزود: تا زمانی که آموزش‌ها و هشدارهای سایبری به تغییر رفتار کاربران منجر نشود، حتی انتشار گسترده مطالب آموزشی نیز نمی‌تواند به نتیجه مطلوب برسد؛ بنابراین باید تلاش کنیم مردم توصیه‌های امنیتی را در فعالیت‌های روزمره خود در فضای مجازی به کار بگیرند.

کیفیت اطلاع‌رسانی مهم‌تر از تعداد مطالب منتشرشده است

معاون اجتماعی پلیس فتا فراجا با اشاره به نقش رسانه‌ها در ارتقای سواد سایبری جامعه گفت: ارزش فعالیت رسانه‌ای را نباید صرفاً با تعداد مطالب منتشرشده سنجید، بلکه میزان تأثیرگذاری محتوا و تغییر رفتاری که در مخاطب ایجاد می‌کند، اهمیت بیشتری دارد.

مختاررضایی ادامه داد: پلیس معمولاً هشدارها و توصیه‌های امنیتی را در قالب اطلاعیه‌ها و بیانیه‌های رسمی منتشر می‌کند، اما این هنر خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای است که بتوانند همین مطالب را با ادبیات مناسب و متناسب با گروه‌های مختلف جامعه بازآفرینی کنند.

وی با بیان اینکه نوجوانان، جوانان، میانسالان و سایر گروه‌های اجتماعی به شیوه‌های متفاوتی با محتوا ارتباط برقرار می‌کنند، افزود: لازم است پیام‌های پیشگیرانه متناسب با ویژگی‌های مخاطبان تنظیم شود تا اثرگذاری بیشتری داشته باشد.

وی با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و زبانی آذربایجان‌شرقی خاطرنشان کرد: استفاده از زبان و ادبیات بومی، از جمله زبان ترکی، می‌تواند در انتقال بهتر مفاهیم آموزشی و امنیتی مؤثر باشد. رسانه‌ها می‌توانند هشدارهای پلیس را به شکلی ارائه کنند که برای مخاطب ملموس و قابل استفاده باشد و حتی لزوماً نیازی به ذکر نام پلیس فتا در همه مطالب نباشد.

معاون اجتماعی پلیس فتا فراجا با تأکید بر اهمیت پیشگیری از آسیب‌های فردی و خانوادگی ناشی از جرایم سایبری گفت: اگر یک مطلب رسانه‌ای بتواند مانع قربانی شدن حتی یک نفر شود، رسالت خود را انجام داده است؛ چراکه وقوع برخی جرایم سایبری می‌تواند زندگی، آبرو، خانواده و آینده افراد را تحت تأثیر قرار دهد.

وی با اشاره به پرونده‌های مرتبط با انتشار تصاویر خصوصی افراد، به‌ویژه بانوان، افزود: آثار این جرایم گاهی به‌مراتب فراتر از خسارت مالی است و می‌تواند پیامدهای اجتماعی و خانوادگی جبران‌ناپذیری به دنبال داشته باشد.

لینک‌های آلوده با عناوین روزمره؛ شگرد اصلی کلاهبرداران

مختاررضایی در ادامه به روش‌های فریب کاربران در فضای مجازی اشاره کرد و گفت: مجرمان سایبری با استفاده از موضوعات جذاب، اخبار روز و نیازهای روزمره مردم، لینک‌های آلوده را برای آن‌ها ارسال می‌کنند تا زمینه نصب بدافزار یا سرقت اطلاعاتشان فراهم شود.

وی ارسال لینک با عناوینی مانند عکس یادگاری، کارت دعوت عروسی، دریافت کالابرگ، بسته‌های معیشتی، به‌روزرسانی نرم‌افزارهای بانکی و اپلیکیشن‌ها و همچنین ابلاغیه‌های قضایی را از جمله شگردهای رایج کلاهبرداران برشمرد.

معاون اجتماعی پلیس فتا فراجا با هشدار درباره فایل‌های ظاهراً معتبر PDF تصریح کرد: گاهی مجرمان فایل‌هایی با این قالب برای کاربران ارسال می‌کنند که حتی ممکن است نام و مشخصات واقعی فرد نیز در آن درج شده باشد، اما لینک تعبیه‌شده در داخل فایل، کاربر را به صفحه جعلی و درگاه فیشینگ هدایت می‌کند.

وی افزود: واقعی بودن برخی اطلاعات موجود در پیام یا فایل نباید باعث اعتماد کاربران شود؛ زیرا مجرمان با استفاده از اطلاعات شخصی و موضوعات آشنا برای مخاطب، تلاش می‌کنند احتمال کلیک روی لینک را افزایش دهند.

مختاررضایی ایجاد ترس و عجله را از مهم‌ترین ابزارهای روانی مجرمان سایبری دانست و گفت: کلاهبرداران با ارسال پیام‌هایی که فرد را نگران یا مضطرب می‌کند، فرصت تصمیم‌گیری منطقی را از او می‌گیرند تا بدون بررسی صحت پیام، روی لینک کلیک کند.

وی توضیح داد: برای مثال، دریافت پیام درباره ابلاغیه قضایی یا مشاهده عنوانی مرتبط با یک رویداد واقعی مانند مراسم عروسی، ممکن است کنجکاوی یا نگرانی فرد را تحریک کند و او را به باز کردن لینک ترغیب کند.

دسترسی به پیامک‌ها، راه نفوذ به حساب‌های کاربری

معاون اجتماعی پلیس فتا فراجا با تشریح پیامدهای نصب نرم‌افزارهای آلوده در تلفن همراه اظهار کرد: یکی از خطرناک‌ترین نتایج کلیک روی لینک‌های مخرب، نصب بدافزارهایی است که می‌توانند به پیامک‌های تلفن همراه کاربر دسترسی پیدا کنند.

وی با بیان اینکه پیامک‌ها نقش مهمی در احراز هویت و ورود به بسیاری از سامانه‌ها و حساب‌های کاربری دارند، افزود: بخش قابل توجهی از فرآیند ورود به پیام‌رسان‌هایی مانند تلگرام، ایتا و بله و همچنین برخی خدمات بانکی و سامانه‌های غیرحضوری، بر اساس ارسال کد تأیید پیامکی انجام می‌شود.

مختاررضایی ادامه داد: هنگامی که بدافزار به پیامک‌های کاربر دسترسی پیدا می‌کند، مجرم می‌تواند از کدهای تأیید برای ورود غیرمجاز به حساب‌های او استفاده کند و کنترل برخی حساب‌های شخصی و پیام‌رسان‌ها را در اختیار بگیرد.

وی با اشاره به سوءاستفاده مجرمان از حساب‌های هک‌شده تصریح کرد: کلاهبرداران پس از دسترسی به حساب کاربری افراد، ممکن است از طریق هویت و اعتبار آن‌ها با مخاطبانشان ارتباط برقرار کنند و با ارسال پیام‌های درخواست وجه، از دوستان و آشنایان قربانی نیز کلاهبرداری کنند.

حذف برنامه آلوده به‌تنهایی کافی نیست

مختاررضایی یکی از اشتباهات رایج کاربران پس از مواجهه با لینک‌های آلوده را اکتفا کردن به حذف نرم‌افزار مشکوک دانست و گفت: برخی افراد تصور می‌کنند با حذف برنامه‌ای که از طریق لینک آلوده نصب شده است، تمام دسترسی‌های مجرم قطع می‌شود، در حالی که این تصور صحیح نیست.

وی افزود: حذف نصب یک نرم‌افزار از تلفن همراه لزوماً به معنای پایان دسترسی غیرمجاز به حساب‌های کاربری نیست و ممکن است نشست‌های فعال مجرم در پیام‌رسان همچنان برقرار باشد.

معاون اجتماعی پلیس فتا فراجا تأکید کرد: کاربران در چنین شرایطی علاوه بر حذف نرم‌افزار آلوده، باید وارد تنظیمات امنیتی حساب‌های کاربری خود شوند و بخش نشست‌های فعال یا Active Sessions را بررسی کنند و تمام نشست‌های ناشناس و غیرمجاز را ببندند.

وی با اشاره به اهمیت مراقبت از حساب‌های شخصی خاطرنشان کرد: کاربران نباید تصور کنند صرف پاک کردن یک برنامه، امنیت حساب‌هایشان را به حالت عادی بازمی‌گرداند و لازم است دسترسی‌های فعال به‌طور کامل بررسی و مدیریت شود.

کلاهبرداری با سوءاستفاده از اعتبار مالی افراد

معاون اجتماعی پلیس فتا فراجا در بخش دیگری از سخنان خود به شیوه‌های جدید کلاهبرداری با استفاده از اعتبار مالی شهروندان اشاره کرد و گفت: در برخی روش‌های جدید، مجرمان به‌جای برداشت مستقیم از موجودی حساب بانکی افراد، از هویت و اعتبار مالی آن‌ها برای انجام خریدهای اقساطی سوءاستفاده می‌کنند.

مختاررضایی توضیح داد: در این شیوه، ممکن است مجرم با دسترسی غیرمجاز به حساب‌های کاربری یا اطلاعات هویتی فرد، از اعتبار او در سامانه‌ها و اپلیکیشن‌های خرید اقساطی مانند اسنپ‌پی، دیجی‌پی و تارا استفاده کند و به نام قربانی کالا یا خدماتی خریداری کند.

وی افزود: در چنین شرایطی ممکن است فرد هیچ برداشتی از موجودی حساب بانکی خود مشاهده نکند، اما پس از مدتی متوجه شود تعهدات مالی و اقساطی به نام او ثبت شده است و باید مبالغ قابل توجهی را به‌صورت ماهانه پرداخت کند.

معاون اجتماعی پلیس فتا فراجا با اشاره به برخی روش‌های مورد استفاده مجرمان در این زمینه گفت: حتی ممکن است نخستین قسط یک خرید توسط خود مجرم پرداخت شود تا معامله ظاهری معتبر پیدا کند، اما در ادامه اقساط به نام فرد قربانی باقی بماند.

تأیید دو مرحله‌ای؛ راهکار مهم حفاظت از حساب‌ها

مختاررضایی فعال‌سازی قابلیت تأیید دو مرحله‌ای را یکی از مهم‌ترین راهکارهای جلوگیری از دسترسی غیرمجاز به حساب‌های کاربری دانست و اظهار کرد: کاربران باید برای پیام‌رسان‌ها و سایر حساب‌هایی که این قابلیت را دارند، تأیید دو مرحله‌ای یا رمز دوم ورود را فعال کنند.

وی افزود: در این روش، ورود به حساب کاربری علاوه بر کد تأییدی که از طریق پیامک دریافت می‌شود، به وارد کردن یک رمز اضافی نیز نیاز دارد؛ بنابراین حتی اگر مجرم به کد پیامکی دسترسی پیدا کند، امکان ورود به حساب با مانع دیگری مواجه خواهد شد.

وی با تأکید بر ضرورت تبدیل این اقدام به یک عادت عمومی در میان کاربران فضای مجازی گفت: فعال‌سازی تأیید دو مرحله‌ای در کنار مراقبت از کدهای ورود و خودداری از نصب برنامه‌های ناشناس، می‌تواند احتمال دسترسی غیرمجاز به حساب‌های شخصی را کاهش دهد.

معاون اجتماعی پلیس فتا فراجا همچنین نسبت به پیام‌ها و تبلیغات مربوط به وام‌های فوری، ثبت‌نام کالابرگ و طرح‌های مشابه هشدار داد و تصریح کرد: کاربران باید پیش از کلیک روی لینک‌های مربوط به این طرح‌ها، از اعتبار و رسمی بودن منبع اطلاع‌رسانی اطمینان حاصل کنند.

وی با اشاره به تبلیغات مربوط به خرید اقساطی و خدمات مالی در شبکه‌های اجتماعی خاطرنشان کرد: برخی صفحات و اپلیکیشن‌های نامعتبر با وعده ارائه تسهیلات و خرید کالا، به دنبال دسترسی به اطلاعات و اعتبار مالی کاربران هستند و شهروندان نباید صرفاً بر اساس تبلیغات و وعده‌های جذاب به این مجموعه‌ها اعتماد کنند.

ادعای دریافت مجوز از پلیس فتا صحت ندارد

مختاررضایی در ادامه نسبت به سوءاستفاده برخی افراد از نام، عنوان و نشان پلیس فتا در فضای مجازی هشدار داد و گفت: بعضی از کانال‌ها، صفحات و فروشگاه‌های اینترنتی با استفاده از عنوان یا لوگوی پلیس فتا و ادعای برخورداری از مجوز این پلیس، اقدام به جلب اعتماد کاربران و کلاهبرداری می‌کنند.

وی با اشاره به فعالیت برخی کانال‌های تبلیغ‌کننده وام فوری و خرید اقساطی افزود: این افراد با انتشار تصاویر و نشان‌های منتسب به پلیس فتا، تلاش می‌کنند فعالیت خود را معتبر جلوه دهند، در حالی که پلیس فتا به کانال‌ها، صفحات و فروشگاه‌های فعال در شبکه‌های اجتماعی چنین مجوزی اعطا نمی‌کند.

معاون اجتماعی پلیس فتا فراجا تأکید کرد: وجود نام، نشان یا لوگوی پلیس فتا در یک صفحه یا کانال، به هیچ عنوان به معنای تأیید فعالیت آن مجموعه نیست و شهروندان نباید بر اساس چنین ادعاهایی به افراد یا کسب‌وکارهای اینترنتی اعتماد کنند.

وی از کاربران خواست در مواجهه با تبلیغات مربوط به وام‌های فوری، فروش اقساطی و پیشنهادهای مالی غیرمتعارف، پیش از ارائه اطلاعات شخصی یا انجام هرگونه پرداخت، اعتبار مجموعه موردنظر را از مراجع رسمی بررسی کنند.

رسانه‌ها بازوی پیشگیری از جرایم سایبری هستند

معاون اجتماعی پلیس فتا فراجا در پایان با اشاره به اهمیت همکاری رسانه‌ها در کاهش آسیب‌های فضای مجازی، از خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای خواست هشدارهای امنیتی را با زبانی ساده، قابل فهم و متناسب با نیازهای گروه‌های مختلف جامعه منتشر کنند.

مختاررضایی با قدردانی از همراهی اصحاب رسانه در اطلاع‌رسانی و ارتقای سواد سایبری جامعه، بر ضرورت استمرار همکاری پلیس و رسانه‌ها تأکید کرد.