ضرورت پیوند صنایع بزرگ بوشهر با شبکه تعاونی‌ها در آینه معیشت، توسعه و شفافیت
بوشهر– ایرنا– پیوند صنایع بزرگ نفت، گاز و پتروشیمی استان بوشهر با شبکه تعاونی‌ها و بنگاه‌های داخلی، ظرفیتی راهبردی برای تقویت معیشت کارگران، توسعه زنجیره‌های ارزش، افزایش سهم تولیدکنندگان محلی و ارتقای شفافیت اقتصادی است؛ ظرفیتی که در کنار توسعه تعاونی‌های مصرف کارگری، حمایت مالی از تعاونی‌های تولیدی و گسترش بازارهای مستقیم محصولات کشاورزی، می‌تواند به تقویت اقتصاد مردمی و افزایش تاب‌آوری این استا
به گزارش ایرنا، بررسی برنامه‌ها و گزارش‌های ارائه‌شده از سوی مدیران بخش تعاون و تعاون روستایی استان بوشهر نشان می‌دهد که مساله اصلی، فقط افزایش تعداد تعاونی‌ها یا توسعه ظرفیت تولید نیست، بلکه ایجاد ارتباطی پایدار میان نیازهای صنایع بزرگ، توان تأمین‌کنندگان داخلی، زیرساخت‌های تولید و توزیع و نیازهای معیشتی جامعه است؛ ارتباطی که تحقق آن به شفافیت اطلاعات، رقابت منصفانه، تأمین مالی هدفمند و نظارت مؤثر نیاز دارد.
شفافیت در زنجیره تأمین؛ از ظرفیت‌های مغفول تا رقابت منصفانه
صنایع بزرگ مستقر در مناطق صنعتی استان بوشهر، بویژه عسلویه، کنگان و خارگ، برای تداوم فعالیت خود به مجموعه گسترده‌ای از تجهیزات، خدمات مهندسی، تعمیرات تخصصی، حمل‌ونقل، فناوری و نیروی انسانی ماهر نیاز دارند که هر یک از این نیازها می‌تواند فرصتی برای توسعه شرکت‌های کوچک و متوسط، تعاونی‌های تخصصی و کسب‌وکارهای محلی باشد.
با این حال، وجود ظرفیت‌های داخلی به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که این توانمندی‌ها در زنجیره تأمین صنایع بزرگ به کار گرفته شوند، زیرا نبود اطلاعات شفاف درباره نیازهای خرید، دشواری ورود بنگاه‌های کوچک به فرایندهای تأمین، محدودیت‌های مالی و ناهماهنگی آموزش‌های مهارتی با نیاز واقعی بازار، از جمله موانعی هستند که می‌توانند بخشی از فرصت‌های اقتصادی این استان را بلااستفاده باقی بگذارند.
راهکار پیشنهادی در این زمینه، ایجاد سازوکاری نظام‌مند برای شناسایی نیازهای صنایع، معرفی تأمین‌کنندگان واجد صلاحیت و انتشار شفاف فرصت‌های خرید و پیمانکاری است زیرا چنین رویکردی می‌تواند ضمن افزایش امکان رقابت برای شرکت‌ها و تعاونی‌های داخلی، زمینه کاهش هزینه‌های مبادله و محدودشدن فرصت‌های بالقوه رانت و معاملات غیرشفاف را فراهم کند.
البته توسعه پیوندهای اقتصادی نباید به معنای الزام صنایع به خرید داخلی بدون توجه به قیمت، کیفیت، فناوری و شرایط بازار باشد، راهکار مؤثر، ایجاد فرصت برابر برای رقابت، تدوین معیارهای روشن ارزیابی تأمین‌کنندگان و نظارت بر فرایندهای خرید است؛ رویکردی که هم از ظرفیت‌های داخلی حمایت می‌کند و هم رقابت‌پذیری صنایع را حفظ می‌کند.
در این چارچوب، همکاری دستگاه‌های اجرایی، نهادهای نظارتی، اتاق تعاون و صنایع بزرگ برای ایجاد نظامی شفاف و رقابت‌پذیر در زنجیره تأمین، می‌تواند یکی از محورهای مهم اصلاح روابط اقتصادی استان بوشهر باشد.
معیشت کارگران؛ ضرورت عبور از حمایت‌های نقدی صرف
در کنار توسعه تولید، حفظ قدرت خرید نیروی کار یکی از مهم‌ترین ابعاد پایداری اقتصادی استان بوشهر است، زیرا کارکنان صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، بنادر و واحدهای تولیدی در شرایط دشوار اقلیمی و اقتصادی فعالیت می‌کنند و افزایش هزینه‌های زندگی می‌تواند بر رفاه خانوارها و انگیزه شغلی آنان تأثیر بگذارد.
مرتضی پروانه، مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان بوشهر، با تأکید بر ضرورت احیای تعاونی‌های مصرف کارگری، معتقد است که افزایش اسمی دستمزدها به‌تنهایی برای جبران فشارهای تورمی کافی نیست و تقویت رفاه غیرنقدی، کوتاه‌کردن زنجیره تأمین و کاهش هزینه‌های توزیع نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
بر اساس ماده ۱۳۲ قانون کار که مورد استناد مدیرکل تعاون استان بوشهر قرار گرفته است، کارفرمایان کارگاه‌های بزرگ موظف به همکاری و ارائه تسهیلات لازم برای ایجاد، راه‌اندازی و پشتیبانی از تعاونی‌های مصرف و مسکن کارگری هستند، زیرا اجرای مؤثر این ظرفیت قانونی می‌تواند به توسعه مراکز عرضه کالاهای ضروری و بهبود دسترسی کارکنان به کالاهای مورد نیاز کمک کند.
در همین راستا، ایجاد تعاونی‌های مصرف مستقل در مجتمع‌های بزرگ صنعتی یا انعقاد قرارداد با تعاونی‌های مصرف مادر و اتحادیه‌های تخصصی، از جمله راهکارهای مطرح‌شده برای گسترش خدمات رفاهی است، همچنین استفاده از بن‌کارت‌های اعتباری و طرح‌های خرید اقساطی نیز می‌تواند، در صورت برخورداری از شرایط مالی شفاف و هزینه‌های متناسب، بخشی از فشار نقدینگی خانوارهای کارگری را کاهش دهد.
موفقیت این الگو به تأمین سرمایه در گردش، مدیریت حرفه‌ای، نظارت بر قیمت و کیفیت کالاها و حفظ حقوق اعضا وابسته است، زیرا تعاونی مصرف زمانی می‌تواند نقش مؤثری در حمایت از معیشت ایفا کند که علاوه بر دسترسی آسان، از نظر قیمت، کیفیت و پایداری تأمین نیز برای خانوارها مزیت واقعی ایجاد کند.
از این منظر، حمایت از تعاونی‌های مصرف کارگری می‌تواند یکی از جلوه‌های عملی مسئولیت اجتماعی صنایع بزرگ باشد؛ اقدامی که در صورت اجرای صحیح، منافع آن مستقیم به کارکنان و خانواده‌های آنان می‌رسد.
ظرفیت تعاون در اقتصاد بوشهر؛ از آبزی‌پروری تا صنایع پشتیبان
بخش تعاون در استان بوشهر از ظرفیت قابل توجهی در حوزه‌های صید و صیادی، آبزی‌پروری، کشاورزی، حمل‌ونقل دریایی و زمینی و فعالیت‌های بازرگانی برخوردار است.
بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان، سهم بخش تعاون در اقتصاد بوشهر بین هفت تا ۱۰ درصد برآورد می‌شود؛ در حالی که میانگین اعلام‌شده برای کشور بین چهار تا پنج درصد است، همچنین در گزارش‌های ارائه‌شده از سوی این اداره‌کل، به وجود حدود سه‌هزار و ۹۰۶ تعاونی فعال و در دست اجرا در این استان اشاره شده‌است.
این ظرفیت‌ها می‌توانند زمینه توسعه همکاری میان تعاونی‌ها و صنایع بزرگ را فراهم کنند؛ به شرط آنکه ارتباط میان فعالیت‌های اقتصادی از مرحله شناسایی ظرفیت‌ها فراتر رود و به قراردادهای پایدار، انتقال دانش فنی و ایجاد فرصت‌های واقعی اشتغال منجر شود.
در حوزه آبزی‌پروری، ارتباط میان تولیدکنندگان، تأمین‌کنندگان خوراک و تجهیزات، واحدهای تولید یخ، سردخانه‌ها، مراکز فرآوری و شبکه حمل‌ونقل می‌تواند به افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌های تولید کمک کند، هچنین در بخش خرما نیز پیوند میان کشاورزان، تعاونی‌های تولید، واحدهای بسته‌بندی و فرآوری و بازارهای داخلی و صادراتی می‌تواند سهم بیشتری از ارزش نهایی محصول را در استان بوشهر نگه دارد.
تأمین مالی و رفع موانع؛ شرط توسعه پایدار تعاونی‌ها
دسترسی به منابع مالی مناسب یکی از عوامل تعیین‌کننده در تداوم فعالیت و توسعه تعاونی‌ها به شمار می‌رود، زیرا بسیاری از طرح‌های تولیدی و خدماتی برای افزایش ظرفیت، نوسازی تجهیزات، توسعه بازار و ایجاد زیرساخت‌های جدید به سرمایه در گردش و تسهیلات متناسب با دوره بازگشت سرمایه نیاز دارند.
در استان بوشهر، استفاده از ظرفیت بانک توسعه تعاون و خطوط اعتباری حمایتی، از جمله ابزارهای مورد توجه برای تقویت بنیه مالی تعاونی‌ها است، طوریکه طبق برخی گزارش‌های مرتبط با برنامه‌های توسعه تعاون استان، به جذب ۷۹۰ میلیارد ریال تسهیلات از محل خطوط اعتباری تبصره ۱۸ و تفاهم‌نامه‌ای به ارزش ۱۶ همت با بانک رفاه کارگران اشاره شده‌است
در کنار تأمین مالی، برطرف کردن موانع حقوقی و اجرایی تعاونی‌ها نیز اهمیت دارد و تسریع در رسیدگی به مسائل حقوقی تعاونی‌های مسکن، تسهیل دسترسی به مجوزها و تقویت نظارت بر نحوه مصرف تسهیلات، می‌تواند اثربخشی منابع اختصاص‌یافته را افزایش دهد.
تخصیص تسهیلات باید بر اساس توجیه اقتصادی طرح‌ها، ظرفیت بازار، میزان اشتغال پایدار و توان بازپرداخت انجام شود تا حمایت مالی به افزایش بهره‌وری و توسعه فعالیت‌های ماندگار منجر شود.
تعاونی‌های توسعه و عمران؛ بستری برای مشارکت مردم در آبادانی شهرستان‌ها
فعال‌سازی تعاونی‌های توسعه و عمران شهرستانی از دیگر محورهای مورد تأکید اداره‌کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان بوشهر است.
مرتضی پروانه در نشست با هیات مؤسس شرکت تعاونی در شرف تأسیس توسعه و عمران شهرستان گناوه، این الگو را زمینه‌ای برای مشارکت عمومی در توسعه اقتصادی و اجرای طرح‌های عمرانی معرفی کرده‌است.
بر اساس قانون مربوط، در هر شهرستان یک تعاونی توسعه و عمران شهرستانی تشکیل می‌شود و اعضای آن باید دست‌کم نیم درصد جمعیت شهرستان را تشکیل دهند که تحقق این ظرفیت می‌تواند زمینه تجمیع سرمایه‌های خرد، بهره‌گیری از توانمندی‌های محلی و مشارکت بیشتر مردم در اجرای طرح‌های اقتصادی و عمرانی را فراهم سازد.
با این حال، اثربخشی چنین تعاونی‌هایی به برخورداری از برنامه اقتصادی روشن، مدیریت حرفه‌ای، شفافیت مالی و انتخاب طرح‌هایی متناسب با مزیت‌های واقعی هر شهرستان وابسته است.
تعاون روستایی؛ پیوند تولید کشاورزی با سفره خانوار
در بخش کشاورزی، یکی از مسائل مهم اقتصادی، فاصله میان قیمت دریافتی تولیدکننده و هزینه پرداختی مصرف‌کننده است. طولانی‌بودن مسیر توزیع، هزینه‌های حمل‌ونقل و نگهداری، محدودیت دسترسی تولیدکنندگان به بازار و ضعف زیرساخت‌های ذخیره‌سازی می‌توانند به افزایش هزینه‌ها و کاهش سهم کشاورزان از ارزش نهایی محصولات منجر شوند.
شبکه تعاون روستایی استان بوشهر با توسعه روستابازارها، حمایت از تعاونی‌های تولید و پیگیری زیرساخت‌های نگهداری محصولات، درصدد تقویت ارتباط مستقیم میان تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان است.
شیرعلی بهادری، مدیر تعاون روستایی استان بوشهر، بر ضرورت کاهش نقش واسطه‌های غیرضروری و فراهم‌کردن امکان عرضه مستقیم محصولات کشاورزی تأکید کرده‌است.
بر اساس اطلاعات اعلام‌شده از سوی تعاون روستایی استان، تاکنون ۱۱ روستابازار در شهرستان‌های بوشهر، دشتستان، گناوه، تنگستان، دشتی و کنگان راه‌اندازی شده و ایجاد ۱۷ بازار جدید نیز در برنامه سال ۱۴۰۵ قرار دارد.
گسترش این بازارها می‌تواند امکان فروش مستقیم محصولات و تقویت قدرت چانه‌زنی کشاورزان را فراهم کند، اما کاهش قیمت برای مصرف‌کننده و افزایش سهم تولیدکننده به نحوه مدیریت بازار، هزینه‌های عملیاتی، میزان عرضه و تقاضا و کیفیت نظارت بستگی دارد و باید بر پایه داده‌های واقعی سنجیده شود.
تعاونی‌های روستایی همچنین در خرید و فروش محصولات کشاورزی و تأمین کالاهای مورد نیاز مناطق روستایی نقش دارند، طوریکه به گفته مدیر تعاون روستایی استان بوشهر، این شبکه در خرید تضمینی گندم در سال زراعی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ نیز مشارکت داشته است.
تداوم این نقش، به تقویت سرمایه در گردش تعاونی‌ها، توسعه زیرساخت‌های نگهداری و ایجاد ارتباط پایدار میان تولیدکنندگان و بازارهای مصرف نیاز دارد.
سردخانه‌ها و زنجیره سرد؛ حلقه ضروری امنیت غذایی
فروش مستقیم محصولات بدون برخورداری از زیرساخت مناسب نگهداری و حمل‌ونقل، بویژه برای محصولات فسادپذیر، نمی‌تواند تمام ظرفیت خود را محقق کند، به همین دلیل، تکمیل سردخانه‌های کشاورزی و توسعه زنجیره سرد از اولویت‌های مهم شبکه تعاون روستایی در استان بوشهر به شمار می‌رود.
بهادری، مدیر تعاون روستایی استان بوشهر، تکمیل سردخانه یکهزار تنی این مجموعه را از نیازهای مهم بخش کشاورزی دانسته و اعلام کرده‌است که این پروژه برای تکمیل و بهره‌برداری با محدودیت اعتباری مواجه است.
در نشست مشترک مدیر تعاون روستایی و مدیرکل بازرسی استان بوشهر نیز موضوعاتی از جمله تکمیل سردخانه، توسعه سامانه‌های آبیاری تحت فشار، تأمین و توزیع کالاهای اساسی و رفع موانع اجرای طرح ملی روستابازار بررسی شد.
همچنین رئیس اداره بازرگانی تعاون روستایی استان بر اهمیت توسعه زیرساخت‌های ذخیره‌سازی محصولات و به‌روزرسانی فروشگاه‌های سنتی در قالب روستابازارها تأکید کرده‌است.
تکمیل سردخانه‌ها می‌تواند به کاهش ضایعات پس از برداشت، حفظ کیفیت محصولات و مدیریت زمان عرضه کمک کند و در صورت برخورداری تعاونی‌ها از منابع مالی کافی و نظام مدیریت کارآمد، این ظرفیت همچنین می‌تواند قدرت چانه‌زنی تولیدکنندگان را در فصل برداشت افزایش دهد.
شفافیت مدیریتی و نظارت؛ پشتوانه اعتماد عمومی
گسترش فعالیت‌های تعاونی بدون توجه به کیفیت مدیریت و نظارت، نمی‌تواند به توسعه پایدار منجر شود، شفافیت مالی، پاسخگویی مدیران، رعایت حقوق اعضا و سلامت انتخابات از الزامات حفظ اعتماد عمومی و پایداری این نهادهاست.
در نشست مشترک مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان بوشهر و رئیس اتاق تعاون نیز بر ضرورت کاهش فاصله میان ساختار مدیریتی تعاونی‌ها و اعضا، آموزش حقوق اعضا و تقویت سازوکارهای پاسخگویی تأکید شده‌است.
رعایت ضوابط قانونی در انتخابات تعاونی‌ها، بررسی مستند صلاحیت نامزدها و رسیدگی منصفانه به اعتراض‌ها نیز از موضوع‌های مورد توجه در این نشست بوده‌است.
در بخش تعاون روستایی نیز نشست مدیر این مجموعه با مدیرکل بازرسی استان، زمینه بررسی چالش‌های زیرساختی، موضوع‌های مرتبط با تأمین و توزیع کالاهای اساسی و مسائل اجرایی شبکه تعاونی‌ها را فراهم کرد.
تقویت همکاری میان دستگاه‌های اجرایی و نهادهای نظارتی می‌تواند به شناسایی موانع، پیگیری طرح‌های نیمه‌تمام و بهبود عملکرد شبکه توزیع کمک کند، با این حال، برای ارزیابی واقعی نتایج این اقدام‌ها، انتشار اطلاعات دقیق درباره پیشرفت پروژه‌ها، نحوه تخصیص منابع و میزان تحقق اهداف ضروری است.
چشم‌انداز؛ از ظرفیت‌های پراکنده تا شبکه‌ای یکپارچه از همکاری اقتصادی
بررسی ظرفیت‌های بخش تعاون در استان بوشهر نشان می‌دهد که توسعه این بخش را نمی‌توان فقط به افزایش تعداد تعاونی‌ها یا پرداخت تسهیلات محدود کرد، مساله اصلی، ایجاد ارتباطی پایدار میان تولید، تأمین، فرآوری، توزیع و مصرف است؛ ارتباطی که بتواند منافع اقتصادی را میان صنایع بزرگ، بنگاه‌های کوچک، تعاونی‌ها، نیروی کار و تولیدکنندگان روستایی گسترش دهد.
پیوند صنایع بزرگ با تأمین‌کنندگان واجد صلاحیت داخلی، تقویت تعاونی‌های مصرف کارگری، توسعه روستابازارها، حمایت مالی از تعاونی‌های تولیدی، فعال‌سازی تعاونی‌های توسعه و عمران و تکمیل زیرساخت‌های نگهداری محصولات، در صورت اجرای هماهنگ، می‌توانند بخشی از موانع موجود در مسیر توسعه اقتصادی استان را کاهش دهند.
تحقق این اهداف مستلزم تعیین مسئولیت دستگاه‌ها، انتشار اطلاعات قابل اتکا، تأمین مالی هدفمند، ایجاد رقابت منصفانه و ارزیابی مستمر نتایج است. شاخص‌هایی همچون میزان اشتغال پایدار، رشد ارزش افزوده، افزایش سهم تأمین‌کنندگان محلی، کاهش ضایعات محصولات کشاورزی، بهبود بهره‌وری و تغییرات هزینه توزیع می‌توانند مبنایی برای سنجش میزان موفقیت برنامه‌ها باشند.
در نهایت، پیوند میان صنایع بزرگ و شبکه تعاونی‌ها زمانی به راهبردی مؤثر برای توسعه تبدیل می‌شود که آثار آن در زندگی مردم قابل مشاهده باشد؛ از افزایش فرصت‌های اشتغال و رشد کسب‌وکارهای محلی تا بهبود دسترسی خانوارها به کالاهای ضروری و افزایش سهم تولیدکنندگان از ارزش نهایی محصولات.
این رویکرد می‌تواند بخش تعاون را از مجموعه‌ای از فعالیت‌های پراکنده به شبکه‌ای منسجم‌تر از همکاری اقتصادی تبدیل کند؛ شبکه‌ای که در آن، رشد صنایع بزرگ به فرصت توسعه برای بنگاه‌های کوچک‌تر، تقویت معیشت جامعه کارگری و پایداری اقتصاد روستایی استان بوشهر منجر شود.
خبرهای مشابهی در منابع دیگر هست، ولی داور خودکار هنوز هم‌خوانی‌شان را بررسی نکرده است.
همین رویداد در منابع دیگر:
بررسی خودکار: مقایسه با خبرهای ۷۲ ساعت اخیر منابع دیگر و اعتبار پایه‌ی منبع؛ جایگزین داوری انسانی نیست.منبع: ایرنا