صابری: بخش خصوصی دنبال ارز و انرژی ارزان نباشد | صنعت ایران چگونه از بقا به توسعه می‌رسد؟

به گزارش اقتصادآنلاین، مهرداد صابری، صنعتگر و عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی تهران، امروز سه‌شنبه ۱۲ آبان در همایش «اقتصاد ایران در سال ۱۴۰۵» که در کتابخانه ملی ایران برگزار شد، درباره موقعیت کنونی اقتصاد ایران و الزامات تغییر مسیر بخش خصوصی و صنعت سخنرانی کرد.

صابری گفت: نااطمینانی در ایران به بالاترین سطح خود رسیده است، اما در پس این شرایط می‌توان نشانه‌های یک نقطه عطف تاریخی را مشاهده کرد؛ نقطه‌ای که از هم‌زمانی دو روند بلندمدت در تاریخ سیاسی و اقتصادی ایران شکل گرفته است.

پایان دو قرن نگرانی از تهدیدهای خارجی

صابری افزود: ایران طی دو قرن گذشته همواره با تهدیدهای خارجی، کودتا، حمله نظامی، جدایی بخش‌هایی از سرزمین، انقلاب، جنگ و تحریم روبه‌رو بوده و بخش قابل‌توجهی از توان حکومت‌ها به‌جای حل مسائل داخلی، صرف مقابله با این تهدیدها شده است.

او با اشاره به جنگ اخیر گفت: این جنگ در میانه مذاکرات آغاز شد و قواعد پیشین مواجهه را کنار زد، اما ایران توانست در برابر حمله بایستد، یکپارچگی سرزمینی خود را حفظ کند و در ساختار حاکمیت و جامعه اعتمادبه‌نفس تازه‌ای به وجود آورد. به اعتقاد او، این تجربه می‌تواند نقطه پایان دو قرن تحقیر تاریخی ایران باشد.

اقتصاد نفتی چگونه صف تولید کرد؟

صابری دومین روند بلندمدت اثرگذار بر اقتصاد ایران را شکل‌گیری اقتصاد سیاسی نفت از سال ۱۹۰۸ دانست و گفت: درآمدهای نفتی فقط اقتصاد کشور را تغییر نداد، بلکه سیاست، جامعه و فرهنگ ایران را نیز تحت تأثیر قرار داد.

او افزود: هرجا رانت توزیع شده، صف نیز شکل گرفته است؛ از صف نان و بنزین تا ارز و یارانه. در چنین ساختاری، نقش دولت به توزیع رانت تقلیل پیدا کرده و بخش خصوصی نیز به‌جای افزایش بهره‌وری، برای دریافت سهم بیشتری از منابع ارزان رقابت کرده است.

صابری گفت: ایران به‌جای آنکه در این سرزمین زندگی کند، منابع آن را مصرف کرده است. کشوری که در میان تولیدکنندگان بزرگ برق و گاز جهان قرار دارد، همچنان با کمبود انرژی مواجه است؛ زیرا مسئله اصلی فقط تولید نیست، بلکه الگوی نادرست مصرف منابع است.

او با اشاره به کاهش ظرفیت درآمدهای نفتی برای توزیع رانت افزود: درآمد سالانه ۴۰ تا ۵۰ میلیارد دلاری نفت ممکن است اکنون تنها برای بازسازی و نوسازی تأسیسات نفت و گاز کفایت کند و دیگر منابع قابل‌توجهی برای توزیع باقی نگذارد.

صنعت باید از بقا عبور کند

صابری گفت: هم‌زمانی کاهش نگرانی تاریخی از تهدیدهای خارجی و فرسوده‌شدن اقتصاد سیاسی نفت، فرصتی کم‌سابقه برای تغییر مسیر ایران ایجاد کرده است. کشور می‌تواند از این نقطه عطف برای ورود به مسیر توسعه استفاده کند یا با از دست‌دادن آن، فقیرتر، کوچک‌تر و کم‌اهمیت‌تر شود.

او افزود: مسئله روز صنعت ایران همچنان ثبت سفارش، تخصیص ارز، مقررات اداری و حل مشکلات روزمره است و گفت‌وگوی توسعه‌ای در حاشیه قرار گرفته است. صنعت باید از مرحله تلاش برای بقا عبور کند و دوباره درباره توسعه، افزایش بهره‌وری و جایگاه خود در اقتصاد جهانی سخن بگوید.

صابری با اشاره به تفاوت ارزش کالاهای صادراتی و وارداتی گفت: متوسط ارزش محصولات صادراتی ایران حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ دلار به ازای هر تن است، درحالی‌که متوسط ارزش کالاهای وارداتی به حدود دو هزار دلار در هر تن می‌رسد. ایران منابع و انرژی خود را صرف صادرات کالاهای کم‌ارزش می‌کند و در مقابل، محصولات گران‌قیمت‌تری وارد می‌کند.

او افزود: صنعت ایران باید به سمت تولید ارزش بیشتر با مصرف انرژی کمتر حرکت کند و زنجیره‌های ارزش را توسعه دهد. ادامه صادرات محصولات کم‌ارزش و انرژی‌بر، امکان ایجاد یک مسیر پایدار برای توسعه صنعتی را از کشور می‌گیرد.

فولاد در کویر چگونه ساخته شد؟

صابری با اشاره به استقرار صنایع آب‌بر در مناطق خشک گفت: ممکن است باستان‌شناسان آینده با مشاهده کارخانه‌های فولاد در یزد تصور کنند که زمانی در این منطقه دریا یا رودخانه بزرگی وجود داشته است.

او افزود: احداث صنایع آب‌بر در مناطق کویری نتیجه نگاهی است که ایران را نه محل زندگی دائمی، بلکه ملکی استیجاری می‌بیند. سیاست صنعتی باید با ظرفیت‌های جغرافیایی و محدودیت منابع طبیعی کشور سازگار باشد.

بخش خصوصی دنبال ارز ارزان نباشد

صابری نخستین مطالبه خود از بخش خصوصی را کنارگذاشتن وابستگی به ارز دولتی عنوان کرد و گفت: شرکت‌ها کالا صادر می‌کنند، ارز متعلق به خود را تحویل می‌دهند و سپس برای دریافت همان ارز در صف تخصیص قرار می‌گیرند