سهم ایران از بازار جهانی زغالسنگ در مقایسه با تولید حدود ۸.۱ میلیارد تنی جهان بسیار ناچیز است / سهم ۴۰ تا ۴۵ درصد از تولید زغالسنگ ککشوی کشور

مدیرعامل شرکت زغال سنگ پروده طبس با تشریح برنامههای توسعهای این شرکت، از هدفگذاری برای افزایش تولید کنسانتره زغالسنگ به یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن، توسعه فعالیت در حوزه زغال حرارتی، شناسایی بازارهای صادراتی در پاکستان، هند و آسیای میانه و اجرای طرحهای جدید مکانیزاسیون در این شرکت خبر داد. پست سهم ایران از بازار جهانی زغالسنگ در مقایسه با تولید حدود ۸.۱ میلیارد تنی جهان بسیار ناچیز است / سهم ۴۰
به گزارش تجارت نیوز، مهدی روئینتن در نشست خبری با حضور جمعی از خبرنگاران اقتصادی در شهرستان طبس، تأکید کرد: با وجود برخورداری ایران از ذخایر قابلتوجه زغالسنگ، عقبماندگی در توسعه معادن و کمبود سرمایهگذاری موجب شده است کشور همچنان برای تأمین نیاز صنایع خود به واردات وابسته باشد.
وی با اشاره به ظرفیتهای شرکت زغالسنگ پروده طبس و جایگاه این مجموعه در صنعت زغالسنگ کشور اظهار کرد: شرکت زغالسنگ پروده طبس تنها بهرهبردار تمام مکانیزه زغالسنگ زیرزمینی ایران است و با تکیه بر این مزیت، جایگاه پیشتازی در استخراج زغالسنگ ککشو دارد.
وی با بیان اینکه این شرکت در کنار استخراج مکانیزه، از ظرفیت کارخانه فرآوری خود برای خرید و فرآوری زغالسنگ معادن نیمهمکانیزه نیز استفاده میکند، افزود: توسعه مکانیزاسیون در صنعت زغالسنگ کشور میتواند بخش قابلتوجهی از مشکلات تأمین مواد اولیه مورد نیاز صنعت فولاد را برطرف کند؛ با این حال، متأسفانه توسعه صنایع مکانیزه در این بخش متناسب با نیاز کشور پیش نرفته و این امر نیازمند نگاه ویژه دولت و دستگاههای اجرایی ذی ربط است.
مدیرعامل شرکت زغالسنگ پروده طبس با اشاره اهتمام ویژه هیات مدیره این شرکت و برنامه های راهبردی هلدینگ تاصیکو به منظور توسعه مکانیزاسیون در این مجموعه گفت: فعالیت شرکت از سال ۱۳۵۶ آغاز شد و در فاصله سالهای ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۶، طرح تجهیز معادن زغالسنگ به روش مکانیزه در قالب یک کنسرسیوم به اجرا درآمد و نخستین کارگاه استخراج مکانیزه نیز در سال ۱۳۸۷ به بهرهبرداری رسید، به گونه ای که می توان ادعا کرد که این مجموعه به سطح قابل توجهی از دانش فنی بومی سازی شده در زمینه مکانیزاسیون معدن زغال سنگ دست پیدا کرده است.
به گفته روئینتن، این شرکت از سال ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۳ به مدت ۱۲ سال عنوان بزرگترین تولیدکننده زغالسنگ کشور را در اختیار داشته و در سال ۱۴۰۱ با تولید ۷۰۲ هزار تن کنسانتره و حدود یک میلیون و ۹۰۰ هزار تن زغال خام، رکوردی قابلتوجه در تولید زغالسنگ کشور به ثبت رسانده است.
وی افزود: در شرایطی که کارگاه استخراج مکانیزه با حداکثر ظرفیت فعالیت کند، سهم شرکت از تولید زغالسنگ ککشوی کشور به حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد میرسد. این سهم در منطقه نیز حدود ۶۵ تا ۷۰ درصد برآورد میشود؛ هرچند توقفهای دورهای کارگاه مکانیزه برای جابهجایی تجهیزات و انجام تعمیرات اساسی میتواند بر میزان تولید و سهم بازار شرکت تأثیر بگذارد، اما با برنامه ریزی های جامعی که در این زمینه صورت گرفته نه تنها سرعت اجرای طرح های مکانیزاسیون در این معدن افزایش یافته، بلکه با پیاده سازی شیوه های مدرن بهره برداری روند مستمر تولید در این مجموعه حفظ شده است.
طبس کانون اصلی ذخایر زغالسنگ ککشو
روئینتن با اشاره به ظرفیتهای زمینشناسی منطقه طبس اظهار کرد: حدود ۷۶ درصد ذخایر زغالسنگ ککشوی کشور در منطقه طبس قرار دارد و این موضوع یک مزیت راهبردی برای شهرستان، استان خراسان جنوبی و صنعت فولاد ایران محسوب میشود.
وی با بیان اینکه لایه زغالسنگ موجود در محدوده پروده از ضخامت و مشخصات کیفی مناسبی برخوردار است، افزود: کیفیت زغالسنگ و قابلیت فرآوری آن میتواند نقش مهمی در بهبود فرآیند تولید فولاد داشته باشد و با این حال، ظرفیت تولید فعلی کشور پاسخگوی نیاز توسعهای واحدهای ککسازی نیست.
مدیرعامل شرکت زغالسنگ پروده طبس با اشاره به اینکه با راهاندازی کامل ظرفیت واحدهای ککسازی، تقاضای کنسانتره زغالسنگ به حدود ۳ میلیون و ۴۵۰ هزار تن میرسد، تصریح کرد: برای پاسخگویی به چنین تقاضایی، باید سرمایهگذاری جدید در بخش استخراج و توسعه معادن صورت گیرد و در عین حال ایجاد ظرفیت در کارخانههای فرآوری و ککسازی بدون توجه همزمان به توسعه معادن، نمیتواند زنجیره تأمین صنعت فولاد را به شکل پایدار پشتیبانی کند.
هدفگذاری تولید یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن کنسانتره
روئینتن با تشریح برنامههای تولیدی شرکت در سالهای آینده گفت: در چشمانداز توسعه شرکت، دستیابی به تولید یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن کنسانتره زغالسنگ در افق ۱۴۰۸ هدفگذاری شده و تحقق این برنامه مستلزم اجرای پروژههای توسعهای، افزایش ظرفیت استخراج و استفاده مؤثرتر از ظرفیتهای موجود است.
وی با اشاره به عملکرد شرکت تا پایان مهرماه ۱۴۰۵ اظهار کرد: بر اساس برنامهریزی انجامشده، ۸۶ درصد برنامه تولید کنسانتره و ۸۸ درصد برنامه تولید زغال خام محقق شده و این عملکرد نشاندهنده وضعیت قابلقبول تولید است، اما همچنان ظرفیتهایی برای بهبود و افزایش تولید وجود دارد.
مدیرعامل شرکت زغالسنگ پروده طبس یکی از مهمترین پروژههای توسعهای مجموعه را آمادهسازی و راهاندازی بلوک پروده ۴ عنوان کرد و گفت: اقدامات طراحی و مطالعاتی این پروژه در حال انجام است و تلاش میکنیم با تسریع فرآیندهای فنی و اجرایی، هرچه سریعتر زمینه آغاز استخراج در این محدوده فراهم شود.
وی همچنین از برنامهریزی برای توسعه فعالیت در حوزه زغالسنگ حرارتی خبر داد و افزود: یکی از رویکردهای مدیریت جدید شرکت، افزایش تابآوری مجموعه از طریق تنوعبخشی به محصولات است. برای سالها فعالیت اصلی شرکت بر زغالسنگ ککشو متمرکز بود، اما ورود به حوزه زغال حرارتی میتواند در دورههایی که کارگاه مکانیزه به دلیل جابهجایی یا تعمیرات با توقف مواجه میشود، به حفظ ظرفیت فعالیت اقتصادی شرکت کمک کند.
به گفته وی، پهنه معدن کوچکعلی با ذخیرهای در حدود ۲۰۰ میلیون تن زغال حرارتی در اختیار شرکت قرار گرفته که برنامه بهرهبرداری از آن در یک دوره ۲۰ تا ۲۵ ساله پیشبینی شده و بر اساس برنامه اولیه، شرکت قصد دارد در سال نخست حداقل ۲۰ هزار تن زغال حرارتی از این محدوده استخراج کند.
پاکستان و هند بازارهای هدف صادرات زغال حرارتی
روئینتن با اشاره به ضرورت توسعه بازارهای فروش و صادرات زغالسنگ اظهار کرد: یکی از محورهای برنامه راهبردی مدیریت جدید، تحول در بازار خرید و فروش زغالسنگ بوده زیرا در گذشته تعداد مشتریان شرکت در حوزه خرید زغال محدود بود، اما با اقدامات تیم بازرگانی و توسعه ارتباط با معادن مختلف، تعداد مشتریان به حدود ۱۰ مجموعه افزایش یافته است.
وی افزود: این سیاست علاوه بر کمک به تأمین مواد اولیه کارخانه و استفاده از ظرفیت خالی فرآوری، امکان حمایت از معادن کوچکتر زغالسنگ را نیز فراهم کرده و معادنی که در برخی موارد برای ادامه فعالیت با مشکلات اقتصادی و فروش محصول مواجه بودند در این زنجیره قرار گرفتند.
مدیرعامل شرکت زغالسنگ پروده طبس با تأکید بر اینکه سهم ایران از بازار جهانی زغالسنگ در مقایسه با تولید حدود ۸.۱ میلیارد تنی جهان بسیار ناچیز است، گفت: برای حضور مؤثر در بازارهای بینالمللی باید علاوه بر افزایش ظرفیت تولید، کیفیت محصول و مشخصات فنی آن نیز با استانداردهای مورد پذیرش بازارهای جهانی تطبیق داده شود.
روئینتن با اشاره به تجربه ورود به بازار صادراتی افزود: در جریان بررسی یک فرصت صادراتی متوجه شدیم برخی پارامترهای کیفی که در بازار داخلی حساسیت چندانی نسبت به آنها وجود ندارد، در بازارهایی مانند چین اهمیت تعیینکنندهای دارند و حتی وجود مقادیر اندک برخی عناصر میتواند مانع ورود محصول به آن بازار شود. به همین دلیل، مطالعاتی برای شناسایی و انطباق مشخصات فنی زغالسنگ تولیدی با الزامات بازارهای جهانی در دستور کار قرار گرفته است.
وی با اشاره به انجام صادرات آزمایشی زغال حرارتی به پاکستان در شرایط دشوار حملونقل و محدودیتهای ناشی از جنگ گفت: حدود هزار تن زغال حرارتی از طریق مرز زمینی ریمدان به پاکستان صادر کردیم و نمونه محصول نیز از نظر مشخصات فنی با نیازهای تولیدی این کشور تناسب داشته است.
او پاکستان و هند را از مهمترین بازارهای هدف آینده شرکت دانست و افزود: در کنار این دو کشور، بازارهای ترکیه و کشورهای آسیای میانه از جمله ازبکستان، قزاقستان و تاجیکستان نیز مورد بررسی قرار گرفتهاند. حتی پیشنهاد قراردادهای سالانه صادرات ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار تن زغالسنگ مطرح شده است، اما تحقق این ظرفیت به فراهم شدن شرایط مناسب حملونقل و زیرساختهای صادراتی وابسته است.
روئینتن با تأکید بر ضرورت حمایت سیاستگذاران از توسعه صادرات زغالسنگ گفت: مشکلات زیرساختی در مبادی صادراتی، هزینههای حملونقل، محدودیتهای لجستیکی و مسائل مرتبط با مالیات صادراتی، از جمله موانعی هستند که باید برای رفع آنها چارهاندیشی شود. توسعه حملونقل ریلی و فراهم کردن امکانات مناسب در مرزها میتواند هزینه تمامشده صادرات را کاهش دهد و قدرت رقابت شرکتهای ایرانی را افزایش دهد.
وی در عین حال تأکید کرد که صادرات زغالسنگ ککشو به دلیل نیاز داخلی صنعت فولاد و الزامات کیفی پیچیدهتر، دشوارتر از زغال حرارتی است و برای حضور در این بازار باید فرآیندهای فرآوری، اختلاط زغالسنگهای مختلف و ارتقای مشخصات محصول توسعه پیدا کند.
مکانیزاسیون؛ راهکار کاهش نوسان تولید و افزایش بهرهوری
مدیرعامل شرکت زغالسنگ پروده طبس در ادامه، یکی از مهمترین چالشهای تولید زغالسنگ را توقفهای دورهای کارگاههای مکانیزه برای جابهجایی تجهیزات و آمادهسازی کارگاههای جدید دانست و گفت: تجهیزات یک مجموعه استخراج مکانیزه حدود ۳۵۰۰ تن وزن دارند و جابهجایی، تعمیرات اساسی و استقرار مجدد آنها فرآیندی زمانبر است. این موضوع در دورههای انتقال کارگاه، کاهش تولید را به دنبال دارد.
وی با اشاره به تجربه حدود دو سال وقفه در راهاندازی لانگوال اظهار کرد: مجموعهای از مشکلات زمینشناسی، خروج ناگهانی گاز متان، مسائل فنی و محدودیتهای تجهیزاتی در این تأخیر مؤثر بودهاند. با این حال، اقدامات فنی برای افزایش سرعت پیشروی و کنترل مخاطرات انجام شده و بازطراحی معدن و تقویت ناوگان ماشینآلات نیز در دستور کار قرار گرفته است.
روئینتن یکی از راهکارهای مهم برای کاهش وابستگی تولید به یک کارگاه مکانیزه را استفاده از سیستم «سیمشیلد» عنوان کرد و افزود: این فناوری میتواند جایگزین بخشی از روشهای سنتی نگهداری در کارگاههای استخراج نیمهمکانیزه شود. مطالعات فنی و اقتصادی آن انجام شده و مذاکرات برای تأمین تجهیزات در حال پیگیری است.
به گفته وی، در حالی که راهاندازی یک مجموعه کامل لانگوال به سرمایهگذاری حدود ۴۰ میلیون دلاری نیاز دارد، هزینه استفاده از سیستم سیمشیلد بهمراتب کمتر است و میتواند با سرمایهگذاری چند میلیون دلاری، امکان افزایش تولید در چندین کارگاه را فراهم کند.
وی تأکید کرد: هدف این است که با استفاده از فناوریهای جدید، بخشی از افت تولید ناشی از توقف کارگاه مکانیزه جبران شود و در واقع، راهکار پایدار برای صنعت زغالسنگ این است که به جای اتکا به یک کارگاه استخراج، چند کارگاه مکانیزه یا نیمهمکانیزه پیشرفته بهصورت همزمان در مدار تولید قرار گیرند.
بومیسازی تجهیزات و کاهش وابستگی به واردات
روئینتن با اشاره به اقدامات شرکت در حوزه بومیسازی تجهیزات گفت: تاکنون نزدیک به ۱۶۰۰ قطعه و تجهیز مورد نیاز مجموعه بومیسازی شده و یکی از اقدامات مهم در این زمینه، مهندسی معکوس و ساخت سانتریفیوژهای مورد استفاده در فرآیند آبگیری کارخانه زغالشویی بوده که پیش از این از یک شرکت آلمانی تأمین میشد.
وی افزود: با همکاری شرکتهای دانشبنیان داخلی، دو دستگاه از این سانتریفیوژها ساخته شده است که علاوه بر صرفهجویی ارزی، وابستگی به تأمینکنندگان خارجی را کاهش میدهد و در عین حال خط تولید بردهای ابزار دقیق مورد نیاز تجهیزات معدن که پیشتر از خارج از کشور وارد میشد، در شرکت راهاندازی شده است.
مدیرعامل شرکت زغالسنگ پروده طبس با تأکید بر اهمیت توسعه فناوری در صنعت زغالسنگ گفت: یکی از اهداف ما انتقال دانش فنی و تجربیات حاصل از فعالیت مکانیزه به سایر شرکتهای زغالسنگی کشور و ما معتقدیم توسعه مکانیزاسیون و بومیسازی تجهیزات باید به یک رویکرد فراگیر در صنعت زغالسنگ تبدیل شود.
تأکید بر ایمنی و بهبود شرایط نیروی انسانی
روئینتن با اشاره به مخاطرات فعالیت در معادن زیرزمینی، ایمنی را یکی از اولویتهای اصلی شرکت دانست و گفت: معدن زغالسنگ با مخاطراتی مانند گاز متان، ریزش و شرایط پیچیده زمینشناسی مواجه است و نمیتوان این مخاطرات را به صفر رساند؛ اما با پیشبینی، پایش مستمر و رعایت الزامات ایمنی میتوان احتمال وقوع حوادث و شدت پیامدهای آن را کاهش داد.
وی با اشاره به وجود سیستم پایش و کنترل گازهای معدن افزود: سنسورهای مختلف برای اندازهگیری غلظت گاز متان، اکسیژن، مونوکسید کربن و وضعیت جریان هوا در نقاط مختلف معدن نصب شدهاند و اطلاعات آنها بهصورت مستمر در اتاق مانیتورینگ بررسی میشود و البته برگزاری آموزشهای ایمنی و جلسات روزانه و هفتگی برای افزایش آگاهی کارکنان در دستور کار قرار دارد.
مدیرعامل شرکت زغالسنگ پروده طبس با اشاره به اهمیت نیروی انسانی در این صنعت اظهار کرد: نگاه ما این است که نیروی انسانی را باید سرمایه شرکت بدانیم و به همین دلیل تلاش کردهایم فاصله شرایط کاری و دریافتی نیروهای پیمانکاری و نیروهای رسمی شرکت به حداقل برسد.
وی از پرداخت پاداش ششماهه عملکرد به کارکنان رسمی و پیمانکاری خبر داد و گفت: در کنار اصلاح شرایط قراردادها، بهبود وضعیت رفاهی کارکنان نیز دنبال میشود. راهاندازی رستوران جدید، نوسازی آشپزخانه و بهسازی امکانات رفاهی از جمله برنامههای شرکت است.
روئینتن همچنین با اشاره به دشواریهای رفتوآمد کارکنان در مسیرهای زیرزمینی گفت: برنامههایی برای کاهش استهلاک جسمی نیروها و استفاده از تجهیزات مناسب حملونقل زیرزمینی در دست بررسی است تا شرایط کار در عمق معدن بهبود پیدا کند.
مسئولیت اجتماعی در طبس
مدیرعامل شرکت زغالسنگ پروده طبس در بخش دیگری از سخنان خود به فعالیتهای اجتماعی این مجموعه در شهرستان اشاره کرد و گفت: شرکت از گذشته در حوزه مسئولیت اجتماعی حضور فعالی داشته و تلاش کرده است بخشی از ظرفیتها و امکانات خود را در اختیار مردم منطقه قرار دهد.
وی حمایت از ژئوپارک جهانی طبس، مشارکت در توسعه زیرساختهای گردشگری، ارائه خدمات مجموعههای ورزشی و آبی با هزینه مناسب، حمایت از مدارس و همکاری در حوزه حملونقل و خدمات شهری را از جمله این اقدامات برشمرد.
به گفته روئینتن، شرکت در حوزه ورزش نیز با راهاندازی آکادمی هندبال و استفاده از مربیان بینالمللی سرمایهگذاری کرده و تعدادی از ورزشکاران این مجموعه به تیم ملی ردههای پایه راه یافتهاند.
سودآوری پایدار به جای سودسازی مقطعی
روئینتن در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره نوسانات سودآوری شرکت طی سالهای گذشته، یکی از عوامل اصلی را توقف یا کاهش فعالیت کارگاه مکانیزه عنوان کرد و گفت: تفاوت شرکت پروده طبس با بسیاری از شرکتهای فعال در صنعت زغالسنگ این است که این مجموعه بهطور همزمان دارای معدن مکانیزه، معادن نیمهمکانیزه و کارخانه فرآوری است و عملکرد آن را نمیتوان صرفاً با یک معدن یا یک کارخانه مقایسه کرد.
وی با اشاره به اینکه شرکت در سالهای گذشته برای جبران کاهش تولید، اقدام به خرید زغال از سایر معادن کرده است، افزود: سیاست مدیریت جدید این است که با افزایش تعداد تأمینکنندگان، توسعه معادن نیمهمکانیزه و ورود به حوزه زغال حرارتی، نوسانات تولید و فروش به حداقل برسد.
مدیرعامل شرکت زغالسنگ پروده طبس همچنین با تأکید بر ضرورت توجه سهامداران به ماهیت سرمایهبر فعالیتهای معدنی تصریح کرد: میتوان با کاهش هزینههای آمادهسازی و پیشروی معادن، در کوتاهمدت سود بیشتری نشان داد، اما این رویکرد در نهایت به توقف تولید در سالهای آینده منجر میشود و نگاه ما مبتنی بر واقعیتهای عملیاتی و توسعه پایدار است و ترجیح میدهیم سودآوری شرکت بر مبنای رشد منطقی تولید و سرمایهگذاری شکل بگیرد.
وی افزود: افزایش هزینه مواد ناریه، سوخت و سایر نهادههای عملیاتی نیز بر هزینه تمامشده فعالیت شرکت تأثیر گذاشته است و در تحلیل عملکرد مالی شرکتهای زغالسنگی باید این شرایط مورد توجه قرار گیرد.
روئینتن درباره طرحهای توسعهای شرکت نیز گفت: در پروژه کوچکعلی، حدود یکونیم همت سرمایهگذاری طی چهار سال برای آمادهسازی پیشبینی شده است و انتظار میرود از سال پنجم، تولید سالانه حدود ۲۰۰ هزار تن آغاز شود و در پروژه بلوک پروده ۴ نیز مطالعات و اقدامات طراحی در حال انجام است، اما محدودیتهای ناشی از شرایط جنگی و توقف همکاری تیم چینی، روند اجرای پروژه را با چالش مواجه کرده است.
وی با اشاره به شیوه تأمین مالی پروژههای توسعهای اظهار کرد: در برخی طرحها حدود نیمی از منابع از محل درآمد عملیاتی شرکت و نیم دیگر از طریق تسهیلات تأمین میشود. البته ورود به هر پروژه باید بر اساس توجیه اقتصادی و نرخ بازدهی مناسب صورت گیرد.
مدیرعامل شرکت زغالسنگ پروده طبس در جمعبندی سخنان خود، توسعه مکانیزاسیون، افزایش ظرفیت استخراج، تنوعبخشی به محصولات، ارتقای کیفیت زغالسنگ و توسعه صادرات را از الزامات آینده این صنعت دانست و تأکید کرد: ایران با برخورداری از ذخایر قابلتوجه زغالسنگ، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از بازیگران مؤثر این بازار را دارد، اما تحقق این هدف به تغییر نگاه سیاستگذاران، تسهیل سرمایهگذاری و حمایت از توسعه معادن وابسته است.
خبر اصلی تا حدی توسط خبر دیگر تأیید میشود، زیرا هر دو به توسعه بازارهای صادراتی شرکت زغالسنگ پروده طبس اشاره دارند، اما خبر اصلی اطلاعات بسیار جامعتری ارائه میدهد.
بررسی خودکار: مقایسه با خبرهای ۷۲ ساعت اخیر منابع دیگر و اعتبار پایهی منبع؛ جایگزین داوری انسانی نیست.منبع: تجارتنیوز