ردپای جنگ، مذاکره و حذف ارز ترجیحی در بازار دلار/ معادله دلار چگونه تغییر کرد؟

فاصله میان دلار آزاد و دلار حواله در اقتصاد ایران همواره متغیر بوده و تحت تأثیر تحولات سیاسی و تغییرات سیاست ارزی، افزایش یا کاهش یافته است. 7 اسفند 1401 همزمان با راه‌اندازی مرکز مبادله ارز و طلا، شکاف میان دو نرخ به حدود ۵۰ درصد رسید. به این معنا که دلار آزاد تقریباً دو برابر نرخ حواله معامله می‌شد.

در فروردین ۱۴۰۳، کاهش تنش میان ایران و اسرائیل، دلار آزاد را از حدود ۶۶ هزار تومان به ۶۰ هزار تومان رساند و شکاف ارزی را کاهش داد. در آذر همان سال نیز با حذف دلار نیمایی و افزایش نرخ حواله از ۵۴ به ۶۱ هزار تومان، فاصله دو نرخ کمتر شد.

در فروردین ۱۴۰۴، انتشار خبر آغاز مذاکرات ایران و آمریکا از سوی ترامپ، دلار آزاد را از حدود ۱۰۵ به ۸۵ هزار تومان کاهش داد. همچنین در دی ۱۴۰۴، با حذف ارز ترجیحی، نرخ حواله از حدود ۸۴ به ۱۲۸ هزار تومان رسید و به نرخ آزاد نزدیک‌تر شد.

این روند نشان می‌دهد کاهش شکاف ارزی لزوماً به معنای افت دلار نیست؛ این فاصله می‌تواند هم با کاهش نرخ آزاد و هم با افزایش نرخ حواله محدود شود.