جهش ۳۹ درصدی معاملات بورس انرژی در هفته پایانی مهر

به گزارش «نفت ما»، کارنامه بورس انرژی در هفته چهارم مهرماه نشان می‌دهد این بازار از نظر ارزش معاملات، هفته‌ای پررونق‌تر از هفته قبل را پشت سر گذاشته است.

در هفته‌ای که گذشت ارزش معاملات بورس انرژی به ۴۱ هزار و ۲۶۰ میلیارد تومان رسید که نسبت به هفته قبل (۲۹ هزار و ۶۵۳ میلیارد تومان) رشد چشمگیر بیش از ۳۹ درصدی را به ثبت رساند.

رشدی که در کنار افزایش سهم بازار هیدروکربوری و تداوم نقش پررنگ ابزارهای مالی، از تغییر ترکیب فعالیت بازار در هفته پایانی مهر حکایت دارد.

ارزش معاملاتی هیدروکربوری‌ها (نفت و گاز) در هفته‌ای که گذشت حدود ۱۸ هزار و ۷۹۲ میلیارد تومان بود که از این رقم، حدود ۱۱ هزار و ۳۰۳ میلیارد تومان به رینگ داخلی و ۷ هزار و ۴۸۹ میلیارد تومان به رینگ بین‌الملل اختصاص داشت.

در مقابل، ارزش معاملات برق معادل ۱۰ هزار و ۸۸۰ میلیارد تومان و ابزارهای مالی نیز با‌ارزش معاملاتی حدود ۱۱ هزار و ۵۸۸ میلیارد تومان به کار خود پایان دادند.

سه موتور رشد معاملات بررسی تفکیکی بازارها نشان می‌دهد رشد معاملات هفته چهارم مهرماه تنها به یک بخش محدود نبوده است. هر سه گروه هیدروکربوری، برق و ابزارهای مالی با افزایش ارزش معاملات روبرو بوده‌اند، اما سرعت رشد آن‌ها تفاوت معناداری داشت.

در میان این سه گروه، بازار برق با رشد حدود ۷۹.۴ درصدی بیشترین افزایش ارزش معاملات را ثبت کرد؛ ارزش معاملات این بخش از ۶ هزار میلیارد تومان در هفته سوم به ۱۰.۸ میلیارد تومان در هفته پایانی مهر ماه رسید. این رشد باعث شد سهم برق از ارزش کل معاملات بورس انرژی نیز از حدود ۲۰.۵ درصد به ۲۶.۴ درصد افزایش پیدا کند.

بازار هیدروکربوری نیز با ثبت ارزش ۱۸.۸ هزار میلیارد تومان، همچنان بزرگ‌ترین بخش بورس انرژی از نظر ارزش معاملات باقی ماند. ارزش معاملات این گروه نسبت به هفته قبل ۴۱.۸ درصد افزایش یافت و سهم آن از کل معاملات از ۴۴.۷ درصد به حدود ۴۵.۵ درصد رسید.

در سوی دیگر، ابزارهای مالی با وجود رشد ۱۲.۲ درصدی ارزش معاملات، از نظر سهم نسبی با کاهش مواجه شدند. ارزش معاملات این بخش از ۱۰.۳ هزار میلیارد تومان به ۱۱.۵ هزار میلیارد تومان رسید، اما سهم آن از کل بازار از حدود ۳۴.۸ درصد در هفته سوم مهر ماه به ۲۸.۱ درصد در هفته چهارم کاهش یافت. بنابراین، کاهش سهم ابزارهای مالی به معنای افت ارزش معاملات این بخش نیست؛ بلکه سرعت رشد دو بازار برق و هیدروکربوری بیشتر بوده است.

رقابت بر سر میعانات و نفتا در بازار فیزیکی هیدروکربورها، معاملات هفته چهارم مهر تصویری دوگانه از وضعیت عرضه و تقاضا ارایه می‌کند؛ در حالی‌ که برخی فرآورده‌ها با رقابت قابل ‌توجه خریداران روبه‌رو شدند، تعدادی از عرضه‌های صادراتی بدون معامله باقی ماندند.

یکی از مهم‌ترین نمونه‌ها، معامله میعانات گازی مجتمع گاز پارس جنوبی در رینگ داخلی بود. بر اساس اطلاعات ارایه ‌شده، برای عرضه ۳۰ هزار بشکه‌ای این محصول، تقاضایی معادل ۷۳ هزار بشکه ثبت شد؛ یعنی تقاضا بیش از ۲.۴ برابر حجم عرضه بود. قیمت پایه هر بشکه حدود ۱۶.۱ میلیون تومان اعلام شد و میانگین قیمت معامله به حدود ۱۸.۹ میلیون تومان رسید؛ افزایشی نزدیک به ۱۷.۴ درصد نسبت به قیمت پایه.

بلندینگ نفتا در رینگ داخلی نیز با رقابت همراه شد. برای پنج هزار تن عرضه پالایش نفت بندرعباس، حدود هشت هزار و ۲۰۰ تن تقاضا ثبت شد؛ حجمی معادل ۱.۶۴ برابر عرضه. میانگین قیمت کشف ‌شده این محصول نیز یک میلیون و ۷۳ هزار و ۴۵۴ ریال به ازای واحد اعلام ‌شده در گزارش معاملاتی بود.

با این حال، تقاضا در‌همه معاملات به خرید منجر نشد. عرضه گاز مایع صنعتی پتروشیمی بندر امام با قیمت ۶۴۵ دلار و عرضه گاز مایع شرکت نفت ستاره خلیج فارس با نرخ ۵۵ دلار برای مقصد افغانستان، در ۲۷ مهرماه بدون خریدار از تابلو حذف شدند. روز بعد نیز عرضه برش هیدروکربنی C7-C9 پتروشیمی تبریز، با وجود ثبت تقاضای هزار و ۶۵۰ تنی، به دلیل نپذیرفتن قیمت پایه از سوی خریدار انجام نشد.

بنابراین حجم عرضه به‌ تنهایی تعیین ‌کننده نتیجه معامله نیست؛ قیمت پیشنهادی، شرایط تحویل، مقصد صادراتی و امکان تسویه نیز در تصمیم خریداران نقش دارند.

بنزین سوپر وارداتی؛ قیمت نهایی۱۲۶هزار تومان یکی از معاملات قابل ‌توجه هفته، عرضه ۲۵۶ هزار لیتر بنزین سوپر ویژه وارداتی شرکت پتروپالایش میرداماد صفه در رینگ داخلی بود؛ معامله‌ای که قیمت نهایی آن بار دیگر توجه‌ها را به هزینه تامین این فرآورده جلب می‌کند.

بر اساس اطلاعات ارائه ‌شده، تقاضای ثبت ‌شده برای این محصول ۲۸۸ هزار لیتر و قیمت پایه آن ۱۱۱ هزار تومان اعلام شده است. قیمت نهایی با احتساب کارمزد و مالیات به ۱۲۶ هزار تومان رسید؛ یعنی حدود ۱۳.۵ درصد بالاتر از قیمت پایه.

از اوراق سلف تا صندوق‌های تخصصی تحولات هفته چهارم مهرماه تنها به معاملات فیزیکی محدود نبود. در بخش تامین مالی، شرکت پتروپالایش کنگان توانست با انتشار اوراق سلف موازی استاندارد با دارایی پایه گاز مایع، ۶۰ هزار میلیارد ریال منابع مالی جذب کند.

اهمیت این اتفاق در آن است که بورس انرژی صرفا محل خرید و فروش فرآورده‌های نفتی و برق نیست؛ این بازار می‌تواند به ابزاری برای تامین منابع مالی طرح‌های توسعه‌ای شرکت‌های فعال در زنجیره انرژی نیز تبدیل شود.

در‌همین راستا، سازمان بورس با تاسیس اصولی سه صندوق سرمایه‌گذاری در حوزه حامل‌های انرژی متعلق به شرکت‌های سبدگردان نوویرا، سهند و اقتصاد بیدار موافقت کرده است. این صندوق‌ها با ساختار قابل معامله طراحی شده‌اند و می‌توانند مسیر دیگری برای حضور سرمایه‌گذاران در بازار انرژی ایجاد کنند.

گواهی‌های صرفه‌جویی؛ ظرفیت تازه برای بازار انرژی در دویست‌وچهل‌ودومین نشست کمیته عرضه بورس انرژی ایران، علاوه بر پذیرش حامل‌های جدید، با تخصیص بیش از ۱۴.۱۲ میلیون گواهی صرفه‌جویی گاز طبیعی و حدود ۴۲.۴۴ میلیون گواهی صرفه‌جویی برق به متقاضیان موافقت شد.

همچنین برق ۴۲ نیروگاه تجدیدپذیر و دو نیروگاه تولید پراکنده در بازار فیزیکی بورس انرژی مورد پذیرش قرار گرفت.

در بخش بازار برق نیز مدیرعامل توانیر از برنامه توسعه معاملات برخط از آذرماه خبر داده و بر ضرورت فراهم‌ کردن زمینه حضور موثرتر بخش خصوصی تاکید کرده است.

بورس انرژی توان منطقه‌ای ‌شدن را دارد؟ در سطح سیاست‌گذاری، پیشنهاد ایران برای تشکیل کنسرسیوم مشترک انرژی در سازمان همکاری شانگهای نیز مطرح شده است. محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، در نشست نخست ‌وزیران کشورهای عضو این سازمان، توسعه همکاری‌ها در حوزه‌هایی مانند تامین مالی، بورس انرژی، فناوری، انرژی‌های نو و امنیت زیرساخت‌ها را مورد تاکید قرار داده است.

این پیشنهاد در صورت تبدیل ‌شدن به برنامه‌های اجرایی می‌تواند جایگاه بورس انرژی را در‌همکاری‌های منطقه‌ای پررنگ‌تر کند.