ترامپ در دیدار با شی: امنیت تنگه هرمز و جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، خواسته مشترک واشنگتن و پکن است

دونالد ترامپ در حالی برای گفتوگو با رهبران چین و روسیه به شنژن رفت که جنگ ایران همچنان یکی از مهمترین پروندههای سیاست خارجی واشنگتن است. رئیسجمهوری آمریکا در دیدار با شی جینپینگ از علاقه مشترک دو کشور به تداوم جریان انرژی از تنگه هرمز سخن گفت و تأکید کرد که ایران نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند؛ اما ساعاتی بعد مدعی شد که آمریکا برای پایان دادن به جنگ، به کمک چین و روسیه نیازی ندارد. همین د
به گزارش خبرآنلاین، دیدار ترامپ و شی جینپینگ در حاشیه نشست سران اپک در شنژن، در شرایطی برگزار شد که جنگ ایران و پیامدهای آن برای بازار جهانی انرژی، به یکی از موضوعات مهم سیاست خارجی آمریکا تبدیل شده است. بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، ترامپ در دیدار دوجانبه با رئیسجمهوری چین از روابط شخصی خود با شی سخن گفت و بر علاقه مشترک دو کشور به عبور جریان انرژی از تنگه هرمز تأکید کرد؛ آبراهی که در جریان جنگ ایران به یکی از کانونهای اصلی تنش و حملات تبدیل شده است.
ترامپ همچنین اعلام کرد که قصد دارد از شی بخواهد خرید محصولات کشاورزی آمریکا از سوی چین افزایش پیدا کند. شی جینپینگ نیز در این دیدار گفت تلاشهای ترامپ در تاریخ ثبت خواهد شد و بر آمادگی پکن برای همکاری با واشنگتن تأکید کرد.
اما اهمیت این دیدار برای تهران، فراتر از مناسبات تجاری آمریکا و چین است. ترامپ در حالی از ضرورت تداوم جریان انرژی از تنگه هرمز سخن میگوید که جنگ با ایران، امنیت کشتیرانی در این مسیر راهبردی را به مسئلهای بینالمللی تبدیل کرده است. از سوی دیگر، قرار گرفتن موضوع برنامه هستهای ایران در دستور کار گفتوگوهای سهجانبه، نشان میدهد واشنگتن میخواهد پرونده تهران را در سطحی فراتر از مذاکرات مستقیم دوجانبه دنبال کند.
دیدار یکساعته ترامپ و شی؛ از تنگه هرمز تا خرید محصولات کشاورزی آمریکا
پیش از آغاز گفتوگوهای سهجانبه با ولادیمیر پوتین، دونالد ترامپ و شی جینپینگ حدود یک ساعت بهصورت دوجانبه دیدار کردند؛ نشستی که در آن، علاوه بر پرونده ایران و امنیت تنگه هرمز، موضوعات اقتصادی و اختلافهای تجاری دو کشور نیز مطرح شد.
به گزارش آسوشیتدپرس، ترامپ پس از این دیدار از رابطه دوستانه خود با رئیسجمهوری چین سخن گفت و تأکید کرد که واشنگتن و پکن در تداوم انتقال نفت از تنگه هرمز منافع مشترکی دارند. او همچنین تصریح کرد که هر دو کشور معتقدند ایران نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند.
این اظهارات نشان میدهد پرونده ایران در گفتوگوی مستقیم ترامپ و شی نیز جایگاه داشته است؛ بهویژه آنکه امنیت تنگه هرمز، بهعنوان یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان، در پی جنگ به مسئلهای فراتر از اختلاف میان تهران و واشنگتن تبدیل شده است. با این حال، اعلام موضع مشترک درباره جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای را نباید بهمعنای توافق دو کشور درباره چگونگی مواجهه با تهران یا نحوه پایان دادن به جنگ دانست.
او در دیدار با شی گفت: هم آمریکا و هم چین میخواهند اطمینان حاصل کنند که انرژی از طریق [تنگه] هرمز جریان مییابد و ایران نمیتواند به سلاح هستهای دست یابد.
ترامپ در بخش دیگری از این دیدار از شی خواست خرید محصولات کشاورزی آمریکا را افزایش دهد. او با اشاره به ظرفیت بالای بازار چین برای جذب محصولات کشاورزی گفت که واشنگتن میتواند نیاز این بازار را تأمین کند. رئیسجمهوری چین نیز روابط دو کشور در دوره ریاستجمهوری ترامپ را عموماً باثبات و رو به بهبود توصیف کرد و گفت تلاشهای رئیسجمهوری آمریکا در تاریخ ثبت خواهد شد.
با وجود این اظهارات مثبت، اختلافهای اقتصادی دو کشور همچنان حلنشده باقی مانده است. مقامهای آمریکایی پیش از نشست سران اعلام کرده بودند چین هنوز بهطور کامل به تعهدات قبلی خود برای افزایش خرید محصولات کشاورزی آمریکا و کاهش محدودیتهای صادرات عناصر خاکی کمیاب عمل نکرده است؛ موادی که در صنایع الکترونیک و فناوریهای پیشرفته کاربرد گسترده دارند.
رقابت بر سر تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی نیز از دیگر موضوعات اختلافی واشنگتن و پکن است. ترامپ در روزهای منتهی به نشست از تشدید محدودیتهای صادراتی علیه چین خودداری کرده بود؛ تصمیمی که در شرایط حساس روابط دو کشور، میتواند نشانهای از تمایل او به جلوگیری از افزایش تنشهای تجاری باشد.
ترامپ: برای پایان جنگ به کمک چین و روسیه نیاز نداریم
با این حال، اظهارات ترامپ در گفتوگو با فاکسنیوز، تصویر متفاوتی از نگاه او به نقش پکن و مسکو ارائه میدهد. رئیسجمهوری آمریکا در این مصاحبه گفت واشنگتن برای پایان دادن به جنگ با ایران به کمک چین و روسیه احتیاجی ندارد.
ترامپ مدعی شد نیروی دریایی، نیروی هوایی و سامانههای پدافندی ایران شکست خوردهاند و توان موشکی این کشور به حدود ۱۲ تا ۱۳ درصد ظرفیت پیشین کاهش یافته است. او همچنین ادعا کرد که ایران خواهان توافق است و گفت آمریکا کنترل کامل تنگه هرمز را در اختیار دارد.
رئیسجمهوری آمریکا در عین حال تأکید کرد که به دنبال توافقی ماندگار با تهران است و گفت جنگ را «بهزودی، به یک شکل یا شکل دیگر» پایان خواهد داد. ادعاهای ترامپ درباره وضعیت نظامی ایران در حالی مطرح میشود که گزارشهای رسانههای امریکا از توان بالای موشکی ایران گزارش داده اند.
ترامپ از یک سو در دیدار با شی و پوتین، موضوع ایران و امنیت تنگه هرمز را در دستور کار قرار میدهد و از سوی دیگر میگوید برای پایان جنگ به کمک آنها نیازی ندارد. این دو موضع لزوماً متناقض نیستند؛ ممکن است واشنگتن به دنبال استفاده از نفوذ اقتصادی و سیاسی چین و روسیه باشد، بیآنکه بخواهد در برابر افکار عمومی یا متحدانش چنین نیازی را بپذیرد.
چین و روسیه؛ شرکای اقتصادی تهران در میانه جنگ
آسوشیتدپرس در گزارش خود به این نکته اشاره کرده است که چین و روسیه حتی در دوره جنگ آمریکا علیه ایران نیز از طریق تجارت به حمایت اقتصادی از تهران ادامه دادهاند. این موضوع، یکی از محدودیتهای اصلی سیاست واشنگتن برای جلب همراهی دو قدرت رقیب در پرونده ایران است.
چین از یک سو به ثبات مسیرهای انتقال انرژی و امنیت عرضه نفت نیاز دارد و از سوی دیگر، روابط اقتصادی و راهبردی خود را با ایران حفظ کرده است. روسیه نیز در سالهای اخیر روابط نزدیکی با تهران داشته و بعید است بهسادگی از اهرمهای نفوذ خود در این رابطه صرفنظر کند.
به همین دلیل، حضور همزمان ترامپ، شی و پوتین در یک نشست، بهمعنای شکلگیری جبههای مشترک برای حل پرونده ایران نیست. هر یک از این سه کشور، محاسبات و اولویتهای متفاوتی دارند؛ واشنگتن به دنبال پایان دادن به جنگ و تثبیت دستاوردهای خود است، پکن امنیت انرژی و منافع اقتصادیاش را دنبال میکند و مسکو نیز نمیخواهد یکی از اهرمهای مهم نفوذ خود در خاورمیانه را از دست بدهد.
یا شنژن میتواند به پرونده ایران گرهگشا باشد؟
آسوشیتدپرس پیش از نشست سهجانبه، از پایین بودن انتظارات برای دستیابی به توافقهای بزرگ خبر داده بود. همین ارزیابی درباره پرونده ایران نیز اهمیت دارد. حضور سه رهبر در یک قاب، بهخودیخود اختلافهای واشنگتن، پکن و مسکو را برطرف نمیکند؛ بهویژه آنکه هر یک از آنها درباره جنگ، امنیت انرژی و آینده برنامه هستهای ایران محاسبات متفاوتی دارند.
برای تهران، مسئله اصلی این است که آیا واشنگتن میتواند از روابط خود با چین و روسیه برای افزایش فشار بر ایران استفاده کند یا اینکه این دو کشور ترجیح میدهند روابطشان با تهران را بهعنوان بخشی از موازنه قدرت در برابر آمریکا حفظ کنند.
در نهایت، اهمیت نشست شنژن برای ایران نه در عکس مشترک سه رهبر، بلکه در پاسخ به همین پرسش نهفته است: آیا چین و روسیه حاضرند برای تأمین خواستههای واشنگتن در پرونده ایران از بخشی از منافع و نفوذ خود چشمپوشی کنند؟ فعلاً شواهدی از توافقی قطعی در این زمینه وجود ندارد و آنچه در شنژن جریان دارد، بیش از هر چیز آزمونی برای سنجش حدود همکاری و اختلاف میان سه قدرت بزرگ جهان است.
پرونده ایران در کنار جنگ اوکراین
جنگ اوکراین نیز در محاسبات این نشست جایگاه مهمی دارد. ترامپ در آستانه دیدار با شی و پوتین از تلفات ماهانه جنگ اوکراین سخن گفت و مدعی شد که حدود ۲۵ هزار نفر، عمدتاً نظامی، در هر ماه جان خود را در این جنگ از دست میدهند. او همچنین ابراز امیدواری کرد که گفتوگو با رهبران چین و روسیه بتواند به آغاز روندی برای پایان دادن به این جنگ کمک کند.
با این حال، آسوشیتدپرس یادآوری کرده است که چین و روسیه در بسیاری از مسائل، منافع مشترک دارند و روابط پکن و مسکو از پیوندهای شخصی ترامپ با هر یک از این رهبران عمیقتر است. چین پس از آغاز جنگ اوکراین، از طریق روابط اقتصادی به روسیه کمک کرده و برای مسکو در برابر تحریمهای غرب یک پشتوانه اقتصادی ایجاد کرده است.
در چنین شرایطی، انتظار اینکه پکن و مسکو صرفاً بر اساس خواسته واشنگتن در پرونده ایران یا اوکراین عمل کنند، چندان واقعبینانه نیست. هر دو کشور میتوانند از گفتوگو با ترامپ برای پیشبرد منافع خود استفاده کنند، بیآنکه لزوماً با اولویتهای آمریکا همراه شوند.
ترامپ در دیدار با شی مشخصا گفت: ما به دنبال کمک در رابطه با جنگ روسیه و اوکراین هستیم؛ مایلیم شاهد پایان یافتن آن باشیم. او با تاکید براینکه فکر میکنم میتوانم از طرف هر دو طرف [درگیر] صحبت کنم گفت: ماهانه ۲۵ هزار نفر، که عمدتاً سرباز هستند، کشته میشوند. او افزود: قرار است پرزیدنت پوتین کمی بعد به اینجا بیاید؛ بنابراین یک نشست سهجانبه خواهیم داشت، و من مشتاقانه منتظر آن هستم.
خبرهای مشابهی در منابع دیگر هست، ولی داور خودکار هنوز همخوانیشان را بررسی نکرده است.
همین رویداد در منابع دیگر:
- ادعای ترامپ از توافق با شی درباره ایران/ تنگه هرمز باید باز بماند / تهران نباید به سلاح هستهای برسد
- ادعای ترامپ در خصوص توافق با شی درباره ایران/ تنگه هرمز باید باز بماند / تهران نباید به سلاح هستهای برسد
- ترامپ: با شی درباره ضرورت تداوم انتقال نفت از تنگه هرمز گفتوگو کردم
- سقف فشار نظامی و اقتصادی امریکا به ایران، همین است که تا کنون اتفاق افتاده
منبع: خبرآنلاین
گفتوگو