تبعات قطع گاز صنایع و ناترازی انرژی بر تورم و اشتغال | مددی: ریشه بحران بیسابقه انرژی در سیاستهای پوپولیستی است
اقتصادنیوز: نایب رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران میگوید: کشور عراق در حال حاضر برق ندارد و برق خود را از ما دریافت میکند، گاز ندارد و گاز خود را از ما میگیرد و بنزین را نیز وارد میکند؛ آنها این حجم از مراکز تولید بنزین و پالایشگاههایی که ما داریم را ندارند و واردات انجام میدهند، اما دولت آنها هیچ مبلغی را به عنوان یارانه و سوبسید پرداخت نمیکند.
به گزارش اقتصادنیوز، تشدید ناترازی انرژی در ایران، در حالی به یکی از چالشهای جدی اقتصاد کشور تبدیل شده که نشانههای محدودیت در تأمین گاز، برق و سوخت، بار دیگر نگرانیها درباره تداوم فعالیت صنایع و هزینههای تأمین انرژی در نیمه دوم سال را افزایش داده است. همزمان با کاهش ظرفیت تولید گاز، محدودیت تأمین سوخت و تداوم بحران منابع آب، این پرسش مطرح است که آیا اقتصاد ایران در ماههای پیشرو با مرحله تازهای از جیرهبندی و مدیریت اجباری مصرف منابع مواجه خواهد شد؟
در این میان، ریشهیابی بحران ناترازی انرژی و بررسی سیاستهایی که به شکلگیری وضعیت کنونی منجر شدهاند، اهمیت دوچندانی پیدا میکند. برخی کارشناسان معتقدند تثبیت دستوری قیمت حاملهای انرژی، اجرای ناقص طرح هدفمندی یارانهها و نبود انگیزه اقتصادی برای اصلاح الگوی مصرف، از عوامل اصلی تشدید این بحران بودهاند؛ سیاستهایی که علاوه بر افزایش مصرف، زمینه شکلگیری قاچاق، رانت و فشار بر منابع مالی کشور را فراهم کردهاند.
اقتصادنیوز: محمدمهدی بهکیش، اقتصاددان میگوید: بسیاری از کارخانهها دیگر فضایی در انبارهای خود برای نگهداری تولیدات جدید ندارند و بر اساس شنیدهها، برخی از واحدهای پتروشیمی هماکنون با حدود ۱۰ درصد ظرفیت خود فعالیت میکنند و ممکن است به زودی مجبور به توقف کامل خطوط تولید خود شوند.
در همین رابطه، داوود مددی، نایب رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران در گفتوگو با اقتصادنیوز، در پاسخ به ارزیابی وضعیت تأمین آب، گاز و بنزین در نیمه دوم سال ۱۴۰۵ و احتمال ورود کشور به مرحله جدیدی از محدودیتهای گسترده و سهمیهبندی منابع با توجه به کاهش ظرفیت تولید گاز و محدودیتهای تأمین سوخت، ابعاد بحران ناترازی انرژی در کشور را تشریح کرد.
او با ابراز امیدواری برای اتخاذ تصمیمات خیر و صلاح کشور اظهار داشت: به سبب سیاستگذاریهای نادرست در گذشته و برنامهها و اقدامات پوپولیستی که در ادوار مختلف ریاستجمهوری در کشور شکل گرفت، شرایط نامساعدی ایجاد شده که در حال حاضر به یک بحران بیسابقه تبدیل شده است.
تبعات ثبات دستوری قیمت سوخت و شکست طرح هدفمندی یارانهها
نایب رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران گفت: در گذشته قیمت بنزین پایین بود، اما تصویب شد که قیمت آن همهساله و متناسب با نرخ تورم افزایش یابد. اگر قیمت بنزین متناسب با تورم بالا میرفت، امروز با این بحران مواجه نبودیم؛ لذا به دلیل ارزان بودن بنزین، نه صنایع اهتمامی به کاهش مصرف سوخت خودروهای تولیدی خود داشتند و نه مصرفکنندگان اهتمامی ورزیدند تا در الگوی مصرف خود کاهشی ایجاد کنند یا به سراغ استفاده از خودروهای هیبریدی، برقی و سایر راهکارها بروند تا هزینههای خود را کاهش دهند. این مسئله هم در ارتباط با آب و هم در ارتباط با برق و سوخت صدق میکند.
او بزرگترین معضل ایجادشده در کشور را نحوه اجرای طرح هدفمندی یارانهها دانست و افزود: قرار بر این بود که قیمت برق و سوخت واقعی و آزاد شود و درآمدهای حاصل از آن به اقشار محروم اختصاص یابد، صرف جبران هزینهها شود یا یارانهها به انتهای زنجیره مصرف و مصرفکننده نهایی داده شود؛ اما عملاً هدفمندی یارانهها به شکلی که ایجاد شده، به هیچیک از اهداف تعیینشده نرسیده است، یعنی نه به قشر محروم رسید و نه به مصرفکننده نهایی.
مددی تاکید کرد: عملاً شرایطی به وجود آمده است که با قیمتهای فعلی در حوزه آب، برق و بنزین، هیچ انگیزهای برای صرفهجویی وجود ندارد، مگر آنکه فردی بر اساس اعتقادات شخصی خود به موضوع کمبود پایبند باشد.
شکاف قیمتی، قاچاق گسترده و رانت اقتصادی
وی با اشاره به ناهماهنگی قیمتهای انرژی عنوان کرد: عدم تناسب قیمتهای انرژی اعم از سوخت و آب، باعث ایجاد اختلاف شدید قیمتی بین داخل و آنسوی مرزهای کشور شده و قاچاق گستردهای را شکل داده است. در این شرایط، کنترل قاچاق بسیار دشوار بوده و همراه با قاچاق، رانت نیز توأم میشود.
نایب رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران تصریح کرد: با گسترش قاچاق، پدیده فساد نیز به دستگاههای دولتی اضافه میشود؛ در واقع یک سیاستگذاری غلط پوپولیستی که فلان رئیسجمهور برای جلب آرای عمومی طرح یارانهها را مطرح کرد، باعث ایجاد این حجم از گرفتاری برای کشور در شرایط کنونی شده است.
مددی با مقایسه وضعیت ایران با کشورهای همجوار بیان کرد: چرا در کشورهای اطراف ما چنین وضعیتی وجود ندارد؟ چرا در کشوری مانند عراق قیمت بنزین مانند نرخهای ما نیست؟ مگر آنها سوخت ندارند یا بر روی اقیانوسی از انرژیهای فسیلی قرار نگرفتهاند؟ چرا قیمت سوخت آنها مانند قیمت ۵ یا ۱۰ هزار تومانی ما نیست که حتی هزینه حملونقل این سیستم هم محسوب نمیشود؟
وی ادامه داد: بنابراین در چنین شرایطی نمیتوان انتظار داشت که مشکل ناترازیهای مصرف حل شود. کشور عراق در حال حاضر برق ندارد و برق خود را از ما دریافت میکند، گاز ندارد و گاز خود را از ما میگیرد و بنزین را نیز وارد میکند؛ آنها این حجم از مراکز تولید بنزین و پالایشگاههایی که ما داریم را ندارند و واردات انجام میدهند، اما دولت آنها هیچ مبلغی را به عنوان یارانه و سوبسید پرداخت نمیکند و مردم نیز زندگی خود را میکنند و تورم آنها نیز مانند تورم ما نیست، بلکه تورمی بسیار اندک و جزئی دارند. ریشه این قضایا همین برنامههای پوپولیستی بوده که متأسفانه برای جلب رای و از طریق سوءاستفاده از احساسات مردم اجرا شده است.
بحران گاز، توقف صنایع پتروشیمی و تبعات آن بر اشتغال
نایب رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران در پاسخ به این پرسش که کدامیک از حوزههای انرژی با بحران جدیتری مواجه است، گفت: ما در حال حاضر در حوزه گاز با مشکلات بسیار شدیدی مواجه هستیم، چرا که چند فاز خود را در زمان جنگ از دست دادیم.
وی افزود: گاز منشأ اصلی سوخت برای تولید برق کشور است که اکنون به دلیل کمبود گاز، مجبور به استفاده از مازوت در نیروگاهها شدهاند. همانطور که شاهد هستید، مصرف مازوت باعث ایجاد محدودیتهای زیستمحیطی شده و بر سلامت عمومی مردم، بهداشت، وضعیت اقتصادی و تولید صنعتی تأثیر منفی گذاشته است.
مددی خاطرنشان کرد: اکنون واحدهای پتروشیمی کشور به دلیل کمبود گاز توانایی فعالیت ندارند و نمیتوانند محصولات پتروشیمی تولید کنند. عدم تولید محصولات پتروشیمی به معنای از دست رفتن فرصتهای صادراتی است و وقتی صادرات نداریم و محصول پتروشیمی تولید نمیشود، کارخانجات وابسته به این محصولات نیز متوقف میشوند. این توقف فعالیتها منجر به ایجاد بیکاری و کاهش درآمدهای کشور میشود؛ تمام این عوامل مانند یک زنجیره، فساد و آشفتگی را به یکدیگر متصل میکنند و سلسلهمراتب اثرگذاری آنها بر یکدیگر تداوم مییابد.
ضرورت اصلاح قیمتها و هشدار درباره سوءاستفادههای سیاسی
وی با تاکید بر نقش منابع انرژی در اقتصاد خانوارها اظهار داشت: مسئله منابع انرژی در کشور نظیر گاز و سوختهای فسیلی مانند نفت، گازوئیل و بنزین، همگی منشأ اثر مستقیمی در زندگی و اقتصاد مردم هستند. بزرگترین مشکل ما این است که دولتها و رؤسای جمهور مختلفی که سر کار آمدند، از این مسئله استفاده پوپولیستی کردند و اکنون باعث بروز این حجم از ناهماهنگی، نارسایی و فساد اقتصادی شدهاند.
نایب رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران حل این مسئله را نیازمند یک اهتمام کلان دانست و تصریح کرد: در حال حاضر برخی گروههای سیاسی نیز به راه افتادهاند و با طرح شعارهای پوپولیستی جدید، فضا را دامن میزنند. برای اینکه مردم در برابر مصرف بیرویه به خود بیایند و در الگوی مصرف خود تجدیدنظر کنند، چارهای جز اصلاح و تغییر در قیمتهای انرژی وجود ندارد.
وی اضافه کرد: با این حال، عدهای از آن سوی ماجرا، با سوءاستفاده از مسائل و مشکلات سیاسی، به دنبال اغتشاش و ایجاد تشنج هستند و خود را در همسویی و همراهی با دشمنان کشور نظیر اسرائیل و آمریکا قرار میدهند. این در حالی است که خودِ افرادی که دست به این اقدامات میزنند، هیچ مشکلی برای پرداخت هزینه سوخت با نرخ آزاد ندارند و همگی از تمکن مالی برخوردارند؛ آنها با شعارهای حمایت از مستضعفان وارد میدان میشوند، اما خودشان هیچ مشکل مالی در این زمینه ندارند.
مددی گفت: در مقابل، بیشترین مقاومت و صبوری را مردم فقیر، قشر شریف کارگر و افراد جویای کار نشان میدهند که بر اساس حس کشوردوستی، دینمداری و باورهای مذهبی خود شرایط را تحمل میکنند. افرادی که در واقع هیچ دردی ندارند، اکنون به آسیاب دشمن آب میریزند و میخواهند آشوب به پا کنند که این موضوع خود معضلی بزرگ بر روی سایر معضلات موجود کشور شده است.
چشمانداز تأمین انرژی و تبعات قطع برق و گاز صنایع
نایب رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران در تشریح سناریوهای محتمل برای تأمین انرژی تا پایان سال گفت: برنامه دولت این است که برای جلوگیری از فشار بر مردم در بخش مصارف خانگی، تأمین انرژی بخش صنعت را قطع کرده و آن را به مصارف خانگی اختصاص دهد. این اقدام بهطور طبیعی اثرات منفی خود را بر بخش تولید و اقتصاد باقی میگذارد و مستقیماً منجر به افزایش تورم میشود و دوباره بار این اثرات منفی مستقیماً بر دوش خود مردم قرار میگیرد.
وی در پایان تاکید کرد: ما در حال حاضر با کمبود شدید انرژی و سوخت مواجه هستیم، مرزهایمان بسته است و امکان واردات نداریم و پولی هم برای واردات سوخت در اختیار نیست. از سوی دیگر، انتظارات و توقعات مردم بالا رفته و جامعه به سمت مصرفگرایی حرکت کرده است. این عوامل تأثیر تصاعدی بر یکدیگر میگذارند و در نهایت منجر به افزایش نرخ تورم، تشدید بیکاری و کاهش سطح درآمدهای عموم جامعه خواهد شد؛ لذا چارهای جز تدبیر و اندیشهای دیگر برای حل این بحران وجود ندارد.
خبر اصلی تأیید میشود که بحران انرژی ایران جدی است و بر صنایع تأثیر گذاشته، هرچند گزارش آل Jazeera جنبههای دیگری از این بحران را برجسته میکند
بررسی خودکار: مقایسه با خبرهای ۷۲ ساعت اخیر منابع دیگر و اعتبار پایهی منبع؛ جایگزین داوری انسانی نیست.منبع: اقتصادنیوز