تأکید انجمن رمز ایران بر تقویت امنیت سایبری پس از تجربه جنگ

به گزارش ایسنا، در بیانیه بیست‌وسومین کنفرانس بین المللی انجمن رمز ایران آمده است: بیست‌وسومین کنفرانس بین‌المللی انجمن رمز ایران با اندوه فراوان ناشی از شهادت رهبر معظم و فرزانه انقلاب (قدّس سرّه‌الشریف) و سایر شهدای گرانقدر در جنگ تحمیلی آمریکای جنایتکار برگزار شد و برگزاری آن در شرایطی که اکنون با آن روبرو هستیم می‌تواند نمادی از تاب‌آوری جامعه علمی کشور و امید به آینده روشن این سرزمین باشد.

این جنگ و جنگ ۱۲ روزه پیش از آن به روشنی نشان داده‌اند که توجه به موضوع افتا (امنیت سایبری) تا چه حد برای امنیت ملی کشور حائز اهمیت است. این دو جنگ اثبات کرده‌اند که غفلت از کسب توانمندی‌های علمی و فناورانه در حوزه افتا و وابستگی به محصولات خارجی در این حوزه می‌تواند با تبعات تخریبی همتراز و شاید بالاتر از حملات فیزیکی به زیرساخت‌های کشور همراه باشد. موضوعی که انجمن رمز ایران از زمان تأسیس خود در سال ۱۳۷۹ همواره به آن باور داشته است. جبران ضعف‌های موجود برای نیل به اقتدار سایبری در کشور جز با رشد علمی که عامل اصلی برای نوآوری و تولید فناوری‌های مورد نیاز و تربیت نیروی انسانی ماهر و متخصص برای ارائه خدمات و تولید محصولات بومی در حوزه افتا امکان‌پذیر نخواهد بود.

انجمن رمز ایران با تأکید بر این دو عامل مهم که طی سال‌های گذشته همواره در مسیر تحقق آنها حرکت کرده است، اطمینان دارد فقط با تلاش برای کسب مرجعیت علمی منطقه‌ای و جهانی کشور در حوزه افتا و اقتدار فناورانه در این حوزه و همچنین توسعه منابع انسانی مورد نیاز آن دست یافت و راه دیگری برای بازدارندگی و جلوگیری از تکرار حملات دشمنان به زیرساخت‌ها و سامانه‌های اطلاعاتی و ارتباطی کشور وجود ندارد.

در شرایط کنونی، با پیروی از رهنمودهای رهبری گرانقدر انقلاب و توجه به توصیه‌های رهبری شهید در بیانیه گام دوم انقلاب، توجه به جایگاه علوم و فناوری افتا به عنوان یکی از اولویت‌های مصوب در بازنگری نقشه جامع علمی کشور و همچنین با بلوغ تدریجی زیست‌بوم افتا، امیدواریم با مساعدت دولت گرانقدر و اجرای اقدامات اصولی ستاد توسعه علوم و فناوری افتا بویژه در امور مرتبط با تقویت مبانی علمی این حوزه، شاهد آینده‌ای بسیار روشن و افتخارآمیز برای امنیت سایبری کشور باشیم.

انجمن رمز ایران، با نگاه به اسناد بالادستی حوزه افتا و بر اساس برنامه‌های راهبردی پنج‌ساله خود، ارتقای کیفی بیش از پیش فعالیت‌ها با هدف دستیابی به جایگاه شایسته و تأثیرگذار منطقه­ای و جهانی در علم رمزشناسی و فناوری افتا را به عنوان رویکرد اصلی دنبال می‌کند تا در تحقق این آینده، نقش ویژه و بایسته داشته باشد.

این انجمن تلاش دارد با هماهنگی، همکاری و همراهی اعضای خود و عموم فعالان حوزه افتا در کشور، موجبات پیشرفت صنعت افتا و افزایش توانمندی‌های دفاع سایبری از زیرساخت­های حیاتی، حساس و مهم کشور را فراهم آورد و حفاظت از حریم خصوصی و دارایی‌های دیجیتال آحاد جامعه در برابر حملات سایبری را مورد تأکید قرار می‌دهد. همچنین با اساسی دانستن نگاه اقتصادی به حوزه افتا، ایجاد فضای مناسب برای کارآفرینی، دانش‌افزایی و جذابیت‌بخشی به اشتغال فارغ‌التحصیلان مقاطع مختلف دانشگاهی در بخش‌های دولتی و خصوصی مرتبط با این حوزه را به منظور حفظ منابع انسانی موجود و زمینه‌سازی برای بازگشت متخصصین شاغل در خارج از کشور را کاملاً ضروری می‌داند.

اینک در پایان بیست‌وسومین کنفرانس بین‌المللی انجمن رمز ایران، ضمن قدردانی از مساعدت ارزشمند رئیس دانشگاه صنعتی امیرکبیر برای پذیرش میزبانی این کنفرانس و تلاش‌های ارزشمند ریاست، اعضای هیئت علمی و کارکنان محترم دانشکده ریاضی و علوم کامپیوتر این دانشگاه برای برگزاری شایسته کنفرانس، از نهادها و دستگاه‌های اجرایی مسئول، درخواست می‌شود برای هم‌‍‌افزایی و استفاده حداکثری از توانمندی­های موجود، به منظور تقویت بنیان­های علمی، آموزشی، مهارت‌افزایی، افزایش کارآمدی و حفظ نیروی انسانی ماهر و رشد صنعت داخلی در این حوزه، به موارد زیر توجه و اهتمام لازم داشته باشند:

تصویب برنامه وزارت آموزش و پرورش برای آموزش رمزشناسی و افتا در سطوح دانش‌آموزی توسط ستاد توسعه علوم و فناوری افتا نویدبخش آینده بهتر برای تربیت نیروی انسانی مورد نیاز کشور در این حوزه است. اجرای درست این برنامه می‌تواند با نتایج ارزشمندی مانند جذب دانش‌آموزان و ترغیب خانواده‌ها برای تحصیل فرزندانشان در علوم ریاضی به عنوان علم پایه برای توسعه و بکارگیری فناوری‌های مورد نیاز آینده کشور از جمله فناوری افتا (امنیت سایبری) همراه باشد.

انجمن رمز ایران با اتکا به سوابق فعالیت‌های خود مانند برگزاری رویدادهای «دهکده امنیت و رمز» برای دانش‌آموزان علاقه‌مند و اجرای دوره‌های آموزشی رمزشناسی برای دبیران ریاضی طی سال‌های گذشته آمادگی دارد در اجرای این برنامه بویژه در امور مربوط به تدوین مباحث آموزشی در کتب درسی دانش‌آموزان و راه‌اندازی هنرستان‌های امنیت سایبری همکاری لازم را با وزارت آموزش ‌و پرورش داشته باشد.

شناسایی استعدادهای امنیت سایبری از دوران مدرسه و هدایت تحصیلی دانش‌آموزان علاقه‌مند برای ورود به رشته‌های مرتبط دانشگاهی و پس از آن ایجاد انگیزه در ایشان برای کارآفرینی و اشتغال در صنعت افتا، می‌تواند به تشکیل جامعه‌ای از متخصصان جوان و ایجاد ذخیره انسانی پایدار برای آینده کشور منجر شود. این مهم از طریق برگزاری المپیاد دانش‌آموزی امنیت سایبری در سطح ملی و زمینه‌سازی برای حضور دانش‌آموزان کشور در المپیاد بین‌المللی امنیت سایبری به‌خوبی قابل تحقق است.

با توجه به پیشنهاد انجمن رمز ایران برای ایجاد ساختار المپیاد ملی افتا در باشگاه دانش‌پژوهان جوان و ارجاع آن از سوی معاون اول محترم رئیس جمهور به ستاد توسعه علوم و فناوری افتا، انتظار می‌رود با تصویب موضوع توسط این ستاد، فرآیندهای اجرایی آن در مراحل مرتبط با باشگاه دانش‌پژوهان جوان و شورای‌عالی انقلاب فرهنگی به نحوی پیگیری و انجام شوند که در سریعترین زمان ممکن شاهد شروع برگزاری این المپیاد باشیم.

با وجود تصویب و تشکیل ستاد توسعه علوم و فناوری افتا و اجرای برخی اقدامات قابل توجه آن در طول شانزده ماه سپری شده از زمان شروع بکار این ستاد، همچنان بخش عمده‌ای از نگرانی‌های پیشین درخصوص چگونگی اعتلای علمی کشور در این حوزه باقی هستند. رسیدن به سطح بالای «افتا» یا «امنیت سایبری» در کشور و کسب مزیت رقابت جهانی در این حوزه، بیش از هر چیز به تسلط بر مبانی دانشی آن از جمله «رمزشناسی»، احاطه علمی بر امنیت فناوری‌های نوظهور و تقویت کمّی و کیفی منابع انسانی این حوزه وابسته است.

انجمن رمز ایران باور دارد ستاد توسعه علوم و فناوری افتا با حمایت از اساتید و محققین فعال و همسوسازی توانمندی‌های موجود در زمینه‌های مختلف این حوزه و ایجاد ظرفیت‌های لازم برای توسعه امکانات علمی و تحقیقاتی در دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی کشور می‌تواند بخش عمده‌ای ‌از اهدف کلان خود را در افق زمانی برنامه‌های پنجساله پیشرفت هفتم و هشتم کشور محقق نماید.

با پشتیبانی بایسته این ستاد از مطالعات مرتبط دانشگاهی در سطح روز دنیا و عمق‌بخشی به این مطالعات در قالب حمایت از تشکیل هسته‌های تخصصی حوزه افتا در دانشگاه‌ها، فضای علمی و پژوهشی بالنده‌ای بوجود خواهد آمد که ضمن تسهیل در تعریف و اجرای پروژه‌های اصیل و ضروری این حوزه، حفظ منابع انسانی موجود، مهاجرت معکوس و بازگشت متخصصین شاغل در خارج از کشور به همراه ایجاد انگیزه برای جذب منابع انسانی مورد نیاز را نیز به تدریج باعث خواهد شد. انجمن رمز ایران آمادگی دارد با استفاده از تمامی توانمندی‌ها و ظرفیت علمی طیف گسترده اعضای خود در دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و شرکت‌های بخش خصوصی، یاری‌بخش این ستاد برای تحقق اهداف آن باشد.

گسترش روش‌های به اشتراک‌گذاری اطلاعات در شبکه‌های اجتماعی و ساده‌سازی استفاده از فضاهای ابری برای پردازش و انتشار این طلاعات با مقاصد مختلف، با نگرانی‌های رو به افزایش در زمینه حفاظت از داده‌های شخصی و حریم خصوصی آحاد جامعه همراه شده است که می‌تواند پیامدهای خسارت‌باری برای امنیت جامعه به دنبال داشته باشد. از این رو ضروری است با توجه به برخی اقدامات و تلاش‌های انجام شده و در دست پیگیری در کشور برای قانون‌گذاری حفاظت از داده‌های شخصی و حریم خصوصی، زمینه تسریع در تکمیل و به ثمر رساندن این تلاش‌ها و تصویب قانونی جامع، کارآمد و متناسب با شرایط و الزامات کشور، با بهره‌گیری از تجارب و چارچوب‌های حقوقی معتبر بین‌المللی مانند مقررات اتحادیه اروپا و با مشارکت موثر جامعه علمی و تخصصی حوزه افتا فراهم شود.

فراگیری استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی و بی‌توجهی به آثار زیانبار انتقال داده‌های کاربران از این طریق به سمت شرکت‌های خارجی توسعه‌دهنده این ابزارها، که عمدتاً در حیطه حاکمیت کشورهای دشمن با جمهوری اسلامی ایران قرار دارند، با مخاطرات فزاینده‌ای برای امنیت ملی همراه است و در صورت تداوم می‌تواند تسهیل‌کننده حملات سایبری و فیزیکی آنها به منافع و منابع حیاتی کشور باشد.

بر این اساس ضروری است تدوین و تصویب چارچوب قانونی و الزامات فنی و امنیتی استفاده ایمن از هوش مصنوعی، با تأکید بر طبقه‌بندی داده‌ها، ضوابط انتقال و پردازش اطلاعات حساس، ارزیابی امنیتی خدمات و مسئولیت‌پذیری عوامل ذی‌ربط، در اسرع وقت در دستور کار نهادهای مسئول قرار گیرد.

تجربیات جنگ‌های سال ۱۴۰۴ و درس‌آموخته‌های آن نشان می‌دهد در کنار بهبود روش‌های مدیریت افتا (امنیت سایبری) در کشور، ضروری است ساختار و معماری امنیت داده و اطلاعات در زیرساخت‌های حیاتی، حساس و مهم کشور به نحو اصولی اصلاح شوند و با استفاده از فناوری‌های روز و تجربیات جهانی در جهت تاب‌آوری حداکثری تغییر یابند تا پایداری آنها در برابر حملات فناورانه آتی از سوی دشمنان افزایش یابد و حتی‌الامکان تضمین گردد.

با توجه به سابقه رخدادهای امنیتی در شبکه و سامانه‌های بانکی کشور، بویژه موارد واقع شده در ایام جنگ‌های سال ۱۴۰۴، ضروری است حکمرانی امنیت سایبری در زیست‌بوم بانکی از سطح اقدامات صرفاً فنی به سطح تصمیم‌گیری و پاسخگویی مدیریتی ارتقا یابد؛ حدود اختیارات و مسئولیت‌های بانک‌ها، نهادهای ناظر و تأمین‌کنندگان خدمات در نظام بانکی شفاف شوند؛ سازوکار فرماندهی و هماهنگی مؤثر در زمان بحران مشخص شود و استقرار یابد؛ تاب‌آوری خدمات بانکی تقویت گردد و ظرفیت بیمه سایبری و فناوری‌های نوین، از جمله هوش مصنوعی، به‌عنوان ابزارهای مکمل مدیریت مخاطرات و ارتقای کنترل‌های امنیتی به گونه‌ای قانونمند و مؤثر به‌کار گرفته شوند.