بنزین ۱۰۳ هزار تومانی به جایگاه‌ها رسید / خبر مهم درباره قیمت بنزین در پاییز ۱۴۰۵

گروه اقتصاد، با آغاز تولید داخلی بنزین سوپر در پالایشگاه‌های کشور، عرضه این فرآورده در جایگاه‌های سوخت وارد مرحله جدیدی شده است. این نوع بنزین که برای تأمین نیاز خودروهای مجهز به موتورهای متناسب با سوخت اکتان بالا عرضه می‌شود، با نرخ آزاد و بدون اختصاص سهمیه در اختیار متقاضیان قرار می‌گیرد. در شرایطی که دولت همزمان با اصلاح نظام توزیع سوخت، به دنبال کنترل مصرف بنزین و کاهش استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌هاست، افزایش تولید داخلی بنزین سوپر و توسعه مراکز عرضه آن نیز به یکی از موضوعات مورد توجه در بازار سوخت تبدیل شده است.

قیمت هر لیتر بنزین سوپر داخلی چقدر است؟

حمید حبیبی، مدیر بازرگانی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، با اشاره به افزایش تقاضا برای بنزین سوپر و نیاز برخی خودروهای وارداتی به این نوع سوخت اعلام کرد که پس از تصویب امکان تولید و عرضه داخلی بنزین سوپر، تولید این فرآورده در پالایشگاه ستاره خلیج فارس و پالایشگاه شازند آغاز شده است.

بر اساس اعلام وی، قیمت هر لیتر بنزین سوپر داخلی در جایگاه‌های عرضه‌کننده حدود ۱۰۳ هزار تومان است. این فرآورده برخلاف بنزین معمولی که با نرخ‌های مصوب و در قالب سهمیه‌های مشخص توزیع می‌شود، با سازوکار عرضه آزاد به فروش می‌رسد. جایگاه‌داران بنزین سوپر را مستقیماً از پالایشگاه‌ها خریداری می‌کنند و هزینه حمل آن را نیز بر عهده دارند؛ به همین دلیل، قیمت نهایی عرضه با توجه به هزینه‌های حمل‌ونقل و شرایط رقابتی تعیین می‌شود.

تولید داخلی بنزین سوپر از این جهت اهمیت دارد که پیش از این، تأمین این نوع سوخت با محدودیت‌هایی همراه بود و تعداد مراکز عرضه آن نیز پاسخگوی تمام متقاضیان نبود. با ورود تولیدات پالایشگاه‌های داخلی به شبکه توزیع، امکان تأمین بخشی از تقاضای بازار از منابع داخلی فراهم شده است و انتظار می‌رود با افزایش تولید و توسعه شبکه عرضه، دسترسی مصرف‌کنندگان به این فرآورده نیز بهبود پیدا کند.

بنزین سوپر در کدام جایگاه‌های کشور عرضه می‌شود؟

بنزین سوپر داخلی در حال حاضر در ۲۵ جایگاه سوخت در شهرهای مختلف کشور عرضه می‌شود. بر اساس فهرست منتشرشده، استان هرمزگان با پنج جایگاه بیشترین سهم را از مراکز عرضه این فرآورده به خود اختصاص داده است. پس از آن، استان‌های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و کرمان هر کدام با سه جایگاه در رتبه بعدی قرار دارند و سهم تهران نیز تنها یک جایگاه عرضه بنزین سوپر است.

در حال حاضر، ساکنان شهرهای تبریز، ارومیه، ماکو، اردبیل، اهواز، بوشهر، تهران، زاهدان، بندرعباس، قشم، چابهار، چالوس، سنندج، کرمان، جیرفت و رشت می‌توانند از جایگاه‌های عرضه‌کننده این نوع سوخت استفاده کنند.

تعداد محدود جایگاه‌های عرضه بنزین سوپر در مقایسه با گستردگی شهرها و استان‌های کشور نشان می‌دهد که دسترسی به این فرآورده هنوز در تمام مناطق یکسان نیست. از سوی دیگر، افزایش تولید داخلی به‌تنهایی برای پاسخگویی به تقاضای بازار کافی نیست و توسعه زیرساخت‌های انتقال، توزیع و عرضه نیز باید متناسب با میزان تولید دنبال شود. به همین دلیل، گسترش تعداد جایگاه‌های عرضه‌کننده می‌تواند نقش مهمی در دسترسی آسان‌تر متقاضیان به بنزین سوپر داشته باشد.

آیا بنزین سوپر سهمیه دارد؟

بنزین سوپر برخلاف بنزین معمولی، مشمول سهمیه ماهانه کارت سوخت نیست و متقاضیان می‌توانند به هر میزان که نیاز دارند، آن را با نرخ آزاد از جایگاه‌های عرضه‌کننده خریداری کنند. به عبارت دیگر، خرید این فرآورده به میزان سهمیه بنزین اختصاص‌یافته به خودروها وابسته نیست و هزینه آن به‌صورت جداگانه از سوی مصرف‌کننده پرداخت می‌شود.

در مقابل، بنزین معمولی همچنان در قالب سهمیه ماهانه و با نرخ‌های ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومان در اختیار دارندگان خودروهای مشمول قرار می‌گیرد. همچنین، استفاده از کارت اضطراری جایگاه‌ها تابع نرخ سوم بنزین است که در چارچوب سیاست‌های جدید دولت برای مدیریت مصرف سوخت تعیین شده است.

بنابراین، دارندگان خودروهایی که به بنزین سوپر نیاز دارند، نمی‌توانند از سهمیه عادی کارت سوخت خود برای خرید این فرآورده استفاده کنند و باید هزینه آن را با نرخ آزاد بپردازند. این موضوع به‌ویژه با توجه به اختلاف قابل‌توجه قیمت بنزین سوپر و بنزین معمولی، اهمیت بررسی نیاز واقعی خودرو به این نوع سوخت را دوچندان می‌کند.

تفاوت بنزین سوپر و بنزین معمولی چیست؟

تفاوت اصلی بنزین سوپر و بنزین معمولی به عدد اکتان آن‌ها مربوط می‌شود. عدد اکتان معیاری برای سنجش مقاومت سوخت در برابر احتراق زودهنگام و نامنظم در داخل سیلندر موتور است. هرچه عدد اکتان بنزین بالاتر باشد، مقاومت آن در برابر این نوع احتراق بیشتر خواهد بود.

بنزین سوپر به دلیل برخورداری از عدد اکتان بالاتر، برای خودروهایی مناسب است که موتور آن‌ها متناسب با این نوع سوخت طراحی شده است. استفاده از سوخت دارای اکتان مناسب می‌تواند از بروز پدیده ناک‌زدن موتور جلوگیری کند و به عملکرد صحیح و مطلوب موتور کمک کند.

با این حال، تصور اینکه استفاده از بنزین سوپر در تمام خودروها موجب افزایش شتاب، کاهش مصرف سوخت یا بهبود محسوس عملکرد موتور می‌شود، صحیح نیست. میزان تأثیر این سوخت به نوع موتور، فناوری به‌کاررفته در خودرو و استاندارد سوخت موردنیاز آن بستگی دارد. در خودروهایی که سازنده استفاده از بنزین معمولی را توصیه کرده است، استفاده از بنزین سوپر لزوماً مزیت فنی قابل‌توجهی ایجاد نمی‌کند.

از نظر قیمت نیز اختلاف قابل‌توجهی میان این دو نوع سوخت وجود دارد. بنزین سوپر داخلی با نرخ حدود ۱۰۳ هزار تومان به ازای هر لیتر عرضه می‌شود، در حالی که بنزین معمولی سهمیه‌ای با نرخ‌های ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومان در اختیار مصرف‌کنندگان قرار می‌گیرد. بنابراین، مالکان خودروها پیش از خرید بنزین سوپر باید مشخصات فنی خودرو و توصیه شرکت سازنده درباره نوع سوخت مناسب را بررسی کنند.

سهمیه بنزین آبان‌ماه و آخرین تغییرات در نظام توزیع سوخت

همزمان با عرضه بنزین سوپر داخلی، سیاست‌های دولت برای مدیریت مصرف بنزین و اصلاح شیوه توزیع این فرآورده نیز ادامه دارد. بر اساس مصوبه هیئت وزیران، سازوکار سه‌نرخی شدن بنزین با نرخ‌های ۱۵۰۰، ۳۰۰۰ و ۱۰ هزار تومان در دستور کار قرار گرفته است. هدف از اجرای این سیاست، کاهش استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها، افزایش استفاده از کارت سوخت شخصی و کنترل مصرف بنزین عنوان شده است.

در همین راستا، از ۱۷ شهریورماه نرخ سوم بنزین با کارت اضطراری جایگاه از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان افزایش یافت. کرامت ویس‌کرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، در تشریح نتایج این اقدام اعلام کرد که میانگین مصرف روزانه بنزین کشور در ۱۶ روز نخست شهریورماه ۱۴۴ میلیون لیتر بود، اما پس از اعمال تغییرات در نرخ سوم، این رقم در نیمه دوم شهریور به ۱۳۳ میلیون لیتر کاهش یافت.

به گفته وی، با اجرای این سیاست، میانگین مصرف روزانه بنزین در نیمه دوم شهریورماه نسبت به ۱۶ روز نخست این ماه، حدود ۱۱ میلیون لیتر کاهش پیدا کرد. مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی همچنین اعلام کرده است که از ابتدای آبان‌ماه رشد مصرف بنزین در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته به صفر رسیده و در ۱۰ روز نخست این ماه، مصرف بنزین با کاهش ۱.۲ درصدی همراه بوده است.

ویس‌کرمی با اشاره به تفاوت میزان مصرف بنزین در استان‌های کشور گفت: تهران با مصرف روزانه ۲۰ میلیون لیتر، بیشترین میزان مصرف را به خود اختصاص داده و پس از آن استان‌های فارس، خراسان رضوی و اصفهان قرار دارند. به گفته وی، برخی استان‌های مرزی از جمله هرمزگان و آذربایجان غربی نیز سرانه مصرف بالایی دارند و به همین دلیل، برنامه‌هایی برای مدیریت مصرف در این مناطق در حال اجراست.

در کنار افزایش نرخ سوم بنزین و محدودسازی استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها، توسعه مصرف سی‌ان‌جی نیز به‌عنوان یکی از راهکارهای کاهش فشار بر شبکه توزیع بنزین دنبال می‌شود. بر اساس آمارهای اعلام‌شده، مصرف روزانه سی‌ان‌جی از ۱۴ میلیون و ۷۰۰ هزار مترمکعب در مردادماه به ۱۶ میلیون و ۷۰۰ هزار مترمکعب در مهرماه رسیده است؛ افزایشی که به معنای صرفه‌جویی روزانه حدود دو میلیون لیتر بنزین در شبکه توزیع کشور است.

مجموع این اقدامات نشان می‌دهد که سیاست‌گذار حوزه انرژی در کنار افزایش ظرفیت تولید و عرضه فرآورده‌های نفتی، به دنبال اصلاح الگوی مصرف و کاهش وابستگی به بنزین است؛ با این حال، موفقیت این سیاست‌ها به تناسب میان ظرفیت تولید، زیرساخت‌های توزیع و نیاز واقعی مصرف‌کنندگان در مناطق مختلف کشور نیز وابسته خواهد بود.