برق میداندار معاملات هفته پایانی آبان شد

بورس انرژی ایران در آخرین هفته آبان، هم زمان با عقب نشینی ۴۸ درصدی معاملات هیدروکربوری و جهش ۱۵۳ درصدی بازار برق، با افت ۱۳.۳ درصدی ارزش کل معاملات مواجه شد؛ روندی که در کنار کاهش ۲۵ درصدی ارزش معاملات آبان نسبت به مهر، از تداوم فضای کمرونق بازار حکایت دارد. این تحولات در حالی رقم خورد که اعلام برنامه دولت برای عرضه گواهی سپرده نفت خام و اوراق سلف نفتی، وعده مشارکت مردم در اقتصاد نفت و عرضه فرآ
به گزارش «نفت ما»، بورس انرژی ایران در هفته پایانی آبان ماه، پس از جهش قابل توجه معاملات در هفته سوم، نتوانست روند صعودی خود را حفظ کند و با عقبنشینی ۱۳.۳ درصدی ارزش معاملات مواجه شد. مجموع ارزش دادوستدهای این بازار در فاصله شنبه ۲۳ تا چهارشنبه ۲۷ آبان به ۲۸ هزار و ۳۹۳ میلیارد تومان رسید؛ در حالی که این رقم در هفته قبل ۳۲ هزار و ۷۶۲ میلیارد تومان بود. به این ترتیب، ارزش معاملات بورس انرژی طی یک هفته حدود ۴ هزار و ۳۶۹ میلیارد تومان کاهش یافت.
در این هفته، ۹۲ هزار و ۶۳۶ معامله در بازارهای مختلف بورس انرژی ایران ثبت شد.
با این حال، مهمترین اتفاق هفته تنها کاهش ارزش معاملات نبود؛ بلکه تغییر محسوس ترکیب بازارها بود. در شرایطی که معاملات هیدروکربوری با افتی نزدیک به ۴۸ درصد مواجه شدند، بازار برق رشد ۱۵۳ درصدی را ثبت کرد و ابزارهای مالی نیز با افزایش ۱۴ درصدی ارزش معاملات، برخلاف جریان نزولی بازار حرکت کردند. این جابهجایی نشان میدهد وزن بازارهای مختلف در بورس انرژی طی یک هفته به شکل قابل توجهی تغییر کرده است.
نگاهی به روند ماهانه نیز از تداوم یک وضعیت کم رمقتر نسبت به مهر ماه حکایت دارد. مجموع ارزش معاملات چهار هفته آبان به حدود ۱۰۱ هزار و ۸۴۲ میلیارد تومان رسید؛ رقمی که در مقایسه با ۱۳۶ هزار و ۲۵۹ میلیارد تومان معاملات چهار هفته مهر، حدود ۲۵.۳ درصد کاهش نشان میدهد.
میانگین ارزش معاملات هفتگی نیز از حدود ۳۴ هزار و ۶۵ میلیارد تومان در مهر به ۲۵ هزار و ۴۶۰ میلیارد تومان در آبان رسیده است. بنابراین، با وجود جهش مقطعی هفته سوم آبان، بازار هنوز نتوانسته به سطح فعالیت ماه قبل بازگردد.
سقوط سهم هیدروکربورها؛ برق جای خالی نفت و گاز را پر کرد بررسی تفکیکی بازارها نشان میدهد بخش هیدروکربوری، که در هفته سوم آبان پیشران اصلی معاملات بورس انرژی بود، در هفته پایانی با شدیدترین افت مواجه شد. ارزش معاملات نفت و گازاز ۲۴ هزار و ۱۵۲ میلیارد تومان در هفته سوم به ۱۲ هزار و ۵۳۲ میلیارد تومان در هفته چهارم رسید؛ یعنی حدود ۱۱ هزار و ۶۲۰ میلیارد تومان کاهش و افتی معادل ۴۸.۱ درصد.
این عقبنشینی بهطور مستقیم در سهم هیدروکربورها از کل ارزش معاملات نیز منعکس شد. سهم این بازار که در هفته سوم آبان حدود ۷۳.۷ درصد بود، در هفته پایانی به ۴۴.۱ درصد کاهش یافت. با وجود این افت، هیدروکربورها همچنان بزرگترین بخش بورس انرژی از نظر ارزش معاملات باقی ماندند.
در مقابل، بازار برق عملکردی کاملا متفاوت داشت. ارزش معاملات این بخش از ۴ هزار و ۳۳۳ میلیارد تومان در هفته سوم به ۱۰ هزار و ۹۸۰ میلیارد تومان در هفته چهارم رسید؛ افزایشی حدود ۶ هزار و ۶۴۷ میلیارد تومانی که معادل رشد ۱۵۳.۴ درصدی است. به دنبال این جهش، سهم برق از کل ارزش معاملات بورس انرژی نیز از ۱۳.۲ درصد به ۳۸.۷ درصد افزایش یافت.
به این ترتیب، برق در هفته پایانی آبان فاصله خود را با بازار هیدروکربوری به شکل محسوسی کاهش داد و به دومین بخش بزرگ بورس انرژی از نظر ارزش معاملات تبدیل شد؛ اتفاقی که در مقایسه با هفته قبل، تغییر مهمی در آرایش بازار به شمار میرود.
ابزارهای مالی نیز برخلاف افت کلی معاملات، وضعیت نسبتا باثباتتری داشتند. ارزش دادوستدهای این بخش از ۴ هزار و ۲۷۷ میلیارد تومان به ۴ هزار و ۸۸۱ میلیارد تومان رسید و رشد ۱۴.۱ درصدی را ثبت کرد. سهم ابزارهای مالی از کل ارزش معاملات نیز از حدود ۱۳.۱ درصد به ۱۷.۲ درصد افزایش یافت.
افت معاملات نفت و گاز با رشد بازار برق و ابزارهای مالی تا حدودی جبران شده و مانع از کاهش شدیدتر ارزش کل معاملات شده است.
رینگ داخلی در برابر بازار صادراتی؛۹.۷هزار میلیارد تومان در داخل معامله شد در بخش هیدروکربوری، مجموع ارزش معاملات به حدود ۱۲ هزار و ۵۳۲ میلیارد تومان رسید که از این میزان، ۹ هزار و ۷۷۳ میلیارد تومان به رینگ داخلی و ۲ هزار و ۷۶۰ میلیارد تومان به رینگ بینالملل اختصاص داشت.
به این ترتیب، حدود ۷۸ درصد ارزش معاملات هیدروکربوری در بازار داخلی و ۲۲ درصد آن در رینگ بینالملل شکل گرفت.
در رینگ داخلی، طی روزهای مورد بررسی طیف متنوعی از فرآوردههای پالایشی و پتروشیمی عرضه شد. حلالهای ۴۰۲، ۵۰۲ و ۵۰۳ از سوی پالایشگاههای تهران، اصفهان، شازند و پتروشیمی بیستون، ایزوریسایکل پالایشگاههای بندرعباس و تبریز، متانول تولیدکنندگان مختلف، برشهای هیدروکربوری، میعانات گازی، پنتان و پنتانپلاس از جمله مهمترین محصولات عرضهشده بودند.
البته تمام عرضهها با استقبال خریداران مواجه نشدند. عرضه عمده حلال ۵۰۲ پالایشگاه اصفهان بدون خریدار از تابلو حذف شد و بخش قابلتوجهی از عرضههای متانول نیز یا در قیمت پایه وارد مرحله مچینگ شدند یا بدون معامله از تابلو کنار رفتند.
سوخت هوایی ایران در مسیر بازارهای منطقهای در رینگ بینالملل، عرضه سوخت هوایی (ATK) شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی از انبارهای اراک و اصفهان به مقصد کشورهای منطقه، یکی از مهمترین رویدادهای معاملاتی هفته بود.
سوخت هوایی انبار اراک برای صادرات به ازبکستان، قزاقستان و قرقیزستان با تخفیف ۳۵ دلاری و نرخ اعلامی ۱۱۱۵ دلار به ازای هر تن عرضه شد. در نهایت، این عرضه با تقاضای ۲ هزار تن معامله شد.
همچنین سوخت هوایی انبار اصفهان برای صادرات به افغانستان با تخفیف ۱۵ دلاری و نرخ اولیه معادل ۱۱۳۵ دلار در هر تن عرضه شد. در گزارش معاملات، هزار تن از این محصول برای خرید از طریق مچینگ باقی ماند.
نکته مهم در این معاملات، شناور بودن قیمت نهایی سوخت هوایی بر مبنای متوسط نرخ نفت سفید فوب خلیج فارس در نشریه پلتس طی دوره برداشت است. بنابراین، قیمت نهایی فاکتور با نرخ اولیه اعلام شده در زمان عرضه یکسان نیست و تغییرات بازار جهانی نفت سفید میتواند بر رقم نهایی اثر بگذارد.
از دیگر عرضههای قابل توجه هفته، گاز مایع شرکت نفت ستاره خلیج فارس در رینگ بینالملل بود که برای عرضه در روز چهارشنبه ۲۷ آبان با حداقل حجم ۲ هزار و حداکثر ۱۰ هزار تن، نرخ اعلامی ۶۰۲ دلار به ازای هر تن و دیسکانت ۱۶۰ دلاری در نظر گرفته شد. این عرضه با تسویه ارزی و نقدی انجام میشد و سقف خرید هر مشتری نیز ۴ هزار تن تعیین شده بود.
ورود فرآوردههای زیستی؛ عرضه نخستین بایودیزل در بورس انرژی یکی دیگر از اتفاقات قابل توجه هفته پایانی آبان، عرضه فرآوردههای زیستی در کنار محصولات متعارف نفتی و پتروشیمی بود. بایودیزل شرکت زیست بنیان فرآیند نیوساد با نرخ هر کیلوگرم ۲ میلیون و ۹۳۰ هزار ریال و حداقل خرید ۲۵ تن در فهرست عرضههای داخلی قرار گرفت؛ عرضهای که به عنوان نخستین عرضه این محصول در بورس انرژی معرفی شد.
نفت خام در آستانه ورود به بورس انرژی؛ وعدهای فراتر از معاملات روزانه در کنار آمار معاملات، مهمترین تحول سیاستی هفته را باید در اعلام برنامه دولت برای عرضه نفت خام از طریق ابزارهای بازار سرمایه جستوجو کرد. سیدعلی مدنیزاده، وزیر اقتصاد، از آغاز قریبالوقوع عرضه گواهی سپرده نفت خام و اوراق سلف نفتی در بورس انرژی خبر داد و اعلام کرد بر اساس مصوبه هیات دولت، قرار است مردم و فعالان اقتصادی امکان خرید این اوراق را پیدا کنند.
بر اساس توضیحات ارایه شده، دارندگان اوراق سلف نفتی در سررسید مشخص امکان تحویل نفت خام خواهند داشت و میتوانند از آن در مصارف پالایشگاهی یا صادراتی استفاده کنند. قرار است جزئیات اجرایی این طرح هم زمان با رونمایی آن با حضور رئیس جمهور و سرپرست وزارت نفت اعلام شود.
محمد نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی ایران نیز از برگزاری نشست مشترک وزارتخانههای نفت و اقتصاد و سازمان برنامه و بودجه برای اجرایی شدن گواهی سپرده نفت خام خبر داده است. به گفته او، اهمیت این مصوبه صرفا به ایجاد یک ابزار مالی جدید محدود نمیشود، بلکه میتواند معماری نهادی تازهای برای مشارکت عمومی در اقتصاد انرژی کشور ایجاد کند.
در این مدل، هر گواهی سپرده معادل مالکیت یک بشکه نفت خام خواهد بود و دارندگان آن میتوانند از منافع اقتصادی این دارایی بهرهمند شوند.
طرحی که اگر از مرحله وعده و رونمایی عبور کند و به سازوکاری شفاف و عملیاتی برسد، ظرفیت آن را دارد که جایگاه بورس انرژی را از یک بستر معاملاتی برای فرآوردهها به یکی از ارکان تامین مالی و مبادلات اقتصاد نفت کشور ارتقا دهد.
منبع: نفت ما
گفتوگو