بحران گازوئیل جهان تا نیمه 2027 ادامه دارد

به گزارش تجارت نیوز، محدودیت عرضه گازوئیل در بازار جهانی ممکن است تا نیمه سال 2027 ادامه پیدا کند؛ وضعیتی که در پی آسیب دیدن پالایشگاه‌های خاورمیانه و روسیه، اختلال در صادرات فرآورده‌های نفتی و به تعویق افتادن تعمیرات پالایشگاه‌ها در سایر مناطق جهان تشدید شده است.

بر اساس گزارشی که ایرینا اسلاو در پایگاه خبری اویل‌پرایس منتشر کرده است، با وجود تلاش تولیدکنندگان خارج از مناطق درگیر برای افزایش تولید، ظرفیت موجود برای جبران کاهش عرضه کافی نیست و افزایش تقاضای فصلی در ماه‌های سرد سال نیز می‌تواند فشار بیشتری بر قیمت سوخت وارد کند.

در این شرایط، تحلیلگران معتقدند توافق آمریکا و روسیه برای ارسال گازوئیل به بازار این کشور نیز نمی‌تواند به‌تنهایی تغییر محسوسی در وضعیت عرضه جهانی ایجاد کند.

کاهش ظرفیت پالایش در خاورمیانه و روسیه

یکی از عوامل اصلی تداوم بحران، آسیب دیدن تأسیسات پالایشی در خاورمیانه است. پالایشگاه باپکو در بحرین که در هفته‌های ابتدایی جنگ هدف حملات منتسب به ایران قرار گرفت، اکنون به حدود 75 درصد ظرفیت کامل خود بازگشته است؛ با این حال، پالایشگاه جیزان عربستان سعودی همچنان از مدار تولید خارج است.

این پالایشگاه با ظرفیت روزانه 400 هزار بشکه، یکی از مراکز مهم پالایش نفت عربستان در ساحل دریای سرخ به شمار می‌رود و در ماه‌های گذشته چندین بار هدف حمله قرار گرفته است.

در کنار محدودیت‌های تولید در خاورمیانه، صادرات گازوئیل روسیه نیز با افت قابل توجهی روبه‌رو شده است. بر اساس این گزارش، حملات پهپادی اوکراین موجب شده حدود نیمی از پالایشگاه‌های روسیه برای ماه‌ها از مدار خارج شوند. این وضعیت علاوه بر کاهش عرضه صادراتی، به کمبود سوخت در بازار داخلی روسیه و اعمال ممنوعیت صادرات گازوئیل منجر شده است.

مجموع این تحولات، عرضه فرآورده‌های نفتی از دو منطقه مهم تولیدکننده را محدود کرده و فشار مضاعفی بر بازار جهانی وارد آورده است.

چرا افزایش صادرات نفت خام به معنای رفع بحران سوخت نیست؟

یکی از نکات مهم گزارش، تفاوت وضعیت صادرات نفت خام و فرآورده‌های نفتی از تنگه هرمز است. بر اساس داده‌های برخی سامانه‌های ردیابی کشتی‌ها، جریان عبور نفت خام از این تنگه به سطوحی نزدیک به پیش از جنگ بازگشته است، اما صادرات فرآورده‌های نفتی همچنان با محدودیت مواجه است.

حمل محموله‌های سوختی به دلیل اشتعال‌پذیری بیشتر، در شرایط حمله به کشتی‌ها با ریسک بالاتری همراه است. همچنین فرآورده‌های نفتی معمولاً با نفتکش‌های کوچک‌تری حمل می‌شوند و همین موضوع می‌تواند بر روند انتقال محموله‌ها اثر بگذارد.

از سوی دیگر، پالایشگاه‌های خارج از خاورمیانه و روسیه نیز طی ماه‌های گذشته با حداکثر ظرفیت فعالیت کرده‌اند تا بخشی از کمبود عرضه را جبران کنند. این پالایشگاه‌ها تعمیرات دوره‌ای خود را به تعویق انداخته‌اند، اما ادامه این روند می‌تواند احتمال خرابی تجهیزات و توقف‌های ناخواسته تولید را افزایش دهد.

به این ترتیب، حتی اگر صادرات نفت خام بهبود یابد، بازگشت عرضه گازوئیل به سطح عادی همچنان به احیای ظرفیت پالایش و عادی شدن صادرات فرآورده‌ها وابسته خواهد بود.

محموله روسیه کمتر از یک‌دهم مصرف روزانه آمریکا است

در همین شرایط، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از توافق با ولادیمیر پوتین برای تأمین گازوئیل مورد نیاز آمریکا از روسیه خبر داده است. بر اساس گزارش اویل‌پرایس، نخستین محموله این توافق شامل حدود 40 هزار تن، معادل تقریباً 300 هزار بشکه گازوئیل با گوگرد بسیار پایین، هفته گذشته بندر پریمورسک روسیه در دریای بالتیک را ترک کرده است.

انتظار می‌رود این محموله در 7 نوامبر به نیویورک برسد.

رابین میلز، مدیرعامل شرکت مشاوره انرژی قمَر انرژی، با اشاره به حجم این محموله اعلام کرده است که میزان گازوئیل ارسالی کمتر از یک‌دهم مصرف روزانه آمریکا است.

از این رو، تحلیلگران تأثیر این توافق بر عرضه جهانی و قیمت گازوئیل را محدود ارزیابی می‌کنند. این محموله به‌تنهایی نمی‌تواند کمبود موجود را جبران کند و انتظار نمی‌رود پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در 3 نوامبر نیز کاهش محسوسی در قیمت سوخت ایجاد کند.

تداوم قیمت بالای سوخت با نزدیک شدن به زمستان

افزایش تقاضای فصلی، یکی دیگر از عواملی است که می‌تواند بحران را تشدید کند. با نزدیک شدن به زمستان در نیمکره شمالی، تقاضا برای سوخت‌های گرمایشی افزایش می‌یابد؛ موضوعی که به‌ویژه در آمریکا می‌تواند فشار بیشتری بر بازار گازوئیل وارد کند.

بر اساس اظهارات پاتریک دی‌هان، رئیس بخش تحلیل نفت شرکت گس‌بادی، میانگین قیمت گازوئیل در آمریکا همچنان بالاتر از 6 دلار به‌ازای هر گالن قرار دارد و قیمت بنزین نیز احتمالاً بالاتر از 4 دلار باقی خواهد ماند.

وی تأکید کرده است که با وجود اقدامات دولت آمریکا برای کاهش فشار قیمت سوخت، از جمله کاهش مالیات سوخت در برخی ایالت‌ها، قیمت‌ها همچنان در سطح بالایی قرار دارند.

بر اساس داده‌های ارائه‌شده در این گزارش، قیمت بنزین آمریکا حدود 42.3 سنت به‌ازای هر گالن بالاتر از میانگین روز انتخابات سال 2022 است. قیمت گازوئیل نیز نزدیک به یک دلار در هر گالن بالاتر از میانگین 5.33 دلاری آن در روز انتخابات سال 2022 قرار دارد.

این ارقام نشان می‌دهد که قیمت هر دو سوخت در مسیر ثبت بالاترین سطح خود در روز انتخابات آمریکا قرار گرفته‌اند؛ هرچند این موضوع به معنای ثبت رکورد تاریخی قیمت در تمام روزهای سال نیست.

تعمیرات پالایشگاه‌ها در 2027 فشار عرضه را تشدید می‌کند

چشم‌انداز عرضه در سال آینده نیز با محدودیت‌هایی همراه است. بر اساس ارزیابی مورگان استنلی، بازار جهانی سوخت دست‌کم تا اواسط سال 2027 با شرایط عرضه محدود مواجه خواهد بود.

این مؤسسه مالی پیش‌بینی کرده است که در سه‌ماهه دوم سال 2027، حجم ظرفیت پالایشی خارج‌شده از مدار به دلیل تعمیرات برنامه‌ریزی‌شده، به حدود 2.5 برابر میزان معمول تعمیرات بهاره پالایشگاه‌ها در سطح جهان برسد.

این تعمیرات که بخشی از آن به دلیل تعویق برنامه‌های نگهداری در سال جاری انباشته شده است، می‌تواند ظرفیتی بیش از مجموع ظرفیت پالایشی فعلیِ خارج از مدار در خاورمیانه و روسیه را از دسترس خارج کند.

آژانس بین‌المللی انرژی نیز در گزارش ماهانه بازار نفت اکتبر خود هشدار داده است که محدودیت عرضه در بازار گازوئیل و گازوئیل گرمایشی احتمالاً تا میانه سال آینده ادامه خواهد داشت.