بانوان، حلقه گمشده مدیریت مصرف انرژی؛ از اصلاح رفتار تا هوشمندسازی و بهینه‌سازی منابع

در شرایطی که محدودیت منابع انرژی و افزایش مصرف، ضرورت بازنگری در الگوی مصرف را بیش از گذشته نمایان کرده است، نقش خانواده‌ها و به‌ویژه بانوان در مدیریت مصرف انرژی مورد تأکید قرار گرفته است؛ نقشی که تنها به خاموش کردن چراغ‌های اضافی یا کاهش مصرف برق و گاز محدود نمی‌شود، بلکه اصلاح رفتارهای مصرفی، حفظ منابع برای نسل‌های آینده و ایجاد فرهنگ بهره‌وری را نیز دربرمی‌گیرد.

به گزارش ایسنا، در نشست تعاملی مشاوران زنان دستگاه‌های اجرایی، کارشناسان امور بانوان فرمانداری‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد استان آذربایجان شرقی در روز دوشنبه چهارم آبان که با هدف هم‌افزایی و ظرفیت‌سازی برای حل مسائل استان برگزار شد، موضوع مدیریت مصرف انرژی با تمرکز بر استفاده از ظرفیت زنان و خانواده‌ها مورد بررسی قرار گرفت و راهکارهای ارتقای مشارکت اجتماعی، اصلاح الگوی مصرف و بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود برای کاهش مصرف منابع انرژی مورد توجه قرار گرفت.

مدیریت مصرف انرژی نباید به کاهش کیفیت خدمات و آسایش کارکنان منجر شود

محمدحسن امامی، رئیس انجمن مدیریت سبز ایران در این نشست تعاملی با تأکید بر ضرورت اصلاح نگاه به مدیریت مصرف انرژی، اظهار کرد: در بهینه‌سازی مصرف انرژی باید سه موضوع به‌صورت همزمان مورد توجه قرار گیرد؛ حفظ کیفیت خدمات دستگاه‌های اجرایی، صیانت از آسایش و ایمنی کارکنان و مصرف بهینه منابع. بنابراین تعطیل کردن دستگاه اجرایی یا ایجاد شرایط نامناسب برای کارکنان، به معنای مدیریت صحیح مصرف انرژی نیست.

وی افزود: هرگاه درباره مدیریت مصرف انرژی صحبت می‌کنیم، باید این سه مؤلفه را در کنار یکدیگر ببینیم؛ چراکه هدف، کاهش مصرف بدون آسیب‌زدن به کیفیت خدمات و شرایط کاری کارکنان است. بهینه‌سازی مصرف به معنای خاموش کردن بی‌ضابطه تجهیزات یا کاهش دمای محیط به قیمت از بین رفتن آسایش کارکنان نیست، بلکه باید منابع به شکل هوشمندانه و متناسب با نیاز مصرف شوند.

وی با بیان اینکه نخستین گام در مدیریت مصرف انرژی، توجه به رفتار و مشارکت نیروی انسانی است، گفت: نباید برای شروع کار، بلافاصله به سراغ تجهیزات و فناوری‌های جدید رفت. نخستین اقدام باید شناسایی رفتارهای مصرفی و مشارکت دادن کارکنان در کاهش مصرف باشد؛ برای مثال خاموش کردن چراغ‌های اضافی و تجمیع کارکنان در فضاهای مورد استفاده، در صورت رعایت شرایط کاری، می‌تواند بدون تحمیل هزینه جدید به دستگاه اجرایی، مصرف انرژی را کاهش دهد.

رئیس انجمن مدیریت سبز ایران ادامه داد: مدیریت مصرف انرژی سه اهرم اصلی دارد که شامل «انسان، سیستم و فناوری» است. در گام نخست باید از ظرفیت نیروی انسانی استفاده کرد، سپس با تدوین آیین‌نامه‌ها، روش‌ها و سازوکارهای مناسب، رفتارهای صحیح مصرف تثبیت شود و در نهایت فناوری و انرژی‌های تجدیدپذیر برای تکمیل این فرآیند مورد استفاده قرار گیرند.

وی با انتقاد از نگاه صرفاً فناورانه به موضوع بهینه‌سازی مصرف، بیان کرد: اینکه دستگاهی بلافاصله درخواست نصب پنل خورشیدی یا تعویض تجهیزات را مطرح کند، در حالی که هنوز الگوی مصرف خود را اصلاح نکرده است، خطای بزرگی است. اگر مصرف بهینه نشود، حتی استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر نیز نمی‌تواند به تنهایی مشکل را حل کند؛ بنابراین فناوری باید در مرحله پایانی و پس از اصلاح الگوی مصرف مورد توجه قرار گیرد.

وی با اشاره به ابعاد اقتصادی و زیست‌محیطی مدیریت مصرف انرژی، گفت: کاهش مصرف علاوه بر کاهش هزینه‌های دستگاه‌های اجرایی، آثار زیست‌محیطی نیز دارد. هر میزان کاهش مصرف انرژی می‌تواند به کاهش آلودگی و فشار بر منابع طبیعی منجر شود. از این رو، مدیریت مصرف تنها یک موضوع اقتصادی نیست، بلکه با حفاظت از محیط زیست نیز ارتباط مستقیم دارد.

امامی با تأکید بر اینکه مفهوم انرژی نباید صرفاً به برق، گاز و سوخت محدود شود، اظهار کرد: در دستگاه‌های اجرایی باید تمام منابع مصرفی را از منظر انرژی مورد توجه قرار دهیم. آب، کاغذ، ظروف یک‌بارمصرف و سایر کالاها نیز برای تولید، انتقال و مصرف خود به انرژی نیاز دارند؛ بنابراین هر چیزی که به شکل بهینه مصرف شود، در واقع بخشی از مدیریت منابع و انرژی را شامل می‌شود.

وی در پایان با اشاره به مفهوم «همبستگی منابع» تأکید کرد: باید نگاه کارکنان دستگاه‌های اجرایی به مصرف منابع تغییر کند و نوعی «هوش سبز» در سازمان‌ها شکل گیرد؛ به این معنا که کارکنان نسبت به نحوه مصرف همه منابع حساس باشند. نخستین گام نیز شناسایی منابع موجود، میزان مصرف هر یک و استخراج داده‌های مربوط به آنهاست تا پس از آن، برای هر بخش پروژه‌های بهبود و برنامه‌های مشخص مدیریت مصرف تعریف شود.

اصلاح الگوی مصرف گاز بدون همراهی مردم امکان‌پذیر نیست / تجهیزات پربازده می‌تواند مصرف گاز را کاهش دهد

طهماسب نجفی، مدیر بهینه‌سازی مصرف سوخت شرکت ملی گاز آذربایجان شرقی در این نشست تعاملی با تأکید بر ضرورت اصلاح الگوی مصرف انرژی، اظهار کرد: میزان مصرف گاز در بخش خانگی بالا است و با توجه به محدودیت منابع و هزینه‌های تولید، انتقال و تأمین انرژی، اصلاح الگوی مصرف باید به یکی از اولویت‌های اصلی خانواده‌ها و دستگاه‌های اجرایی تبدیل شود.

وی با اشاره به فاصله قابل توجه الگوی مصرف انرژی در کشور با استانداردهای جهانی، افزود: مقایسه قیمت و شرایط عرضه انرژی در داخل کشور با سایر کشورها نشان می‌دهد که مصرف انرژی در ایران نیازمند مدیریت جدی است. قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی نیز با هدف افزایش بهره‌وری و کاهش اتلاف منابع، دستگاه‌های مختلف را به اجرای برنامه‌های بهینه‌سازی مکلف کرده است.

وی با اشاره به اقدامات شرکت ملی گاز در زمینه افزایش بهره‌وری، گفت: استفاده از تجهیزات و وسایل گازسوز با راندمان بالاتر می‌تواند میزان مصرف گاز خانوارها را به شکل محسوسی کاهش دهد. در همین راستا، برنامه‌هایی برای جایگزینی بخاری‌های پربازده با بخاری‌های کم‌بازده در نظر گرفته شده است که در صورت اجرای صحیح، می‌تواند کاهش قابل توجهی در مصرف گاز ایجاد کند.

مدیر بهینه‌سازی مصرف سوخت شرکت ملی گاز آذربایجان شرقی ادامه داد: اجرای طرح‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی نیازمند مشارکت دولت و مردم است و دولت به تنهایی نمی‌تواند این مسئله را حل کند. ظرفیت شرکت‌های تخصصی، دستگاه‌های اجرایی، بخش خصوصی و به‌ویژه خانواده‌ها باید در کنار یکدیگر قرار گیرد تا اقدامات اصلاحی به نتیجه برسد.

وی با تأکید بر نقش بانوان در مدیریت مصرف انرژی خاطرنشان کرد: بانوان می‌توانند با اصلاح الگوی مصرف در خانواده و انتقال این فرهنگ به جامعه، نقش مؤثری در کاهش مصرف گاز و سایر حامل‌های انرژی داشته باشند. استفاده از ظرفیت مشاوران زنان و کارشناسان امور بانوان دستگاه‌های اجرایی برای آموزش، فرهنگ‌سازی و اجرای طرح‌های بهینه‌سازی می‌تواند زمینه‌ساز افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌های انرژی در استان شود.

بانوان مدیران ارشد خانواده در مدیریت مصرف انرژی هستند

امیرعباس دیبامهر، مدیر دفتر مدیریت مصرف شرکت توزیع نیروی برق آذربایجان شرقی در این نشست تعاملی با تأکید بر ضرورت مدیریت مصرف انرژی، اظهار کرد: برنامه‌های مدیریت مصرف و پاسخگویی بار در سال‌های اخیر با هدف بهینه‌سازی مصرف و ایجاد توازن میان عرضه و تقاضای انرژی اجرا شده‌اند و برنامه‌های تشویقی و پاداش‌محور نیز در همین راستا مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

وی با اشاره به نقش بانوان در مدیریت مصرف انرژی افزود: بانوان به‌عنوان مدیران ارشد خانه و خانواده، در حوزه‌هایی همچون رشد و تربیت فرزندان و اقتصاد خانواده نقش محوری دارند و می‌توانند در اصلاح الگوی مصرف انرژی نیز تأثیرگذار باشند. فرهنگ مصرف صحیح انرژی از خانواده آغاز می‌شود و انتقال این فرهنگ به فرزندان می‌تواند آثار بلندمدتی برای جامعه داشته باشد.

وی با بیان اینکه منابع انرژی محدود و متعلق به نسل‌های آینده است، گفت: برای تولید برق از منابعی همچون سوخت‌های فسیلی، گاز و منابع آبی استفاده می‌شود و مصرف بی‌رویه این منابع به معنای کاهش سهم نسل‌های آینده از ذخایر طبیعی کشور است. بنابراین مدیریت مصرف انرژی تنها یک موضوع اقتصادی یا مربوط به شرایط فعلی نیست، بلکه نوعی مسئولیت اجتماعی و بین‌نسلی محسوب می‌شود.

مدیر دفتر مدیریت مصرف شرکت توزیع نیروی برق آذربایجان شرقی با اشاره به نقش خانواده‌ها در کاهش مصرف برق، بر توجه به وسایل پرمصرف خانگی تأکید کرد و گفت: یخچال از جمله وسایلی است که به‌صورت مداوم در حال کار است و رعایت نکاتی مانند تنظیم مناسب دمای آن، قرار ندادن غذای داغ در یخچال و حفظ فاصله مناسب میان یخچال و وسایل گرمایشی مانند اجاق گاز، می‌تواند در کاهش مصرف برق مؤثر باشد. توجه به همین اقدامات ساده و اصلاح رفتارهای مصرفی در خانواده‌ها، در مجموع می‌تواند به مدیریت بهتر مصرف برق در استان کمک کند.