اوراق وکالت ارزی؛ ابزار تأمین مالی همزمان چند پروژه و شرکت

تهران- ایرنا- اوراق وکالت ارزی با هدف گسترش تأمین مالی ارزی شرکتهای تولیدی صادراتمحور و هلدینگهای بزرگ، بهعنوان ابزاری مبتنی بر عقود اسلامی طراحی شده است که امکان جمعآوری منابع تا سقف ۲۵۰ میلیون یورو و تخصیص آن به چند پروژه یا شرکت زیرمجموعه را فراهم میکند.
به گزارش روز سهشنبه گروه اقتصادی ایرنا، مرکز مبادله ایران بهعنوان نماینده بانک مرکزی، مسئول دریافت درخواست، ثبت اوراق، پایش عرضه و ایفای تعهدات و گزارش تخلف ناشر است.
این مرکز با انتشار مطلبی فرایند انتشار، ارکان ششگانه، ضوابط ایفای تعهدات ارزی و وظایف این مرکز را بررسی کرده و به مهمترین پرسشهای متقاضیان پاسخ داده است.
اوراق وکالت ارزی چیست و با چه هدفی منتشر میشود؟
اوراق بهادار ارزی با نام و قابل نقل و انتقالی است که نشان دهنده مالکیت مشاع دارنده آن در ارزهای جمع آوری شده، کالاها، خدمات، پروژه معین و یا حقوق و منافع ناشی از انجام فعالیت های اقتصادی مشخص است. هدف از انتشار اوراق وکالت ارزی، تأمین مالی ارزی پروژهها و شرکتهای تابعه یا وابسته به ناشر (یک هلدینگ یا یک شرکت بزرگ) است.
چه اشخاصی میتوانند از محل انتشار اوراق وکالت ارزی تامین مالی ارزی شوند؟
شرکتهای تولیدی صادرات محور دارای درآمد ارزی که نیاز به تامین مالی ارزی برای چندین طرح ایجادی یا توسعهای اولویت دار دارند، میتوانند اقدام به انتشار اوراق وکالت برای تامین مالی ارزی کنند.
فرایند انتشار اوراق وکالت ارزی به چه صورت است؟
متقاضی و مشاور عرضه اوراق (که یک نهاد مالی دارای مجوز عرضه و پذیرش است) به مرکز مبادله ایران مراجعه میکنند. پس از ارائه طرح اولیه موضوع تامین مالی، مشاور عرضه باید درخواست رسمی عرضه اوراق وکالت ارزی به همراه فرمهای قبولی سمت ارکان و برخی مستندات مذکور در دستورالعمل اجرایی عرضه اوراق وکالت ارزی را به مرکز مبادله ایران ارائه دهد.
پس از انجام بررسیهای لازم، درخواست صدور موافقت اصولی عرضه اوراق توسط مرکز مبادله ایران برای بانک مرکزی ارسال میشود. پس از صدور موافقت اصولی عرضه اوراق، انعقاد قراردادهای موضوع انتشار اوراق (مصوب بانک مرکزی و ابلاغی به شبه بانکی کشور) صورت پذیرفته و درخواست صدور مجوز نهایی عرضه اوراق توسط مرکز مبادله ایران به بانک مرکزی ارائه میشود.
در مرحله بعدی مجوز نهایی عرضه اوراق توسط بانک مرکزی صادر و امکان عرضه اوراق به ناشر و ارکان اطلاعرسانی میشود. در نهایت ناشر و مشاور عرضه در تعامل با مرکز مبادله تاریخ و فرایند آغاز عرضه را جمعبندی کرده و آگهی عرضه از سوی مرکز مبادله ایران به اطلاع عموم می رسد.
تفاوت اوراق مرابحه ارزی با اوراق وکالت ارزی چیست؟
اوراق مرابحه برای تامین مالی یک پروژه یک شرکت است. منتهی اوراق وکالت، برای تامین مالی چند پروژه یا شرکت زیرمجموعه یک هلدینگ یا شرکت بزرگ است که به نمایندگی یا وکالت از چند شرکت ذیل، شرکت بالادستی بانی اوراق شده و نسبت به تامین مالی ارزی در چهارچوب اوراق اقدام میکند. منابع جمعآوریشده میان پروژهها یا شرکتهای زیر مجموعه تخصیص داده میشود. همچنین، سقف انتشار اوراق وکالت ارزی ۲۵۰ میلیون یورو است که ۵۰ میلیون یورو بیشتر از اوراق مرابحه ارزی است.
حداکثر سقف تأمین مالی از طریق این اوراق برای هر پروژه چقدر است؟
سقف عرضه اوراق وکالت ارزی برای هر پروژه حداکثر معادل ۲۵۰ میلیون یورو (یا معادل آن به سایر ارزهای مورد تأییدبانک مرکزی) است. افزایش این سقف صرفاً در موارد خاص و با اخذ مجوز از بانک مرکزی امکانپذیر خواهد بود.
آیا تبدیل منابع ارزی حاصل از انتشار اوراق به ریال امکانپذیر است؟
خیر؛ طبق دستورالعمل، تبدیل ارز ناشی از عرضه اوراق به ریال توسط ناشر و عامل ممنوع بوده و منابع ناشی از انتشار اوراق جهت واردات کالا و تجهیزات پروژهها یا شرکتهای زیرمجموعه ناشر قابل استفاده خواهد بود؛ از این رو، باید پیش از عرضه اوراق و جمع آوری وجوه، ثبت سفارشات کالاها به طور کامل نهایی شده باشد.
نوع ارز، سقف نرخ سود علیالحساب و مدت سررسید اوراق چگونه تعیین میشود؟
نوع ارز، سقف نرخ سود و سررسید اوراق، حسب شرایط روز و به پیشنهاد ناشر، توسط بانک مرکزی تعیین و اعلام میشود.
ارکان انتشار اوراق وکالت ارزی چه اشخاصی هستند و استقلال ضامن چگونه سنجیده میشود؟
ارکان اوراق ۶ رکن هستند: ۱) ناشر ۲) ضامن ۳) عامل ۴) امین ۵) متعهد پذیرهنویس ۶) صاحبان اوراق؛ لازم به ذکر است، رکن ضامن حتماً باید یک مؤسسه اعتباری مستقل از ناشر باشد.
سازوکار و ضوابط ایفای تعهدات ارزی صادراتی در فرایند خرید اوراق وکالت ارزی چگونه است ؟
دریافت اوراق از محل منابع ارزی مشمول رفع تعهد ارزی صادراتی ممنوع است؛ یعنی اگر شرکتهای صادرکننده اقدام به خرید این اوراق از منابع مشمول رفع تعهد صادراتی خود کنند، برای ایشان رفع تعهد صورت نمیپذیرد. ولی امکان پرداخت سود، اصل و کارمزدهای عرضه اوراق از محل منابع صادراتی ناشر، سهامدار ناشر یا شرکتهای همگروه ناشر وجود داشته و به میزان استفاده از منابع صادراتی مشمول تعهد برای پرداخت هزینههای مالی اوراق (اصل، سود اوراق و کارمزدهای ارکان اوراق)، رفع تعهد ارزی صادراتی برای ایشان صورت میپذیرد.
آیا امکان بازخرید (حق ابطال) اوراق پیش از سررسید توسط ناشر وجود دارد؟
بازخرید (اعمال حق ابطال) اوراق قبل از سررسید، بدون اخذ تأییدیه موردی از «کمیسیون ارز بانک مرکزی» مجاز نیست. ناشر صرفاً با موافقت این کمیسیون میتواند حداکثر تا سقف ۴۰ درصد اوراق عرضه شده، مجاز به بازخرید (اعمال حق ابطال) اوراق عرضه شده به قیمت اسمی به علاوه سود تا روز بازخرید (اعمال حق ابطال)، است.
ناشر در چه مواعد زمانی باید اصل و سود سرمایه را به صاحبان اوراق پرداخت کند؟
ناشر موظف است مبالغ اصل و سود اوراق را بهصورت ارزی با منشأ قابل نقلوانتقال به حسابهای خارجی معرفیشده از سوی عامل، حداقل تا ۱۰ روز کاری قبل از سررسیدهای معین واریز کند. در صورت عدم پرداخت مبالغ توسط ناشر به هر دلیلی، ضامن مسئول پرداخت است که در صورت پرداخت وجوه، باید مراتب را حداکثر ظرف ۱۰ روز کاری به مرکز مبادله ایران اعلام کند.
معاملات ثانویه این اوراق در چه بستری انجام میشود؟
امکان معاملات ثانویه اوراق در بازار معاملات توافقی فرابورس ایران وجود دارد. به همین منظور مستندات، اطلاعات و گزارش های مورد نیاز توسط مرکز مبادله ایران به سازمان بورس و اوراق بهادار و شرکت فرابورس ایران ارسال میشود.
جرایم و وجه التزام تأخیر در پرداخت دیون چقدر است؟
وجه التزام تأخیر تأدیه دیون ناشر، به ازای هر روز تاخیر و متناسب با دوره زمانی تاخیر در تادیه دیون، معادل نرخ سود اوراق به علاوه ۶ درصد به صورت ارزی است.
واردات کالا از محل تامین مالی اوراق وکالت ارزی چطور انجام میشود؟
واردات کالا و خدمات بابت هر ثبت سفارش با مبلغ بالاتر از ۱۰ میلیون یورو از محل وجوه ارزی ناشی از عرضه اوراق، با رعایت ضوابط و مقررات مترتب بر انجام حواله ارزی امکان پذیر است. همچنین در خصوص ثبت سفارش هایی که تامین ارز آنها از محل اوراق وکالت ارزی صورت گرفته، در صورت ترخیص کالا تا تاریخ سررسید پرداخت آخرین سود اوراق، اخذ مابهالتفاوت نرخ ارز تاخیر در ترخیص کالا فاقد موضوعیت است و دریافت نخواهد شد.
نقش و وظایف مرکز مبادله ایران در اوراق وکالت ارزی چیست؟
مطابق با ماده (۱۸) دستورالعمل اجرایی عرضه اوراق وکالت ارزی، مرکز مبادله ایران به عنوان نماینده بانک مرکزی در چارچوب این دستورالعمل نسبت به انجام امور اجرایی محوله به شرح زیر اقدام میکند:
۱. دریافت و ارسال مکاتبات با ارکان اوراق، تهیه گزارشهای مرتبط و ارسال گزارش کارشناسی در ارتباط با شرایط ناشر و دیگر ارکان عرضه اوراق به کمیسیون ارز بانک مرکزی؛
۲. ثبت اوراق و ایجاد بستر عرضه؛
۳. پایش فرآیند عرضه و ایفای تعهدات متعهد پذیرهنویسی؛
۴. پایش رعایت پرداختهای دورهای ناشر؛
۵. بررسی گزارشهای مرتبط تا زمان سررسید اوراق و ارائه گزارش به بانک مرکزی؛
۶. ارائه گزارش تخلف ناشر اوراق از مقررات یا نقض تعهدات وی به بانک مرکزی.
جزئیات آگهی عرضه اوراق وکالت ارزی چیست؟
آگهی رسمی عرضه اوراق که توسط مرکز مبادله ایران منتشر میشود، حداقل مشتمل بر ۸ جزء کلیدی است:
۴) قیمت اسمی اوراق
۵) حداقل مبلغ سرمایهگذاری
۶) دوره زمانی پذیرهنویسی
۷) مهلت پرداخت وجوه ارزی
۸) اطلاعات شرکتها و پروژههای محل مصرف منابع اوراق.
مشاور عرضه برای اخذ موافقت اصولی و مجوز نهایی انتشار اوراق وکالت ارزی از بانک مرکزی باید چه مستنداتی را به مرکز مبادله ایران ارائه کند؟
مشاور عرضه به نمایندگی از ناشر باید مدارک و مستندات ذیل را به مرکز مبادله ایران و ارکان اوراق ارائه دهد: مشخصات ثبتی ناشر، اساسنامه و آخرین تغییرات، ترکیب سهامداران، مشخصات سجلی و سوابق مدیران، صورتهای مالی حسابرسیشده دو سال مالی اخیر و آخرین صورتهای میاندورهای ناشر، گزارش هیأت مدیره برای دوره مالی اخیر و گزارش تحلیل ریسکهای فعالیت ناشر، پیشفاکتور و اسناد خریدهای خارجی، تأییدیه حسابرس در خصوص ضامن اوراق، موافقت اصولی وزارتخانه ذیربط مبنی بر اولویتدار بودن پروژه و گزارش امکانسنجی (توجیهی) فنی، مالی و اقتصادی با تأیید دستگاه اجرایی ناظر و سایر تأییدیهها و مجوزها حسب نظر کمیسیون ارز بانک مرکزی.
منبع: ایرنا