انتقاد رئیس کمیسیون عمران از مدیریت مرزها

به گزارش ایسنا،‌ محمدرضا رضائی کوچی در جلسه علنی امروز (سه‌شنبه ۱۲ آبان) مجلس و در جریان بررسی گزارش کمیسیون عمران در مورد «ارزیابی عملکرد دستگاه‌های مسئول در خصوص گذرگاه‌های مرزی و ترانزیتی با تمرکز بر روان‌سازی و تسهیل عبور و مرور ناوگان حمل و نقل بار»، گفت: باید هرچه سریع‌تر کالاها از بنادر و پایانه‌های مرزی کشور ترخیص شوند یا صادرات آن‌ها انجام شود، در واقع به اقتصاد کشور و معیشت مردم کمک کرده‌ایم.

ظرفیت جغرافیایی ایران به‌تنهایی مزیت ترانزیتی نیست

رضائی‌کوچی با اشاره به موقعیت جغرافیایی ویژه ایران و ظرفیت قابل توجه کشور در حوزه ترانزیت بین‌المللی، اظهار کرد: در ماده 57 برنامه هفتم توسعه ستاد ملی ترانزیت یا گذر را تعریف کردیم. در این ستاد، رئیس‌جمهور ریاست ستاد را بر عهده دارد و وزیر راه و شهرسازی دبیر آن است تا سیاست‌های کلان کشور در حوزه حمل‌ونقل داخلی و خارجی از طریق این ستاد طراحی، ساماندهی و برنامه‌ریزی شود.

رئیس کمیسیون عمران مجلس با تأکید بر اینکه موقعیت جغرافیایی ویژه کشور به‌تنهایی نمی‌تواند مزیت ترانزیتی ایران باشد، گفت: ظرفیت‌های دیگری نیز باید در کنار این موقعیت جغرافیایی قرار بگیرند؛ از جمله زمان عبور کالا، هزینه جابه‌جایی، امنیت کالا، کیفیت خدمات، ثبات مقررات و نحوه مدیریت. همه این مؤلفه‌ها مسئول و متولی مشخصی دارند و در برنامه هفتم توسعه، عملکرد دستگاه‌ها و متولیان این موضوعات را ارزیابی خواهیم کرد.

وی با اشاره به رقابت کشورها در حوزه ترانزیت بین‌المللی، افزود: ما در دنیا رقبایی داریم که برای انتقال کالا از مسیر کشور خود به‌صورت جدی فعالیت می‌کنند. اگر سرمایه‌گذاری درستی انجام ندهیم، مقررات مازاد را حذف نکنیم و قانون‌گذاری مناسبی نداشته باشیم، قطعا رقبای ما جایگاه ایران را خواهند گرفت.

نوبت‌دهی کامیون‌ها نباید به کارت بازرگانی وابسته باشد

رضائی‌کوچی با اشاره به برخی مقرراتی که موجب تجمع کامیون‌ها در پایانه‌های مرزی شده است، گفت: عوامل و نواقصی وجود دارد که باید به برخی از آن‌ها اشاره کنم. یکی از این موارد، اتصال نوبت‌دهی کامیون‌ها به کارت بازرگانی است.

وی توضیح داد: در حال حاضر نوبت‌دهی به کامیون‌ها به کارت بازرگانی وابسته شده است. از سوی دیگر، کارت‌های بازرگانی اجاره‌ای نیز وجود دارند. در محل صادرات بار یک قیمت دارد و در مبدأ قیمت دیگری تعیین می‌شود؛ در نتیجه صاحب بار ترجیح می‌دهد کالای خود را از مبدأ به پایانه مرزی منتقل کند و تازه در آنجا اقدام به خرید کارت بازرگانی اجاره‌ای کند و سپس در نوبت خروج از کشور قرار بگیرد.

رئیس کمیسیون عمران مجلس خطاب به رئیس سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای گفت: آقای دکتر اکبری، اینکه نوبت‌دهی کامیون‌ها را به کارت بازرگانی وابسته کرده‌ایم، به نظر من کاملاً اشتباه است و باید حتماً این موضوع را ساماندهی کنیم.

مقررات مازاد باید حذف شوند

وی با تأکید بر ضرورت حذف مقررات زائد، اظهار کرد: موضوع بسیار مهم دیگر، مقررات مازاد است. ما هیئت مقررات‌زدایی را تعریف کرده‌ایم و قرار است رئیس این هیئت که وزیر اقتصاد است، همه مقررات مازاد را حذف کند تا نتیجه آن تسهیل صادرات کالا باشد.

رضائی‌کوچی با اشاره به تجربه دوره جنگ در زمینه تسهیل فرآیندهای تجاری، گفت: جالب است که در زمان جنگ، وقتی این مقررات را کنار گذاشتیم، وزارت راه و شهرسازی توانست با وجود بمباران و حملات موشکی، حداقل دو برابر شرایط عادی کالاها را از بنادر کشور ترخیص و به مقصد منتقل کند. دلیل این اتفاق آن بود که مقررات مازاد را حذف و کنار گذاشته بودیم.

وی افزود: اما اکنون دوباره همان مقررات به مانعی برای فعالیت دستگاه‌های اجرایی تبدیل شده است. از دستگاه‌های اجرایی سؤال کنید؛ صدها کمیته و شورا در دستگاه‌های اجرایی وجود دارد که بخش زیادی از وقت مسئولان کشور را می‌گیرند، درحالی‌که بسیاری از آن‌ها کارایی لازم را ندارند. این مقررات و شوراهای مازاد باید حذف شوند. لازم است وزیر اقتصاد خواست این موضوع را به‌صورت جدی پیگیری کند.

ضرورت ایجاد حکمرانی واحد در پایانه‌های مرزی

رضائی‌کوچی یکی دیگر از مشکلات موجود در پایانه‌های مرزی را تعدد دستگاه‌های مسئول و نبود مدیریت یکپارچه عنوان کرد و گفت: دستگاه‌های متعددی در مدیریت پایانه‌ها حضور دارند و گاهی مأموریت‌ها و وظایف آن‌ها با یکدیگر در تضاد است و در مقابل هم قرار می‌گیرند.

وی تأکید کرد: ما حتما باید یک فرماندهی واحد و یک حکمرانی واحد در پایانه‌های مرزی کشور داشته باشیم. ستاد ملی ترانزیت باید مقررات را وضع کند و تصمیم‌گیری‌ها در این حوزه بر اساس مصوبات این ستاد باشد. تصمیمات ستاد ملی باید مبنای عمل دستگاه‌های اجرایی قرار بگیرد و مرجعیت ستاد ترانزیت برای همه دستگاه‌های مستقر در پایانه‌های مرزی به‌روشنی تبیین شود.

رئیس کمیسیون عمران مجلس با اشاره به ضرورت تعیین یک دستگاه به‌عنوان متولی اصلی مدیریت پایانه‌های مرزی، اظهار کرد: پیشنهاد من این است که یا وزارت راه و شهرسازی یا وزارت کشور به‌عنوان دستگاه اصلی این مسئولیت را بر عهده بگیرد. البته از آنجا که وزیر راه و شهرسازی دبیر ستاد ملی ترانزیت نیز هست، طبیعی است که نقش این وزارتخانه در این زمینه مؤثرتر باشد.

کیفیت پایین برخی تجهیزات، موجب تشکیل صف‌های طولانی می‌شود

وی با اشاره به ضرورت ارتقای کیفیت تجهیزات و امکانات مورد استفاده در فرآیند صادرات کالا، گفت: برخی از امکانات و تجهیزاتی که برای صادرات کالا از کشور استفاده می‌کنیم، واقعاً از کیفیت مناسبی برخوردار نیستند. من خودم موافق حمایت از کالای تولید داخل هستم، اما واقعیت این است که کیفیت برخی از تجهیزات پایین است.

رضائی‌کوچی ادامه داد: وقتی کالایی را صادر می‌کنیم و کشور مقصد آن را به دلیل کیفیت نامناسب نمی‌پذیرد، کالا و کامیون باید در آن کشور متوقف بمانند تا دوباره فرآیندهای لازم انجام شود. این مسئله موجب تشکیل صف‌های طولانی دیگری می‌شود.

افزایش مسیرهای ترانزیتی و سرمایه‌گذاری در بخش خصوصی

رئیس کمیسیون عمران مجلس با تأکید بر لزوم توسعه مسیرهای ترانزیتی کشور، اظهار کرد: یکی دیگر از موضوعاتی که باید به آن توجه کنیم، افزایش مسیرهای ترانزیتی است. تاکنون حدود ۸۰ درصد بارها از جنوب کشور منتقل شده‌اند؛ درحالی‌که ایران کشور پهناوری است و مرزهای زمینی و دسترسی به دریای خزر فرصت‌هایی هستند که باید در آن‌ها سرمایه‌گذاری کنیم.

وی با اشاره به اهمیت برخی مسیرهای ریلی و ترانزیتی کشور افزود: راه‌آهن تبریز به مرز یکی از مسیرهای مهم و استراتژیک کشور است که باید سرمایه‌گذاری بیشتری در آن انجام شود. همچنین اتصال چشم‌ثریا به محورهای مرند و شمال غرب کشور نیز از دیگر موضوعاتی است که باید در دستور کار قرار بگیرد.

رضائی‌کوچی با تأکید بر ضرورت استفاده بیشتر از ظرفیت بخش خصوصی، گفت: باید میدان بیشتری به بخش خصوصی بدهیم. برای توسعه پایانه‌ها، پارکینگ‌ها، تجهیزات و خدمات لجستیکی، دولت در بسیاری از موارد توان مالی کافی ندارد؛ بنابراین باید اجازه دهیم بخش خصوصی در پایانه‌های کشور سرمایه‌گذاری کند و ظرفیت لازم را برای صادرات و حمل‌ونقل فراهم آورد.

دیپلماسی اقتصادی باید در خدمت توسعه صادرات باشد

وی با اشاره به نقش دستگاه دیپلماسی در توسعه تجارت خارجی، اظهار کرد: همه این موارد یک طرف، اما زمانی که می‌خواهیم کالایی را به یک کشور مقصد صادر کنیم، دستگاه دیپلماسی نقش بسیار مهمی دارد. سفرا و رایزنان سیاسی ما باید با مسائل اقتصادی آشنا باشند و بتوانند درباره ظرفیت‌های اقتصادی و کالاهای کشور با طرف مقابل گفت‌وگو کنند و فرصت‌های صادراتی ایجاد کنند.

رئیس کمیسیون عمران مجلس با اشاره به تجربه حضور خود در مرز بازرگان، گفت: من شخصاً در مرز بازرگان حضور پیدا کردم. با وجود اینکه همه امکانات در این سوی مرز فراهم بود، اما چون گفت‌وگوی سیاسی لازم را انجام نداده بودیم و دیپلماسی سیاسی را یا به‌درستی درک نکرده بودیم یا رعایت نکرده بودیم، متأسفانه کشور مقصد همکاری لازم را انجام نداد.