از صادرات تا مشارکت؛ نقشه راه جدید دیپلماسی کشاورزی ایران و آفریقا

به گزارش خبرنگار مهر، امروز شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵ نشست ملی کشاورزی با قاره آفریقا با حضور وزیر جهاد کشاورزی و سفرای برخی کشورهای آفریقایی در محل سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در حال برگزاری است.

اکبر خسروی‌نژاد، دستیار وزیر امور خارجه و مدیرکل آفریقا این وزارتخانه در این نشست گفت: در راستای تحقق اهداف دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران و با هدف گذار از مدل‌های سنتی تجارت به سمت مشارکت‌های استراتژیک، نشست ملی کشاورزی ایران و آفریقا به عنوان «ضلع چهارم» الگوی همکاری‌های اقتصادی ایران و آفریقا برگزار شد.

وی افزود: این نشست با تمرکز بر ایجاد بسته‌های همکاری جامع و اتصال ظرفیت‌های فناورانه ایران به نیازهای امنیت غذایی قاره آفریقا، گامی بلند در مسیر بازسازی زنجیره‌های ارزش کشاورزی در این قاره محسوب می‌شود.

تکامل الگوی همکاری: از نشست‌های استانی تا نشست‌های موضوعی

این مسئول دولتی در ادامه اظهار کرد: در نخستین بخش از این رویکرد جدید، پس از تجربه موفق نشست‌های استانی (مانند نشست یزد در تیرماه سال جاری) برای شناسایی ظرفیت‌های داخلی و نشست‌های کشوری برای شناخت بازارهای هدف، اکنون نوبت به «نشست‌های موضوعی تخصصی» رسیده است.

وی عنوان کرد: هدف از این گذار، تجمیع توانمندی‌های پراکنده در مراکز تحقیقاتی، شرکت‌های بذر، صنایع آبیاری، دانش‌بنیان‌ها و صنایع غذایی در قالب یک «بسته همکاری قابل ارائه» است که مستقیماً با نیازهای مشخص کشورهای آفریقایی گره بخورد.

آفریقا؛ بازاری با نیاز مبرم به تحول در نظام‌های غذایی

خسروی نژاد با بیان اینکه با توجه به اینکه آفریقا سالانه حدود ۶۵ تا ۷۰ میلیارد دلار مواد غذایی وارد می‌کند، گفت: این قاره با وجود اراضی وسیع، همچنان با چالش امنیت غذایی مواجه است. طبق راهبرد کلان ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۵ میلادی اتحادیه آفریقا، تحول در نظام‌های کشاورزی و تقویت زنجیره‌های ارزش، اولویت اصلی این قاره است.

مدیرکل آفریقا در وزارت امور خارجه ادامه داد: در این میان، تجربیات ایران در مدیریت بحران‌های اقلیمی، محدودیت منابع آبی و مقابله با خشکی، یک مزیت رقابتی استراتژیک محسوب می‌شود. بنابراین، فناوری‌های ایرانی در حوزه‌های زیر، کاندیدای اصلی همکاری با آفریقا برآورد شده‌اند:

• مدیریت نوین آب و سیستم‌های آبیاری هوشمند؛

• تولید بذرهای مقاوم به خشکی و تنش‌های محیطی؛

• تأمین نهاده‌های کشاورزی و ماشین‌آلات کشاورزی سبک؛

• واکسن‌ها و خدمات دامپزشکی و سلامت حیوانات؛

• فناوری‌های دانش‌بنیان در صنایع غذایی و خدمات فنی-مهندسی.

فراتر از فروش محصول؛ مدل «ارتش تولید» در آفریقا

دستیار وزیر امور خارجه در ادامه سخنان خود یادآور شد: یکی از محورهای کلیدی در این نشست، تأکید بر تغییر نگرش از «صادرات کالا» به سمت «مشارکت در تولید» بود. مدیرکل آفریقا در این راستا تأکید کرد که مزیت رقابتی تنها با وجود کالا حاصل نمی‌شود، بلکه کیفیت، قیمت، تأمین مالی و خدمات پس از فروش، تعیین‌کننده جایگاه ایران در بازار آفریقا خواهد بود.

وی گفت: مدل پیشنهادی برای همکاری‌های آینده، فراتر از یک معامله مقطعی، بر پایه مفاهیمی همچون تولید مشترک و فرآوری محلی، انتقال دانش فنی و آموزش‌های مهندسی، ایجاد ظرفیت‌های اشتغال‌زایی در قاره آفریقا و ایجاد ساختارهای پایدار برای بازگشت سرمایه و سود مستمر برای بنگاه‌های ایرانی است.

وی در بخش آسیب‌شناسی گذشته و چشم‌انداز آینده بر ضرورت گذار از «تعداد قراردادهای امضا شده» به «نتایج اقتصادی قابل سنجش» تأکید شد.

خسروی نژاد با اشاره به پرسش‌های بنیادینی همچون میزان تبدیل شدن تفاهم‌نامه‌ها به قراردادهای اجرایی و میزان نزدیکی پیشنهادهای ایرانی به نیازهای واقعی کشورهای میزبان، گفت: این پرسش‌ها به عنوان ابزاری برای سنجش موفقیت مطرح است.

مدیرکل آفریقا وزارت امور خارجه اعلام کرد که از طریق نمایندگی‌های خود در خارج از کشور، از طریق کمیسیون‌های مشترک و نشست‌های تخصصی، آماده است تا نقش تسهیل‌گر را در شناسایی فرصت‌ها، معرفی شرکای معتبر و ایجاد بسترهای ارتباطی برای متخصصان و تولیدکنندگان ایرانی ایفا کند. این نشست، آغازگر مسیری است که در آن دیپلماسی اقتصادی، ابزاری برای ایجاد پیوندهای پایدار و ساختارهای تولیدی در قاره آفریقا خواهد بود.