همه‌ی اخبار

آیا مراکز داده‌ در زیر آب از نفرت عمومی در امان می‌مانند؟

ایسنا

رونق هوش مصنوعی، توسعه‌دهندگان مراکز داده را به دنبال واکنش‌های منفی فزاینده علیه استفاده بیش از حد از زمین، آب و منابع انرژی در خشکی، به آزمایش مرزهای جدیدی برای مکان‌یابی این تاسیسات کلیدی سوق داده است.

به گزارش ایسنا، بنابراین، شرکت‌های بزرگ فناوری و استارتاپ‌ها به آزمایش قرار دادن مراکز داده در زیر دریا یا شناور روی کشتی‌ها روی آورده‌اند تا در مصرف آب، زمین و برق صرفه‌جویی کنند. مراکز داده در اقیانوس می‌توانند به میزان قابل‌توجهی مصرف آب شیرین و برق را برای خنک‌سازی کاهش دهند و می‌توانند برق را از مزارع بادی فراساحلی یا پروژه‌های انرژی موج جزر و مدی تامین کنند و نگرانی‌های جوامع را در مورد تاثیر مراکز داده ساحلی بر منابع آب، محیط زیست و انرژی آنها کاهش دهند.

با این حال، قرار دادن مراکز داده عظیم در زیر آب، چالش‌های جدیدی ایجاد می‌کند و مسائل زیست‌محیطی جدیدی مانند تاثیر بر حیات و زیستگاه‌های دریایی و چالش‌های عملیاتی جدید، از جمله چگونگی عملکرد تعمیرات مراکز داده دورافتاده زیر دریا را مطرح می‌کند. هیچ راه‌حلی برای انتخاب محل یک مرکز داده ایده‌آل نیست، اما تعداد فزاینده‌ای از شرکت‌ها، مراکز داده زیر آب را پیشنهاد داده‌اند تا مخالفت فزاینده جامعه با مراکز هوش مصنوعی زمینی را دور زده و مزایای زیست‌محیطی مانند تامین انرژی مراکز پیشنهادی زیر دریا با باد فراساحلی را نشان دهند.

در یکی از شناخته‌شده‌ترین طرح‌های آزمایشی در این حوزه، مایکروسافت در دهه ۲۰۱۰ پروژه «ناتیک» (Project Natick) را اجرا کرد که شامل عملیات یک مرکز داده در سازه‌ای غوطه‌ور در بستر دریا، در نزدیکی جزایر اورکنی اسکاتلند بود. مایکروسافت در سال ۲۰۲۰ اعلام کرد که این سازه — که ابعادی مشابه یک کانتینر حمل‌ونقل دارد — ثابت کرده است که ایده مراکز داده زیرآبی، هم از نظر فنی و هم از جنبه‌های لجستیکی، زیست‌محیطی و اقتصادی، طرحی عملی و امکان‌پذیر است.

اما چهار سال بعد، در سال ۲۰۲۴، نوئل والش، رئیس بخش عملیات ابری و نوآوری در مایکروسافت، در گفت و گو با نشریه «دیتا سنتر داینامیکس» تایید کرد که این پروژه زیرآبی متوقف شده است. این غول فناوری دلیل مشخصی برای توقف پروژه ارائه نکرد، اما اظهار کرد که از تجربیات به‌دست‌آمده در سایر موارد استفاده خواهد کرد. با این حال، والش به این نشریه گفت: «من در هیچ کجای دنیا در حال ساخت مراکز داده زیرآبی نیستم.» اکنون، دو سال پس از آن زمان، شرکت‌های دیگری پیشنهادهایی را برای ایجاد مراکز داده زیرآبی — از جمله در سواحل ایالت‌های مین و آلاسکا — مطرح کرده‌اند.

در همین حال، چین در تابستان امسال نخستین مرکز داده زیرآبی جهان را که با انرژی باد دریایی کار می‌کند، راه‌اندازی کرد. این مرکز با بهره‌گیری از آب دریا برای خنک‌سازی و استفاده از برق تجدیدپذیر، نیاز به انرژی، آب و زمین را کاهش می‌دهد. پژوهش‌های چینی که در ماه جاری منتشر شد، نشان می‌دهد که چین مالک ۸۰ درصد از پتنت‌های ثبت‌ شده در جهان برای مراکز داده زیرآبی است.

در آمریکا و اروپا، مراکز داده زیر دریا احتمالا با واکنش‌های منفی بسیار بیشتری نسبت به چین مواجه خواهند شد، زیرا می‌توانند زیستگاه‌های دریایی را تغییر دهند و به طور بالقوه حیات دریایی را به خطر بیندازند. در حالی که آب دریا می‌تواند به عنوان یک منبع آزاد با آب سرد برای خنک کردن مراکز داده عمل کند، گرم شدن احتمالی مناطق نزدیک به یک غلاف، کپسول یا سازه دیگر مرکز داده غوطه‌ور می‌تواند زیستگاه‌ها را تغییر دهد. سال‌ها تا عملیات تجاری در مقیاس بزرگ مراکز داده زیر آب فاصله است، اما امسال چندین پیشنهاد از سوی استارتاپ‌ها برای نصب مراکز داده زیر آب یا شناور در دریا مشاهده شده است.

شرکت «دیپ گرین کوک اینلت» مستقر در دِلاور، یک مرکز داده فوق مقیاس زیر آب به مساحت ۱۶۵۰ هکتار در آلاسکا پیشنهاد داده است. متخصصان محیط زیست می‌گویند اثرات نگران‌کننده شامل تداخل صدا با حیات دریایی، از جمله نهنگ‌های بلوگا در معرض خطر انقراض، قرار گرفتن در معرض فرکانس الکترومغناطیسی (EMF) در حیات دریایی که مستقیما بر ماهی سالمون و نهنگ بلوگا تاثیر می‌گذارد، گرم شدن دمای آب و آلودگی مس است.

بر اساس گزارش اویل پرایس، در اقیانوس اطلس، شرکت «دیپ گرین وسترن پسیج اس‌پی‌وی» امسال درخواستی را به کمیسیون تنظیم مقررات انرژی فدرال (FERC) ارائه داد و برای دریافت مجوز اولیه برای مطالعه امکان‌سنجی یک مرکز رایانشی و زیرساختی زیر دریا درخواست کرد که قرار است در گذرگاه غربی خلیج فاندی در نزدیکی شهر ایستپورت در شهرستان واشنگتن، مین واقع شود. واکنش تقریبا فوری بود. شورای شهر ایستپورت در ماه اوت، تعلیق شش ماهه تمام توسعه مراکز داده، چه در خشکی و چه در زیر آب، را تصویب کرد، در حالی که ممنوعیت دائمی پیشنهادی را بررسی می‌کند. مردم بومی پاساماکودی نیز با مرکز داده پیشنهادی ایستپورت مخالفند، زیرا نگرانند که این امر صنعت شیلات، غذا و فرهنگ آنها را تهدید کند.

منبع: ایسنا