گردشگری سلامت خراسان رضوی در رکود؛ ترکیه در حال جذب بازار درمان افغانستان

حسین نکونام در گفت‌وگو با ایسنا درباره وضعیت گردشگری سلامت در خراسان رضوی در سال جاری، اظهار کرد: پس از جنگ رمضان و از اسفندماه، ورود زائران و گردشگران سلامت به کشور با محدودیت‌های زیادی از سوی ایران و کشورهای مبدأ بیماران مواجه شد. برای مثال، ترکمنستان به دلیل مسائل امنیتی و با در نظر گرفتن امنیت شهروندان خود، به‌هیچ‌وجه اجازه ورود آن‌ها به ایران را نمی‌داد و به‌ندرت ویزا صادر می‌کرد؛ اما در دو تا سه ماه اخیر، این روند به‌صورت محدود از سر گرفته شده و گردشگران درمانی وارد کشور می‌شوند، هرچند میزان ورود آن‌ها در مقایسه با گذشته بسیار کمتر است.

وی ادامه داد: کشورهای دیگری مانند عراق و افغانستان که برای ایران بیمار اعزام می‌کردند نیز به علت تنش‌های امنیتی، آسیب‌های واردشده در جنگ، لغو و محدودیت پروازها و تحریم‌های آمریکا، نتوانستند شهروندان خود را به میزان قابل توجهی، حتی برای ادامه درمان، به ایران اعزام کنند.

نکونام با بیان اینکه این شرایط موجب آسیب جدی به تعداد قابل توجهی از بیماران شده است، بیان کرد: تعداد زیادی از بیماران در این مدت نتوانستند وارد ایران شوند و به دلایل مختلف با مشکلات متعددی مواجه شدند. برخی از آن‌ها توانایی سفر زمینی نداشتند و پروازها نیز یا محدود شده بود یا لغو شده بود که این موضوع آسیب جدی به بیماران وارد کرد.

ورود ۴۰۰ تا ۵۰۰ بیمار افغانستانی با ویزای درمانی به ایران

رئیس انجمن حرفه‌ای گردشگری سلامت خراسان رضوی با اشاره به پایین بودن آمار ورود گردشگران سلامت به کشور، بیان کرد: این آمار بسیار پایین است و در مجموع نزدیک به ۴۰۰ تا ۵۰۰ نفر از افغانستان با ویزای درمانی وارد کشور شده‌اند. همچنین نزدیک به سه تا چهار هزار نفر دیگر نیز با ویزاهای دیگری توانسته‌اند خود را به ایران برسانند و درمان خود را ادامه دهند.

وی با بیان اینکه تعداد گردشگران سلامت در گذشته بیشتر بوده است، تصریح کرد: آمارهای فعلی به‌هیچ‌وجه با دوران پیش از جنگ قابل مقایسه نیست. در حال حاضر، تعداد گردشگران سلامت در کل حوزه خلیج فارس حدود ۲۰ تا ۲۵ هزار نفر است. بیماران عمدتاً از عراق و افغانستان و به میزان بسیار جزئی از ترکمنستان برای درمان وارد کشور می‌شوند.

ترکیه در حال جذب بازار درمان افغانستان

نکونام درباره برنامه‌های توسعه گردشگری سلامت در خراسان رضوی، اظهار کرد: اگر شرایط از سوی وزارت امور خارجه و دستگاه‌های تصمیم‌گیرنده در سطح ملی تسهیل شود، می‌توان در این دوران بحرانی جنگ و تحریم‌ها برنامه‌هایی برای بهبود و گسترش گردشگری سلامت در نظر گرفت. انجمن حرفه‌ای گردشگری سلامت خراسان رضوی در تلاش است با وجود این شرایط، حداقل زمینه ورود گردشگران سلامت از افغانستان را تسهیل کند.

وی خاطرنشان کرد: سالانه بیش از یک میلیارد دلار گردش مالی فقط در بازار افغانستان در حوزه درمان وجود دارد و متقاضیان این بازار خواهان دریافت خدمات درمانی در ایران هستند؛ اما سخت‌گیری در صدور ویزای درمانی به آن‌ها آسیب جدی وارد کرده و موجب شده است ایران نتواند آن‌گونه که لازم است بازار افغانستان را جذب کند. در حال حاضر، ترکیه از فضایی که برای ایران ایجاد شده است، استفاده می‌کند، بازاریابی انجام می‌دهد و بیماران را به کشور خود انتقال می‌دهد.

رئیس انجمن حرفه‌ای گردشگری سلامت خراسان رضوی با تأکید بر ضرورت تسهیل فرایند صدور ویزا، بیان کرد: این موضوع نیازمند اقدام مسئولان وزارت امور خارجه و نهادهای تصمیم‌گیرنده در حوزه امنیت کشور است. در حال حاضر، گردشگر افغانستانی با پروازهای متعدد و بدون محدودیت‌های مشابه وارد کشور می‌شود، اما وقتی موضوع ورود برای گردشگری سلامت مطرح است، این فرایند به‌شدت محدود شده و با هزاران پروتکل و تعهد همراه می‌شود.

نکونام افزود: این شرایط موجب می‌شود زمان شروع درمان فرد، صرفاً به دلیل انتظار برای صدور ویزا ۱۰ روز تا یک ماه افزایش پیدا کند. همچنین ممکن است برای بسیاری از بیماران اصلاً ویزا صادر نشود.

وی ادامه داد: بیماری که برای ادامه درمان خود به ایران مراجعه می‌کند، ممکن است نتواند برای مراحل بعدی درمان ویزا دریافت کند. برای مثال، در درمان ناباروری، سرطان یا سایر بیماری‌هایی که به درمان چندمرحله‌ای نیاز دارند، بیمار اطمینانی ندارد که بتواند برای بار دوم نیز ویزای ایران را دریافت کند و درمان خود را ادامه دهد؛ این موضوع ازجمله آسیب‌هایی است که موجب شده بیماران کشورهای دیگر را برای دریافت خدمات درمانی انتخاب کنند.

ضرورت اختصاص سهمیه ویزا و پرواز به گردشگران سلامت

نکونام با اشاره به ضرورت اختصاص بیشتر سهمیه صدور ویزای درمانی از سوی وزارت امور خارجه و شرکت‌های هواپیمایی به گردشگران سلامت در سطح افغانستان، گفت: اگر بتوان در شرایط فعلی فرایند صدور ویزای درمانی و ورود گردشگران سلامت را تسهیل کرد و بخشی از سهمیه‌ای را که وزارت امور خارجه و شرکت‌های هواپیمایی صادر می‌کنند، به گردشگری سلامت اختصاص داد، این اقدام از ابعاد انسان‌دوستانه و ارزآوری برای کشور کمک‌کننده خواهد بود.

وی افزود: این اقدام همچنین به شرکت‌های گردشگری سلامت و بیمارستان‌هایی که سال‌ها در این حوزه سرمایه‌گذاری کرده‌اند کمک می‌کند تا از دوره سخت جنگ و تحریم عبور کنند.

رئیس انجمن حرفه‌ای گردشگری سلامت خراسان رضوی با اشاره به ظرفیت گردشگری سلامت در شهرستان‌های استان، گفت: برای شناسایی و استفاده از ظرفیت‌های گردشگری سلامت شهرستان‌ها برنامه‌های متعددی وجود دارد. همچنین بخش خصوصی نیز همواره برای انجام این کار پیش‌قدم بوده است، اما به دلیل چالش‌ها و مشکلات ناشی از اجرا نشدن قوانین و مقررات، انگیزه‌ای برای سرمایه‌گذاری بیشتر در این حوزه ایجاد نمی‌شود.

وی ادامه داد: زمانی که مجموعه‌ای هزینه و سرمایه‌گذاری کرده و مجموعه‌ای را ایجاد می‌کند، اما در نهایت دلال تعیین می‌کند که بیمار به کدام مرکز مراجعه کند، عملاً سرمایه‌گذاری بخش خصوصی بی‌نتیجه می‌ماند.

نکونام با اشاره به سایر ظرفیت‌های ایران برای جذب گردشگران سلامت، افزود: فعالیت پزشکان خوش‌نام، نرخ پایین هزینه تمام‌شده اقامت و درمان و جذابیت‌های مختلف کشور در این حوزه، ازجمله ظرفیت‌هایی است که بیماران را برای دریافت خدمات درمانی به ایران می‌کشاند؛ اما متأسفانه دلالان با سوءاستفاده از این ظرفیت‌ها، بیماران را به مسیرهای دیگری هدایت می‌کنند و فرایند جذب و ارائه خدمات به آن‌ها را مختل می‌کنند.

وی با اشاره به ظرفیت‌های مرزی و مناطق آزاد خراسان رضوی، بیان کرد: در حال حاضر، به دلیل منطقه آزاد تجاری دوغارون و سرخس، ظرفیت‌های بسیار خوبی در این منطقه وجود دارد. همچنین خراسان رضوی دارای چندین مرز و منطقه آزاد و منطقه مانند درگز، لطف‌آباد و قوچان و مرز ترکمنستان است که ظرفیت‌های بسیار خوبی برای توسعه و بهبود گردشگری سلامت ایجاد می‌کنند؛ اما به دلیل مشکلاتی که پیش‌تر بیان شد و نبود همگرایی درست و اساسی، خروجی مثبتی از این ظرفیت‌ها حاصل نمی‌شود.

رئیس انجمن حرفه‌ای گردشگری سلامت خراسان رضوی با اشاره به ظرفیت‌های طبیعی و درمانی استان، گفت: در خراسان رضوی آب گرم و چشمه‌های آب معدنی در فریمان و گناباد و هزاران مجموعه دیگر، ظرفیت‌هایی مانند آب‌درمانی و دهکده‌های آرامش وجود دارد؛ اما سرمایه‌گذار بخش خصوصی عمدتاً با توجه به وضعیت موجود و فضای آلوده به دلایل مختلف و در واقع سوءمدیریت در سطح خراسان رضوی، به سرمایه‌گذاری در گردشگری سلامت رغبت نمی‌کند.

ضرورت تسهیل صدور ویزای درمانی برای اتباع افغانستان

نکونام از مسئولان وزارت امور خارجه و دستگاه‌های امنیتی و نظارتی درخواست کرد از بخش خصوصی حمایت کنند و حداقل فرایند صدور ویزای درمانی برای اتباع افغانستان را تسهیل کرده و سرعت ببخشند. فردی که در افغانستان قصد دریافت ویزای گردشگری دارد، می‌تواند ویزای خود را صرفاً به دلیل داشتن بلیت هواپیما و پرداخت هزینه‌ای حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ دلار در یک روز به مدت سه ماه دریافت کند؛ اما بیماری که حتی نیازمند درمان فوری و اورژانسی است، بین ۱۰ روز تا یک ماه درگیر پروتکل‌های مختلف اداری، تأییدیه‌ها و ضمانت‌های متعدد می‌شود.

نکونام افزود: تعداد افراد دریافت‌کننده ویزای درمانی نیز محدود شده و ویزا بسیار دشوار صادر می‌شود که این شرایط به گردشگری سلامت آسیب زیادی وارد کرده است.

وی با اشاره به روابط ایران و افغانستان، بیان کرد: کشور افغانستان در بسیاری از بحران‌ها در کنار ایران بوده است. حتی اگر گزارش‌های کلی را بررسی کنیم، در جنگ رمضان نیز شایسته است از حمایت افغانستان قدردانی کنیم؛ زیرا امن‌ترین مرز ایران در دوران جنگ با آمریکا، مرز افغانستان بود.

رئیس انجمن حرفه‌ای گردشگری سلامت خراسان رضوی ادامه داد: وقتی مردم و کشور افغانستان از ایران حمایت می‌کنند و در مقابل زیاده‌خواهی‌های غرب، اسرائیل و آمریکا ایستاده‌اند، در ایران نیز باید تا حدودی کمک کرده، فرایندها را تسهیل و هزینه‌ها را کاهش داد تا بتوان بیمارانی را که رنج می‌برند و نیازمند درمان هستند، بدون این پروتکل‌های متعدد وارد کشور کرد و به درمان آن‌ها پرداخت.

بخش خصوصی توان مدیریت ورود و درمان بیماران افغانستانی را دارد

نکونام با تأکید بر آمادگی بخش خصوصی برای پذیرش و مدیریت بیماران افغانستانی، گفت: بخش خصوصی محکم پای کار است و مطمئن باشید اگر کار به این بخش سپرده شود، از یک تا ۱۰۰ هزار بیمار افغانستانی را با تکریم و با رعایت تمام استانداردها به مراکز درمانی می‌آورد و پس از پایان فرایند درمان نیز مدیریت می‌کند تا از کشور خارج شوند.

وی افزود: اگر کار به دست بخش خصوصی باشد، مشکلات به حداقل خواهد رسید و درمان با بهترین کیفیت و پایین‌ترین قیمت، به‌ویژه برای اتباع افغانستانی که در حال حاضر تنها مسیر ورودی گردشگری سلامت به استان خراسان رضوی هستند، فراهم می‌شود. با این حال، کارشناسانی که در این فرایند دخالت دارند، آسیب بسیار زیادی به گردشگری سلامت وارد کرده‌اند.

رئیس انجمن حرفه‌ای گردشگری سلامت خراسان رضوی خواستار تغییر نگاه مسئولان و درک شرایط موجود شد و تصریح کرد: انتظار ما این است که مسئولان مقداری نگاه خود را تغییر دهند، شرایط را درک کنند، مقداری از تعارض منافع خود عقب‌نشینی کرده و اجازه دهند بخش خصوصی که یکی از متولیان اصلی صنعت گردشگری سلامت است و همچنین مردم به‌عنوان صاحبان این مملکت بتوانند کار خود را انجام دهند.