کشورهای عربی از بیم حمله به زیرساختهای انرژی دنبال مصالحه هستند/ طرح موضوع بمب کثیف توجیهی برای اقدامات بعدی است؟
یک کارشناس مسائل بینالملل با اشاره به تلاش کشورهای عربی برای میانجیگری میان ایران و آمریکا، گفت: کشورهای عربی بهشدت به دنبال مصالحه میان تهران و واشنگتن هستند تا بحران با کمترین هزینه پایان یابد؛ چراکه در صورت گسترش درگیریها، زیرساختهای انرژی، نفت و گاز و پایگاههای مستقر در این کشورها در معرض حمله متقابل ایران قرار خواهند گرفت و خسارتهای سنگینی به آنها وارد خواهد شد.
اعلمی فریمانی در گفتوگو با ایلنا:
یک کارشناس مسائل بینالملل با اشاره به تلاش کشورهای عربی برای میانجیگری میان ایران و آمریکا، گفت: کشورهای عربی بهشدت به دنبال مصالحه میان تهران و واشنگتن هستند تا بحران با کمترین هزینه پایان یابد؛ چراکه در صورت گسترش درگیریها، زیرساختهای انرژی، نفت و گاز و پایگاههای مستقر در این کشورها در معرض حمله متقابل ایران قرار خواهند گرفت و خسارتهای سنگینی به آنها وارد خواهد شد.
هادی اعلمی فریمان، کارشناس مسائل بینالملل، در گفتوگو با خبرنگار ایلنا، در ارزیابی دیدار سهجانبه رهبران قدرتهای بزرگ و تأثیر آن بر تحولات منطقه، اظهار کرد: بحرانهای جهانی و مسائل بینالمللی به اندازهای حاد و پیچیده شدهاند که بعید به نظر میرسد قدرتهای بزرگ بتوانند از طریق نشستهای سهجانبه، مسائل خود را حلوفصل کنند. البته ممکن است در برخی موضوعات همگراییهایی میان این قدرتها وجود داشته باشد، اما به نظر میرسد عوامل واگرایی تأثیر بیشتری بر روابط آنها دارند؛ چراکه جهتگیریها و منافع قدرتهای بزرگ در برخی موارد با یکدیگر در تضاد است.
وی با اشاره به تداوم رقابت تسلیحاتی میان قدرتهای بزرگ، افزود: به نظر نمیرسد این رقابت کاهش پیدا کند، بلکه هر روز نیز در حال افزایش است. در ظاهر، سه قدرت در کنار یکدیگر نشستهاند تا برخی مسائل را حلوفصل کنند یا به تفاهم برسند، اما بازیگران منطقهای و قارهای متعددی در معادلات بینالمللی حضور دارند. برای مثال، اروپا یکی از بازیگران اصلی است که در این نشست چندان مورد توجه قرار نگرفته است. بعید به نظر میرسد که اروپاییان با توجه به بحث هایی که این سه قدرت داشته اند، بتوانند درباره مسائلی مانند اوکراین و روسیه، موضعی مثبت و مشترک اتخاذ کنند.
این کارشناس مسائل بینالملل با اشاره به مقایسه این نشست با کنفرانس یالتا در سال ۱۹۴۵، گفت: به نظر نمیرسد چنین مقایسهای چندان درست باشد؛ زیرا شرایط و مقتضیات آن دوره با وضعیت کنونی تفاوت داشت. در آن زمان، قدرتها با وجود اختلافات ایدئولوژیک علیه هیتلر منسجم شده بودند، اما امروز بازیگران بینالمللی بسیار پراکندهتر شدهاند. هم بازیگران دولتی و هم بازیگران فرادولتی متعددی در معادلات حضور دارند و بعید است قدرتهای بزرگ بتوانند همه این بازیگران را گرد هم آورند و به تصمیم واحدی برسند.
اعلمی فریمان در ادامه با اشاره به وضعیت ایران و اعمال محاصره دریایی، اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران از ۲۳ تیرماه عملاً با محاصره شدید دریایی مواجه شده است. در کنار این مسئله، کانالهای مالی نیز مسدود شدهاند. نفت مهمترین محصول صادراتی ایران است و وقتی امکان صادرات آن محدود شود، فشار اقتصادی همهجانبهای بر کشور وارد خواهد شد.
وی ادامه داد: به نظر میرسد این وضعیت، مقامات تصمیمگیر را وادار کرده است که برای شکستن محاصره اقداماتی انجام دهند. البته ما از اخبار و اطلاعات محرمانهای که در جریان ارتباطات میان دولتها مطرح میشود، اطلاعی نداریم، اما تصور میکنم اقدام احتمالی ایران برای عبور از محاصره ممکن است نوعی آزمون و ارزیابی شرایط از سوی مقامات جمهوری اسلامی باشد.
این کارشناس مسائل بینالملل افزود: همچنین هشدار داده اند که اگر کشتیها برای بارگیری به آن منطقه وارد شوند و بخواهند به مقصد بروند اما آمریکاییها مانع شوند، حملهای سراسری را سامان خواهیم کرد. این وضعیت نشان میدهد که صبر جمهوری اسلامی ایران به پایان رسیده و تلاش میکند از هر روزنه ممکنی برای ایجاد گشایش استفاده کند؛ هرچند اینکه در این مسیر موفق خواهد شد یا خیر، موضوع دیگری است.
اعلمی فریمان در پاسخ به پرسشی درباره رایزنیهای دیپلماتیک اخیر ایران، از جمله دیدار مقامهای قطری با سیدعباس عراقچی و سفر وزیر امور خارجه به پاکستان و عمان، همزمان با رفتوآمدهای مقامهای آمریکایی و اسرائیلی و احتمال تأثیرگذاری نتانیاهو بر تصمیم واشنگتن برای ازسرگیری جنگ علیه ایران، گفت: به نظر من، کشورهای عربی بهشدت به دنبال آن هستند که جمهوری اسلامی ایران بهنوعی با آمریکاییها به مصالحه برسد تا این بحران با حداقل هزینه پایان پیدا کند.
وی با بیان اینکه نگرانی کشورهای عربی از پیامدهای تشدید درگیریها قابل توجه است، اظهار کرد: ارزیابی آنها هم از این جهت درست است؛ زیرا در صورت گسترش درگیری، کشورهای منطقه و پایگاههای مستقر در آنها در معرض تهدید قرار میگیرند و این مسئله میتواند برای این کشورها بسیار ویرانگر باشد.
این کارشناس مسائل بینالملل ادامه داد: تصور کنید اگر طرف مقابل زیرساختهای ایران را هدف قرار دهد یا مانع گشایش در محاصره دریایی شوند، جمهوری اسلامی ایران نیز در واکنش متقابل اولین اهدافی که میتواند به عنوان هدف سهل الوصول بزند همین کشورهای عربی منطقه هستند. سرمایه ها و زیرساختهایی در حوزه های انرژی و نفت و گاز دارند که از جمله اهدافی هستند که ممکن است بهراحتی آسیب ببینند یا نابود شوند و چنین اتفاقی خسارتهای سنگینی برای کشورهای عربی به دنبال خواهد داشت.
این کارشناس مسائل بینالملل، در ادامه ارزیابی تلاش کشورهای عربی برای میانجیگری میان ایران و آمریکا، اظهار کرد: به همین دلیل، فکر میکنم کشورهای عربی از ابتدای بحرانی که از سال گذشته آغاز شد، تلاش کردهاند زمینهای برای مصالحه و سازش ایجاد کنند و جمهوری اسلامی ایران یا آمریکا و اسرائیل را به مصالحه ترغیب کنند، اما در این مسیر موفق نشدند. به نظر میرسد بعید است در ادامه نیز بتوانند به چنین نتیجهای دست پیدا کنند.
وی افزود: با توجه به آرایش نظامی کنونی، احتمال دارد اسرائیل و آمریکا در پی آن باشند که این وضعیت را به شکلی که خودشان مدنظر دارند، خاتمه دهند. به اعتقاد من، ممکن است آنها وارد فاز تغییر نظام شوند و این هدف را در نبرد آینده دنبال کنند. بنابراین بعید میدانم کشورهای عربی بتوانند در این زمینه موفقیتی به دست آورند.
این کارشناس مسائل بینالملل با اشاره به منافع اقتصادی صنایع تسلیحاتی از تداوم درگیریها، تصریح کرد: نکته مهم در یک نگاه کلان راهبردی این است که تنها برندگان منازعات خاورمیانه، مجتمعهای صنعتی و تسلیحاتی ایالات متحده و برخی کشورهای اروپایی هستند. به نظر میرسد این منازعات بیش از هر چیز به نفع طبقه الیگارش تولیدکنندگان سلاح تمام میشود؛ زیرا این شرکتها هستند که از جنگ سود میبرند.
اعلمی فریمان ادامه داد: برای این مجموعهها درگیری در خاورمیانه تفاوتی ندارد شاید اگر درگیریها در نهایت به صلحی فراگیر در خاورمیانه یا هر منطقه دیگری منجر شود تنها متضرر آن این شرکت های تسلیحاتی باشند و آنچه برای آنها اهمیت دارد، تداوم منازعه و جنگ است. پراکه در شرایط جنگی، سطح اشتغال و فعالیت این صنایع افزایش پیدا میکند و سود سرشاری نصیب آنها میشود. از این منظر، به نظر میرسد حتی آسیب دیدن زیرساختهای کشورهای عربی نیز ممکن است برای آمریکایی ها اهمیت چندانی نداشته باشد.
وی در ادامه درباره فضاسازی رسانههای غربی و اظهارات اخیر دونالد ترامپ درباره تولید سلاحهای شیمیایی از سوی ایران، گفت: این مسئله بسیار حساس است. معمولاً هنگامی که قرار است جنگی فراگیر در منطقه یا علیه یکی از کشورها آغاز شود، توجیهات متعدد و متنوعی مطرح میشود تا افکار عمومی و طیفهای مختلف جامعه برای آن اقدام اقناع شوند.
این کارشناس مسائل بینالملل با اشاره به تجربه حمله آمریکا به عراق در زمان صدام حسین، اظهار کرد: در آن مقطع نیز موضوع سلاحهای شیمیایی و تسلیحات ممنوعه مطرح شد و فضاسازی گستردهای شکل گرفت؛ اما بعدها مشخص شد این ادعاها سناریوسازی بوده است. به نظر میرسد در مورد جمهوری اسلامی ایران نیز طرح موضوعاتی مانند بمب کثیف یا احتمال استفاده از سلاحهای شیمیایی، میتواند در همین چارچوب قابل ارزیابی باشد.
اعلمی فریمان با بیان اینکه چنین ادعاهایی ممکن است برای ایجاد زمینه توجیهی و حقوقی حمله مطرح شوند، افزود: البته نمیتوان با قطعیت درباره پشتپرده این موضوع اظهارنظر کرد؛ با این حال، طرح چنین مسائلی میتواند بستری برای توجیه اقدامات نظامی و آمادهسازی افکار عمومی فراهم کند.
وی ادامه داد: بهعنوان مثال، این پرسش مطرح است که سیستم امنیتی ایالات متحده تا چه اندازه باید دچار ضعف باشد که جمهوری اسلامی ایران بتواند از چنین فاصلهای در آن کشور از بمب کثیف استفاده کند؟ به نظر میرسد طرح این ادعاها بیشتر با هدف اقناع افکار عمومی در داخل ایالات متحده صورت میگیرد.
این کارشناس مسائل بینالملل با اشاره به پرسشهایی که در داخل آمریکا درباره مبنای آغاز جنگ با ایران مطرح شده است، گفت: از ابتدای بحران و درگیری با جمهوری اسلامی ایران، یکی از پرسشهای اصلی دموکراتها، رسانهها و بخشی از افکار عمومی آمریکا این بوده که اساساً چرا دولت این جنگ را آغاز کرده و مبنای آن چه بوده است. به نظر میرسد دولت آمریکا برای آغاز این جنگ استدلال حقوقی مشخص و قانعکنندهای ارائه نکرده است و طرح موضوعاتی مانند سلاحهای شیمیایی و بمب کثیف میتواند در راستای ایجاد توجیه برای اقدامات بعدی و پاسخ به همین پرسشها باشد.
تا این لحظه منبع مستقل دیگری این خبر را منتشر نکرده است.
بررسی خودکار: مقایسه با خبرهای ۷۲ ساعت اخیر منابع دیگر و اعتبار پایهی منبع؛ جایگزین داوری انسانی نیست.منبع: ایلنا
گفتوگو