پشتیبانی هوشمند از تجهیزات صنعتی با کمک واقعیت افزوده
یک فعال زیست‌بوم نوآوری با اشاره به توسعه سامانه پشتیبانی و تعمیرات از راه دور تجهیزات صنعتی، گفت: این سامانه با بهره‌گیری از واقعیت افزوده و هوش مصنوعی، امکان ارتباط تصویری و صوتی امن میان تکنسین‌های حاضر در محل و متخصصان را فراهم می‌کند و با هدف کاهش زمان خرابی تجهیزات و تسهیل فرایند رفع نقص توسعه یافته است.
حمیدرضا جمشیدی مقدم در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: ما به واسطه حضور در صنعت، طی سال‌های گذشته نیازی را شناسایی کردیم که موضوعاتی مانند همه‌گیری کرونا، حوادث و جنگ‌ها نیز بر اهمیت آن افزود. در چنین شرایطی، پشتیبانی از برخی تجهیزات صنعتی که مستلزم حضور فیزیکی متخصصان در محل هستند، ممکن است مانند گذشته انجام نشود و با اختلال مواجه شود.
وی افزود: همین مسئله باعث شد تحقیقات جامعی درباره راهکارهای موجود در دنیا برای پاسخ به این نیاز انجام دهیم. در جریان این بررسی‌ها، راهکارهای مورد استفاده در سطح بین‌المللی را شناسایی و الگوبرداری کردیم که یکی از مهم‌ترین آن‌ها راهکاری تحت عنوان «ریموت اسیستنس» یا «ریموت مینتنس» (Remote Assistance/Maintenance) است.
این فعال دانش‌بنیان با اشاره به سازوکار این راهکار بیان کرد: در این روش، ارتباط صوتی و تصویری امن و هم‌زمانی میان تکنسین‌های حاضر در محل خرابی یا حادثه و متخصصانی که ممکن است در شهر، استان یا حتی کشور دیگری حضور داشته باشند، برقرار می‌شود. متخصصان یا تأمین‌کنندگان تجهیزات از طریق این ارتباط و با استفاده از ابزارهایی مبتنی بر واقعیت افزوده، می‌توانند در کوتاه‌ترین زمان ممکن، تکنسین‌های حاضر در محل را راهنمایی کنند.
جمشیدی مقدم ادامه داد: مهم‌ترین دستاورد این سامانه، کاهش زمان خرابی تجهیزات است. کاربرد آن نیز می‌تواند هم برای متخصصانی باشد که با هدف رفع ایراد، تکنسین‌ها را راهنمایی می‌کنند و هم برای مدیرانی که قصد نظارت بر فرایند انجام عملیات را دارند. در واقع، این فناوری امکان مدیریت و هدایت بهتر شرایط را در زمان بروز خرابی یا حادثه فراهم می‌کند.
وی با توضیح درباره قابلیت‌های واقعیت افزوده در این سامانه خاطرنشان کرد: ابزارهای موجود به متخصص این امکان را می‌دهند که روی تصویری که از محل عملیات دریافت می‌کند، با استفاده از قابلیت‌هایی مانند ترسیم واقعیت افزوده بخش موردنظر را مشخص کند. برای مثال، می‌تواند روی تصویر نشان دهد که کدام پیچ باید بسته یا باز شود و کدام سوئیچ باید تغییر وضعیت دهد.
راهنمایی تصویری متخصصان برای رفع سریع‌تر خرابی‌ها
این فعال زیست‌بوم نوآوری اضافه کرد: این علامت‌گذاری‌ها مستقیماً روی تصویری که تکنسین مشاهده می‌کند، نمایش داده می‌شوند تا فرد حاضر در محل دقیقاً متوجه شود کدام بخش را باید به چه شکل و با انجام چه اقدامی اصلاح کند. به این ترتیب، راهنمایی متخصصان به‌صورت تصویری و دقیق انجام می‌شود و احتمال بروز خطا در انتقال دستورالعمل‌ها کاهش می‌یابد.
جمشیدی مقدم با اشاره به فرایند طراحی و توسعه این سامانه تصریح کرد: یکی از ویژگی‌های آن این است که ما ابتدا نمونه‌های بزرگ و فعال این صنعت را در دنیا شناسایی کردیم و بررسی کردیم که هرکدام چه قابلیت‌ها و امکاناتی ارائه می‌دهند. سپس تلاش کردیم این ویژگی‌ها را متناسب با نیازهای خود بومی‌سازی کنیم و پلتفرم اختصاصی خودمان را بنویسیم و پیاده‌سازی کنیم.
وی با تأکید بر اینکه نیازهای داخلی کشور نیز در طراحی سامانه مورد توجه قرار گرفته است، گفت: یکی از مسائل مهم در کشور این است که ممکن است در برخی شرایط و به واسطه تصمیمات حاکمیتی، ارتباطات بین‌المللی قطع شود یا حتی ارتباطات خارج از سازمان به دلایل امنیتی با اختلال مواجه شود. ما برای پاسخ به این نیاز، سامانه را به‌صورت نصب و میزبانی روی سرورهای خود سازمان‌ها طراحی کرده‌ایم تا دغدغه‌های امنیتی آن‌ها نیز برطرف شود.
این فعال دانش‌بنیان ادامه داد: در این روش، سازمان‌ها می‌توانند ارتباطات خود را مدیریت کنند و برخلاف بسیاری از راهکارهای موجود، نیازی به استفاده از یک سرویس ابری مستقل وجود ندارد. به‌ویژه صنایع بزرگ که مخاطبان اصلی ما هستند، می‌توانند سامانه را روی سرورهای داخلی خود مستقر کنند؛ بنابراین حتی با قطع ارتباط اینترنت بین‌الملل نیز خللی در ارتباطات داخلی این سامانه ایجاد نخواهد شد.
جمشیدی مقدم با اشاره به اهمیت این قابلیت در شرایط بحرانی اظهار کرد: ممکن است دقیقاً در حساس‌ترین زمان‌ها، یعنی هنگام بروز خرابی یا حادثه، مدیران بخواهند بر عملیات نظارت داشته باشند و متخصصان نیز برای رفع مشکل به راهنمایی تکنسین‌ها بپردازند. در چنین شرایطی، فراهم بودن یک بستر ارتباطی پایدار و امن اهمیت زیادی دارد و می‌تواند به رفع سریع‌تر خرابی و مدیریت بهتر حادثه کمک کند.
ارائه خدمات در سه بستر موبایل، وب و عینک هوشمند
وی درباره بسترهای ارائه خدمات این سامانه بیان کرد: در حال حاضر خدمات خود را روی سه پلتفرم ارائه می‌دهیم که شامل نسخه موبایل، نسخه وب برای کارشناسان و نسخه ویژه عینک‌های هوشمند واقعیت افزوده است. این عینک‌ها از نوع هدست‌هایی هستند که قابلیت نصب روی کلاه ایمنی را دارند و برای استفاده تکنسین‌های حاضر در محل عملیات طراحی شده‌اند.
این فعال زیست‌بوم نوآوری افزود: از آنجا که تکنسین باید هم‌زمان راهنمایی‌های دریافتی را بشنود و مشاهده کند و در عین حال عملیات را انجام دهد، لازم است هر دو دست او آزاد باشد. به همین دلیل، هدست‌های واقعیت افزوده روی کلاه ایمنی نصب می‌شوند تا تکنسین بدون نیاز به استفاده از دست برای نگه‌داشتن تجهیزات ارتباطی، بتواند از راهنمایی‌ها بهره ببرد.
جمشیدی مقدم ادامه داد: این هدست‌ها به دوربین مجهز هستند و تصویر محل عملیات را برای متخصصانی ارسال می‌کنند که حضور آن‌ها در فرایند موردنظر از قبل مشخص شده است. تکنسین نیز می‌تواند راهنمایی‌های صوتی را دریافت کند و تصاویری را که متخصصان برای او ارسال می‌کنند، مشاهده کند؛ بنابراین ارتباط میان دو طرف به‌صورت هم‌زمان و متناسب با نیاز عملیات برقرار می‌شود.
وی با اشاره به قابلیت‌های هوش مصنوعی در این سامانه خاطرنشان کرد: یکی دیگر از ویژگی‌های مهم، هسته هوش مصنوعی است که به سامانه اضافه کرده‌ایم و قابلیت تشخیص خودکار تجهیزات صنعتی را دارد. به این صورت که پیش از برقراری ارتباط تصویری و آغاز عملیات، سیستم می‌تواند تجهیزات مختلف را شناسایی کند و با استفاده از هسته‌ای که متناسب با اطلاعات هر سازمان آموزش داده شده است، به داده‌های مربوط به آن تجهیزات دسترسی پیدا کند.
این فعال دانش‌بنیان تصریح کرد: برای مثال، سامانه می‌تواند اطلاعات مربوط به بیشترین میزان خرابی یک تجهیز را بررسی کند و بر اساس آن، پیشنهادهایی برای نحوه اقدام ارائه دهد. همچنین در صورت نیاز، امکان ثبت خرابی، دسترسی به دستورالعمل‌های موجود و انجام اقدامات لازم بر اساس اطلاعات ثبت‌شده نیز فراهم است.
ثبت گزارش‌های عملیاتی با تبدیل صدا به متن
جمشیدی مقدم با اشاره به دیگر قابلیت‌های سامانه گفت: امکان تبدیل صدا به متن نیز در این بستر پیش‌بینی شده است. اگر تکنسین نیاز داشته باشد گزارشی از وضعیت محل یا خرابی موردنظر ثبت کند، می‌تواند گزارش خود را به‌صورت صوتی ارائه دهد و سامانه آن را به متن تبدیل و ثبت می‌کند؛ بنابراین نیازی نیست تکنسین در محل عملیات پشت سیستم بنشیند و گزارش خود را به‌صورت دستی وارد کند.
وی درباره میزان استقبال صنایع از این فناوری اظهار کرد: ما تلاش زیادی کرده‌ایم تا این فناوری را در میان نهادهای حاکمیتی و صنایع معرفی کنیم، اما تمرکز اصلی‌مان بیشتر بر صنایع بوده است؛ چراکه کاربرد اصلی و مزیت‌های این سامانه را بهتر درک می‌کنند. با این حال، متأسفانه تعداد صنایعی که در این حوزه پیشگام بوده‌اند، تاکنون چندان زیاد نیست.
این فعال زیست‌بوم نوآوری با اشاره به سرمایه‌گذاری صندوق سرمایه‌گذاری فولاد مبارکه در مجموعه منشور فناوری بیان کرد: مجموعه ما به دلیل تسلط بر فناوری واقعیت گسترده که واقعیت افزوده و واقعیت مجازی را شامل می‌شود، توانسته است در این حوزه فعالیت کند. صندوق سرمایه‌گذاری فولاد مبارکه نیز با هدف توسعه این فناوری‌ها در مجموعه ما سرمایه‌گذاری کرده و اکنون از سهام‌داران شرکت است.
جمشیدی مقدم افزود: این اتفاق بسیار خوبی برای مجموعه ما بوده است؛ چراکه فناوری‌های واقعیت گسترده از جمله فناوری‌های مرتبط با انقلاب صنعتی چهارم محسوب می‌شوند و می‌توانند در صنایع مختلف بسیار راهگشا باشند. این سرمایه‌گذاری نیز فرصت مناسبی برای توسعه بیشتر این فناوری‌ها و گسترش کاربردهای آن‌ها فراهم کرده است.
وی با اشاره به تفاوت میزان پذیرش فناوری در صنایع مختلف خاطرنشان کرد: واقعیت این است که برخی مجموعه‌ها در پذیرش و استفاده از فناوری‌های نوین بسیار کند عمل می‌کنند، در حالی که برخی دیگر رویکرد متفاوتی دارند. برای مثال، توانسته‌ایم این سامانه را در مجموعه فولاد سنگان، به‌عنوان یکی از مجموعه‌های صنعتی و معدنی، مستقر کنیم و به مرحله استفاده برسانیم.
موانع فرهنگی در مسیر توسعه فناوری‌های نوین صنعتی
این فعال دانش‌بنیان ادامه داد: با وجود این، برخی صنایع همچنان به دلایل مختلف، از جمله طرح موضوعات امنیتی، در استفاده از چنین فناوری‌هایی احتیاط می‌کنند و گاهی مسائل امنیتی را به‌عنوان بهانه‌ای برای به‌کار نگرفتن آن‌ها مطرح می‌کنند؛ این در حالی است که چنین سامانه‌هایی خود به ارتقای امنیت کمک می‌کنند. به‌طور کلی، هنوز در بسیاری از صنایع روند استفاده از فناوری‌های نوین با سرعت مطلوبی پیش نمی‌رود.
جمشیدی مقدم درباره فرایند توسعه این محصول اظهار کرد: این سامانه حاصل چندین سال تلاش و سرمایه‌گذاری تیم شرکت منشور فناوری است. ما طی سال‌های گذشته روی توسعه آن سرمایه‌گذاری کرده‌ایم و در نهایت توانسته‌ایم چنین سامانه‌ای را طراحی و پیاده‌سازی کنیم و حدود ۲۰ نفر در تیم توسعه این فناوری فعالیت داشته‌اند.
وی با اشاره به فناوری‌های به‌کاررفته در این سامانه گفت: مهم‌ترین بخش فناوری مورد استفاده در این محصول، بدون تردید واقعیت گسترده و به‌ویژه واقعیت افزوده است. هوش مصنوعی نیز یکی از اجزای جدایی‌ناپذیر این سامانه محسوب می‌شود و نقش مهمی در قابلیت‌ها و عملکرد آن دارد.
این فعال زیست‌بوم نوآوری با اشاره به تغییر جایگاه هوش مصنوعی در فرایند توسعه محصول بیان کرد: زمانی که توسعه این فناوری را آغاز کردیم، از هوش مصنوعی در فرایند کدنویسی و برنامه‌نویسی استفاده می‌کردیم، اما اکنون این فناوری به یکی از قابلیت‌های اصلی و مهم سامانه تبدیل شده است. در واقع، با توجه به امکانات و کاربردهایی که به محصول اضافه شده، استفاده از هوش مصنوعی دیگر یک انتخاب نیست و به ضرورتی برای عملکرد سامانه تبدیل شده است.
جمشیدی مقدم با اشاره به برخی کاربردهای هوش مصنوعی در این سامانه خاطرنشان کرد: از تشخیص خودکار تصاویر و شناسایی تجهیزات گرفته تا تولید گزارش‌های مبتنی بر داده‌های جمع‌آوری‌شده و قابلیت ردیابی تجهیزات در تصاویر به‌صورت زنده (Tracking)، از جمله امکاناتی هستند که با استفاده از هوش مصنوعی فراهم شده‌اند. به‌گونه‌ای که می‌توان تجهیزات را در تصویر و به‌صورت زنده ردیابی کرد و قطعاً امروزه هیچ سامانه‌ای نمی‌تواند ادعای مبتنی بودن بر فناوری‌های نوین را داشته باشد، بدون اینکه از هوش مصنوعی بهره ببرد.
منبع: ایسنا