نشخوار فکری حتی در زمان استراحت و خواب؛ چه کنیم؟
یک روانشناس با تاکید بر این که علائم خستگی ذهنی و چند پاره شدن ذهن متفاوت از خستگی جسمی است، گفت: خستگی جسمی پس از کار سنگین با افت انرژی بدنی بروز می کند، اما چند پاره شدن ذهن حاصل تداخل تکالیف، کمرنگ شدن مرزهای کار و زندگی، گوش به زنگ بودن همیشگی و فشارهای ناشی از اضطراب و کمال گرایی است که حتی در خواب و روزهای تعطیل نیز آرامش را از فرد سلب می‌کند.
ژیلا سعیدی در گفت‌وگو با ایسنا، اظهار کرد: خستگی جسمی می‌تواند پس از یک روز کاری سنگین ایجاد شود، به‌طوری‌که انرژی بدنی فرد افت می‌کند و دیگر رمق و توانی برای ادامه فعالیت در خود نمی‌بیند. این روانشناس افزود: از نشانه‌های این وضعیت می‌توان به کاهش تمرکز، کندی در فرایند تصمیم‌گیری و افزایش خطاهای رفتاری و کلامی اشاره کرد. در این حالت، انگار افکار فرد خارج از کنترلش فعالیت می‌کند و نمی‌تواند ذهنش را مدیریت کند، بنابراین ممکن است به نشخوار فکری دچار شود. البته باید توجه داشت که خستگی جسمی و چندپاره‌شدن ذهن می‌توانند به‌طور همزمان در یک فرد بروز پیدا کنند. سعیدی با توضیح اینکه چندپاره‌شدن ذهن هنگام تداخل تکالیف رخ می‌دهد، گفت: برای نمونه، فردی را تصور کنید که همزمان با صحبت کردن با فرزندش، بخشی از ذهنش درگیر مشکلی در محیط کار است که باید آن را حل کند؛ از سوی دیگر به پرداخت اقساط سر ماه نمی‌پذیرد و همزمان خاطرات ناخوشایند گذشته نیز جلوی چشمش می‌آیند و بخشی از توجه و تمرکزش را می‌گیرند. وی تصریح کرد: زمانی که تداخل تکالیف به وجود می‌آید، تمرکز بر یک موضوع خاص برای فرد بسیار دشوار می‌شود؛ چراکه او همزمان به چند مسئله مختلف فکر می‌کند و روی هیچ‌کدام تمرکز کامل ندارد. ما به این وضعیت، «چندپاره‌شدن ذهن» می‌گوییم. وی با اشاره به اینکه زندگی روزمره، ذهن بزرگسالان را مدام میان کار، خانواده، گوشی همراه و نگرانی‌های آینده تکه‌تکه می‌کند، اظهار کرد: واقعیت این است که در دنیای امروز، مرز میان نقش‌های مختلف افراد کمرنگ شده است. برخلاف شیوه سنتی که فرد با خروج از خانه تمام تمرکزش را روی وظایف کاری می‌گذاشت، امروزه دیگر این‌طور نیست. این روانشناس افزود: فرد در محیط کار است، اما همزمان نگران مسئولیت‌های خانوادگی‌اش است و مدام باید گوش‌به‌زنگ باشد که آیا خانواده به او نیاز دارند یا خیر. از سوی دیگر، وقتی در خانه است، مدام درگیر پیام‌ها و درخواست‌های شغلی می‌شود. امروزه گوشی‌های هوشمند و دنیای مجازی به واسطه‌ای میان خانه و کار تبدیل شده‌اند؛ بنابراین افراد بیش از تعدد کارها، با «تعدد درخواست‌ها» مواجهند؛ درخواست‌هایی که هر لحظه ممکن است به مداخله فوری نیاز داشته باشند. سعیدی در این باره که حافظه کاری ظرفیت محدودی برای پردازش اطلاعات دارد، اظهار کرد: وقتی فرد همزمان نگران مسایل شغلی و خانوادگی است، حفظ تمرکز روی مسئولیت اصلی بسیار دشوار می‌شود. بخشی از این پراکندگی ذهنی ناشی از فشارهای بیرونی است و بخش دیگر به فشارهای درونی مربوط می‌شود. وی تصریح کرد: نگرانی درباره آینده، ترس از عقب‌ماندن از وظایف و احساس گناه ناشی از کمال‌گرایی، در کنار فشارهای بیرونی باعث افت شدید تمرکز و از هم گسیختگی ذهنی فرد می‌شوند.
آرامش نداشتن در روزهای تعطیل و هنگام خواب
وی با بیان اینکه وقتی ذهن چندپاره است، فرد در روزهای تعطیل یا موقع خواب هم آرامش ندارد و مغز خاموش نمی‌شود، گفت: ذهن ما به‌طور مداوم در حال فکرکردن در یک چرخه بی‌پایان است. ما درباره هر کاری که انجام می‌دهیم یا حتی کارهایی که انجام نمی‌دهیم فکر می‌کنیم و حتی زمانی که مشغول کار دیگری هستیم ممکن است جریان فکری کاملا متفاوتی را در پس‌زمینه ذهن داشته باشیم. تفاوت نشخوار فکری با حل مسئله سالم
این روانشناس افزود: اگر مسائل حل‌نشده‌ای داشته باشیم، ذهن ما دچار نشخوار فکری می‌شود. نشخوار فکری ممکن است شبیه حل مساله به نظر بیاید، زیرا فرد باور دارد که اگر به اندازه کافی به نگرانی‌ها و دغدغه‌هایش فکر کند، راه‌حل را پیدا می‌کند، اما واقعیت این است که نشخوار فکری حالتی ایستا دارد و فرد را در همان موقعیت اولیه نگه می‌دارد، بنابراین باید میان این حالت با حل مساله سالم تمایز قائل شویم. سعیدی با اشاره به اینکه استراحت جسمی، خستگی جسم را می‌گیرد اما باعث بازیابی روان‌شناختی نمی‌شود، تصریح کرد: ممکن است فردی روی مبل بنشیند، اما از نظر ذهنی همچنان درگیر کارهای ناتمام، تعارضات گذشته یا پیش‌بینی مشکلات آینده باشد. ذهن به اشتباه فکر می‌کند نشخوارکردن همان حل مساله است، در حالی که بازگشت تکرارشونده به افکار آزاردهنده بدون یافتن راه‌حل، چیزی جز درجا زدن نیست. وی بیان کرد: فرد ممکن است بخشی از ظرفیت روان خود را صرف نشخوار درباره گذشته و بخش دیگر را صرف نگرانی درباره آینده کند. زمانی که فرد درگیر چنین فرآیندهایی است، پایان ساعت کاری، روز تعطیل یا زمان خواب لزوما به معنی پایان فعالیت روانی مرتبط با مشغله‌ها نیست، بنابراین فرد حتی در محیطی آرام همچنان احساس تنش و نگرانی دارد و مغزش مانند جسمش در حال آرامش نیست. وی در پایان گفت: خستگی ذهنی و چندپاره‌شدن ذهن برخلاف خستگی جسمی، ریشه در تداخل تکالیف، محو شدن مرزهای کار و زندگی و هجوم انتظارات بی‌پایان دارد. هنگامی که ذهن در چرخه فرساینده نشخوار فکری گرفتار می‌شود، حتی در زمان استراحت یا خواب نیز آرامش را تجربه نمی‌کند. شناخت این تفاوت بنیادین، نخستین گام برای رهایی از چرخه‌های فرسایشی و بازیابی انرژی روانی است.
تا این لحظه منبع مستقل دیگری این خبر را منتشر نکرده است.
بررسی خودکار: مقایسه با خبرهای ۷۲ ساعت اخیر منابع دیگر و اعتبار پایه‌ی منبع؛ جایگزین داوری انسانی نیست.منبع: ایسنا