ناترازی انرژی علیه صنعت ارزآور | پتروشیمیها باز هم در تنگنای گاز ماندند | عضو اتاق ایران: افت تولید امسال هم قطعی است

رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران با هشدار درباره افت تولید پتروشیمیها در پی کمبود گاز گفت: صرفهجویی در مصرف خانگی میتواند روزانه ۸۰ میلیون مترمکعب گاز برای صنایع آزاد کند.
مسیحا حیدریان؛ محدودیت در تأمین گاز صنایع، علاوه بر کاهش ظرفیت تولید در واحدهای پتروشیمی و فولادی، میتواند با تحت تأثیر قرار دادن سوخت نیروگاهها، ناترازی برق را نیز تشدید کند؛ زنجیرهای از محدودیتها که در نهایت هزینه آن را بخش تولید و اقتصاد کشور میپردازند.
در این میان، صنعت پتروشیمی بهعنوان یکی از مهمترین بخشهای ارزآور اقتصاد ایران، بیش از بسیاری از صنایع دیگر در معرض پیامدهای کمبود گاز قرار دارد. در شرایطی که بخش قابلتوجهی از صنایع کشور با محدودیت مصرف برق مواجه هستند، نوسازی نیروگاهها، استفاده از فناوریهای جدید و بهرهگیری از ظرفیت بخش خصوصی میتواند بخشی از راهکار عبور از این وضعیت باشد.
در این باره آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران در گفتوگو با اقتصادآنلاین با هشدار درباره پیامدهای تداوم ناترازی گاز، معتقد است صنعت پتروشیمی در سال جاری نیز با افت تولید مواجه خواهد شد.
مشروح گفتوگوی اقتصادآنلاین را با آرش نجفی میخوانید.
* آقای نجفی؛ با توجه به اینکه ناترازی در گاز میتواند به قطعی برق صنایع منجر شود، آینده تولید در صنعت پتروشیمی را چگونه ارزیابی میکنید؟ بهویژه در شرایطی که تنشهای سیاسی و فشارهای اقتصادی آمریکا نیز ادامه دارد، چه چشماندازی پیش روی این صنعت قرار گرفته است؟
ادامه تولید تا حد زیادی به میزان تابآوری هر صنعت بستگی دارد. صنعت پتروشیمی در حال حاضر تا حدودی توانسته سطح تولید خود را حفظ کند. این صنعت در سالهای گذشته نیز با چالش کمبود گاز مواجه بوده و با استفاده از روشهای مختلف تلاش کرده است تأمین مواد اولیه و استمرار تولید خود را مدیریت کند.
افت تولید در راه است
با این حال، امسال نیز با کمبود گاز مواجه هستیم و طبیعتاً صنعت پتروشیمی با افت تولید روبهرو خواهد شد. هر میزان که جامعه و مردم در زمینه صرفهجویی گاز همراهی و همکاری کنند، امکان تخصیص گاز بیشتری به بخش تولید بهویژه صنعت پتروشیمی که یکی از منابع مهم ارزآوری کشور است، فراهم میشود.
بنابراین، کاهش رونق تولید در پی کمبود گاز مسئلهای بدیهی است؛ اما نکته مهم دیگری نیز وجود دارد. تداوم وضعیت نه جنگ و نه صلح و شرایط فرسایشی که در حال حاضر بر کشور حاکم شده، یک وضعیت خطرناک است و باید برای آن تدبیر شود.
عبور از این شرایط تنها با حضور مدیران متخصص، باسواد و کارآمد امکانپذیر است. ما در بخشهای مختلف کشور با مشکلات مدیریتی و ضعف تخصص مواجه هستیم. برای مثال، یکی از بخشهای بسیار راهبردی کشور، سازمان متولی بهینهسازی مصرف و بهرهوری انرژی است که اخیراً تأسیس شده است. به نظر میرسد با توجه به رویکردها، مصاحبهها، اطلاعرسانیها و نحوه عملکرد این مجموعه، نمیتوان چندان به موفقیت آن امیدوار بود. این مسئله یک خطای مدیریتی است که میتواند تبعات جدی برای کشور داشته باشد.
اگر قرار است مشکلات صنعت پتروشیمی و سایر صنایع انرژیبر را حل کنیم، باید در سازوکار حکمرانی و مدیریت منابع انرژی کشور بازنگری شود. لازم است در مدیریت این بخش از کارشناسان زبده، متخصص و کارآمد استفاده کنیم تا بتوانیم سطح تولید در صنایع پتروشیمی، فولاد و سایر صنایع گازبر و انرژیبر کشور را حفظ کنیم.
روزانه ۲۵۰ میلیون مترمکعب کسری گاز داشتیم
* به میزان افت تولید در صنعت پتروشیمی اشاره کردید. آیا میتوان برآورد مشخصی از میزان کسری گاز و تأثیر آن بر تولید این صنعت ارائه کرد؟ وضعیت امسال در مقایسه با سال گذشته چگونه خواهد بود؟
میزان افت تولید به این بستگی دارد که چه حجمی از گاز صنایع قطع یا محدود شود. ما در سالهای گذشته بهطور معمول با کسری روزانه حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیون مترمکعب گاز مواجه بودهایم و در برخی مقاطع این رقم به ۳۰۰ میلیون مترمکعب در روز نیز رسیده است. همین کسری باعث شده محدودیتهایی در توزیع گاز صنایع اعمال شود.
برای اطلاع، مجموع گاز موردنیاز صنایع پتروشیمی بهعنوان خوراک، حدود ۶۵ تا ۹۰ میلیون مترمکعب در روز است. وقتی میزان کسری گاز کشور را در نظر میگیریم، نخستین بخشی که برای اعمال محدودیت به ذهن مسئولان میرسد، صنعت پتروشیمی است.
در حالی که طی سالهای گذشته تلاش مؤثری برای کاهش مصرف گاز در بخش خانگی انجام نشده است. حتی طرح تعویض بخاریها که برنامهای مشخص برای مدیریت مصرف و کاهش استفاده از گاز و برق بود، مورد توجه کافی قرار نگرفت.
اخیراً نیز اصطلاحی با عنوان «کارور» مطرح شده است که بر اساس سازوکار آن، در نهایت دو تا سه میلیارد مترمکعب صرفهجویی گاز پیشبینی میشود؛ در حالی که کسری گاز کشور بسیار بیشتر از این ارقام است و نمیتوان این دو مسئله را با یکدیگر مقایسه کرد و انتظار داشت مشکل ناترازی به این شکل مدیریت شود.
صرفهجویی حداقل ۸۰ میلیون مترمکعب گاز آزاد میکند
* اصلاح الگوی مصرف در بخش خانگی تا چه اندازه میتواند به تأمین گاز موردنیاز صنایع کمک کند؟ آیا ظرفیت قابلتوجهی برای کاهش مصرف در این بخش وجود دارد؟
صرفهجویی در بخش خانگی میتواند حداقل ۸۰ میلیون مترمکعب گاز را در روز آزاد کند و به بخش صنعت اختصاص دهد. این میزان گاز میتواند کمک قابلتوجهی به حفظ تولید در صنایع کشور بهویژه صنایع پتروشیمی و سایر واحدهای انرژیبر، داشته باشد.
* پیش از این به پایین بودن راندمان نیروگاههای کشور اشاره کرده بودید اما مهمترین دلایل پایین بودن راندمان نیروگاههای ایران چیست؟ آیا فرسودگی تجهیزات و قدیمی بودن فناوری مورد استفاده در نیروگاهها عامل اصلی این مسئله است؟
بله، بخش مهمی از مشکل به فرسودگی نیروگاهها و قدیمی بودن فناوری مورد استفاده در آنها بازمیگردد. بسیاری از نیروگاههای ما با فناوریهایی فعالیت میکنند که متعلق به ۴۰ تا ۵۰ سال قبل هستند. هر فناوری عمر مفیدی دارد و امروز فناوریهای جدیدی در صنعت نیروگاهی توسعه پیدا کردهاند که از نظر راندمان و عملکرد، قابل مقایسه با فناوریهای قدیمی نیستند.
البته حملات به نیروگاهها نیز نمیتواند بدون تأثیر باشد اما مسئله اصلی در ناترازی برق کشور، مصرف غیربهینه گاز و پایین بودن راندمان تبدیل آن به برق است.
اگر برنامهریزی درستی داشته باشیم، بتوانیم تولید برق را با راندمان بالاتری انجام دهیم و نیروگاههای فرسوده را از مدار خارج کنیم و بهجای آنها نیروگاههایی با راندمان حداقل ۵۷ تا ۵۸ درصد و بالاتر قرار دهیم، مدل بهرهوری و کارآمدی صنعت برق کشور بهطور اساسی تغییر خواهد کرد.
ورود نیروگاههای دست دوم امکانپذیر است؟
* برای دستیابی به نیروگاههایی با راندمان بالای ۵۰ تا ۵۵ درصد، چه زیرساختها و تجهیزاتی موردنیاز است؟ همچنین بخش خصوصی چه ظرفیتهایی برای ورود به این حوزه دارد که تاکنون بهطور کامل از آنها استفاده نشده است؟
لزومی ندارد تمام نیروگاههای موجود را کنار بگذاریم و از ابتدا نیروگاههای جدیدی احداث کنیم. میتوان بخشی از تجهیزات و اجزای نیروگاههای فعلی را حفظ کرد و بخشهایی را که نیاز به نوسازی دارند، با فناوریهای پیشرفتهتر جایگزین کرد.
در واقع، باید با یک مهندسی پیشرفته، تجهیزات قابل استفاده را حفظ و بخشهای فرسوده و ناکارآمد را تعویض کنیم. به این ترتیب، میتوان با استفاده از ظرفیت زیرساختهای موجود، نیروگاهی با راندمان بسیار بالاتر ایجاد کرد.
در این مسیر، بخش خصوصی نیز ظرفیتهای قابلتوجهی دارد. این بخش از امکانات سرمایهای، ارتباطات بینالمللی و امکان همکاری با طرفهای خارجی، ظرفیتهای فنی و مهندسی و همچنین توانایی تولید قطعات برخوردار است.
اگر بتوانیم همه این ظرفیتها را در کنار یکدیگر به کار بگیریم و زمینه مشارکت آنها را فراهم کنیم، میتوانیم توان قدرتمندی برای توسعه تولید برق با راندمان بالا در کشور ایجاد کنیم.
* افزایش راندمان نیروگاهها و تولید برق بیشتر با میزان مشخصی از سوخت، چه تأثیری بر تأمین برق صنایع خواهد داشت؟ آیا میتوان با این روش، ضمن مدیریت مصرف گاز، ظرفیت بیشتری برای توسعه صنعتی کشور ایجاد کرد؟
توسعه برق به معنای کاهش تقاضا نیست. با توسعه کشور و گسترش فعالیتهای اقتصادی و صنعتی، تقاضا برای برق بهطور مستمر افزایش پیدا میکند. بنابراین، نیاز برق کشور کاهش نخواهد یافت و باید برای تأمین این نیاز فزاینده برنامهریزی کنیم.
برخی صنایع دو روز در هفته تعطیلی اجباری دارند
نکته اصلی این است که با استفاده از سوختهای فسیلی و گازی که در اختیار داریم، بیشترین راندمان و بهترین نتیجه را از مصرف انرژی به دست آوریم. هدف باید این باشد که برق مناسبتر و باکیفیتتری در اختیار صنایع قرار بگیرد تا آنها بتوانند بدون دغدغه محدودیتهای انرژی، فعالیت و توسعه خود را ادامه دهند.
امروز بخش قابلتوجهی از صنایع کشور به دلیل محدودیتهای برق، دو روز در هفته تعطیل هستند. وقتی یک واحد تولیدی با چنین محدودیتهایی مواجه میشود، دیگر نمیتواند برنامهای برای توسعه تولید داشته باشد. در بهترین حالت، ممکن است فقط بتواند هزینههای جاری و حقوق کارکنان خود را تأمین کند. حتی برخی واحدهای تولیدی نیز ناچار به توقف فعالیت و تعطیلی میشوند.
بنابراین، برق یکی از مهمترین زیرساختهای استمرار تولید و توسعه صنعتی کشور است و بدون تأمین پایدار آن، نمیتوان انتظار رشد و توسعه در بخش صنعت را داشت.
خبرهای مشابهی در منابع دیگر هست، ولی داور خودکار هنوز همخوانیشان را بررسی نکرده است.
همین رویداد در منابع دیگر:
- کسری ۱۳۰ میلیون مترمکعبی گاز پس از جنگ
- کسری ۱۳۰ میلیون مترمکعبی گاز پس از جنگ+ فیلم
- مصرف گاز کشور به ۴۲۱.۵ میلیون مترمکعب رسید
- هشدار توانیر به مشترکان پرمصرف؛ احتمال قطع چند هفتهای برق از اول آذر
- کاهش مصرف گاز در خانهها؛ راهکاری برای کمک به پایداری تولید برق در زمستان
- سخنگوی صنعت برق: صرفهجویی ۲۰ درصدی، محدودیتهای برق و گاز در زمستان را کاهش میدهد
منبع: اقتصادآنلاین
گفتوگو