سه‌گانه اونس، نفت و انتخابات اسرائیل | نخست‌وزیری مجدد نتانیاهو قیمت طلا را نزولی می‌کند؟

گروه اقتصادی – مهدی صفائی: تحولات انتخاباتی اسرائیل می‌تواند فراتر از بازار‌های داخلی این کشور، بر قیمت جهانی نفت و طلا نیز اثر بگذارد. در شرایطی که احتمال ادامه یا تشدید درگیری با ایران همچنان یکی از متغیر‌های مهم بازارهاست، تقویت موقعیت بنیامین نتانیاهو می‌تواند انتظارات معامله‌گران درباره آینده تنش‌های منطقه‌ای را تغییر دهد؛ تغییری که احتمال دارد به رشد نفت برنت و هم‌زمان به افت اونس جهانی طلا منجر شود. با این حال، تحقق این سناریو به واکنش بازار‌ها و غلبه عوامل مختلف بر یکدیگر بستگی دارد.

چرا پیروزی نتانیاهو می‌تواند نفت برنت را بالا ببرد؟

مهم‌ترین مسیر اثرگذاری نتایج انتخابات اسرائیل بر بازار نفت، تغییر در برآورد معامله‌گران از ریسک‌های ژئوپلیتیک است. اگر سرمایه‌گذاران ادامه حضور نتانیاهو در قدرت را با احتمال بیشتر تشدید درگیری با ایران مرتبط بدانند، ممکن است نگرانی از اختلال در عرضه نفت خاورمیانه و انتقال محموله‌ها افزایش یابد. در چنین شرایطی، حتی بدون کاهش واقعی تولید نفت، معامله‌گران ممکن است برای جبران ریسک‌های احتمالی، قیمت بالاتری مطالبه کنند.

رفتار فعالان بازار در ۲۷ و ۲۸ اکتبر نیز نشان داد که معامله‌گران علاوه بر مذاکرات صلح، تحولات انتخاباتی اسرائیل را نیز زیر نظر داشتند. تحلیلگران کامرزبانک نیز احتمال داده بودند که در صورت انتخاب مجدد نتانیاهو، تلاش برای تغییر حکومت ایران به یکی از سناریو‌های پیش‌روی منطقه تبدیل شود. در روز ۲۸ اکتبر نیز نگرانی از اختلال عرضه در پی درگیری‌های منطقه‌ای و حمله گزارش‌شده به یک پالایشگاه در عربستان، به افزایش قیمت نفت کمک کرد.

با این حال، این تحولات به‌تنهایی اثبات نمی‌کنند که افزایش قیمت نفت مستقیماً ناشی از تقویت موقعیت انتخاباتی نتانیاهو بوده است، اما نمی‌توان از نقش اخبار مرتبط با نتایج انتخابات چشم پوشی کرد و باید توجه کرد که وضعیت عرضه و تقاضای جهانی، مذاکرات دیپلماتیک و اخبار امنیتی نیز می‌توانند جهت حرکت قیمت را تغییر دهند.

چرا ممکن است اونس جهانی طلا کاهش یابد؟

رابطه میان انتخابات اسرائیل و قیمت طلا پیچیده‌تر است. در نگاه نخست، افزایش احتمال جنگ باید تقاضا برای طلا به‌عنوان دارایی امن را تقویت کند. بنابراین، اگر تنها عامل مؤثر بر بازار افزایش ریسک نظامی باشد، انتظار اولیه می‌تواند رشد اونس جهانی باشد، نه افت آن.

اما افزایش قیمت نفت از مسیر دیگری بر طلا اثر می‌گذارد. نفت گران‌تر می‌تواند نگرانی‌های تورمی را افزایش دهد و احتمال تداوم سیاست پولی انقباضی یا بالا ماندن نرخ بهره را تقویت کند. از آنجا که طلا دارایی بدون بازده دوره‌ای است، افزایش نرخ‌های بهره و بازده اوراق می‌تواند جذابیت آن را کاهش دهد.

در نتیجه، اگر بازار‌ها به این جمع‌بندی برسند که پیامد‌های تورمی افزایش قیمت انرژی و احتمال بالا ماندن نرخ بهره از تقاضای ناشی از ریسک جنگ اثرگذارتر است، امکان افت اونس طلا وجود دارد. البته تقویت دلار آمریکا نیز می‌تواند فشار مضاعفی بر قیمت طلا وارد کند.

به غیر از تمام متغیر‌های اثرگذار بر قیمت طلا، بررسی معاملات این دارایی نشان می‌دهد که درست در زمان‌هایی که احتمال شکست نتانیاهو بیشتر شد، کاهش قیمت نفت و تعدیل نگرانی‌های تورمی به رشد اونس طلا کمک کرده بود. این رابطه معکوس نشان می‌دهد که قیمت انرژی و انتظارات نرخ بهره می‌توانند در جهت حرکت طلا نقش داشته باشند؛ هرچند این مشاهده به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که پیروزی نتانیاهو موجب افت طلا خواهد شد، اما در مواقعی که نتانیاهو از اصلی‌ترین رقیب خود پیش افتاده بود، اونس جهانی طلا با فشار عرضه، هرچند به میزان کم، مواجه بود.

تاکید بر یک سناریوی مشروط

تقویت موقعیت انتخاباتی نتانیاهو می‌تواند در صورت افزایش نگرانی از تشدید درگیری با ایران، از قیمت نفت برنت حمایت کند. در مقابل، اگر افزایش قیمت انرژی به تقویت انتظارات تورمی و نرخ بهره منجر شود و این اثر بر تقاضای دارایی امن غلبه کند، افت اونس جهانی طلا نیز دور از انتظار نیست.

با این حال، کاهش طلا در چنین شرایطی نتیجه‌ای قطعی نیست؛ زیرا تشدید تنش‌های نظامی می‌تواند هم‌زمان تقاضا برای دارایی‌های امن را نیز افزایش دهد. بنابراین، فرضیه رشد نفت و افت طلا در پی تقویت موقعیت نتانیاهو از نظر اقتصادی قابل بررسی است، اما اثبات آن به داده‌های دقیق‌تر و تفکیک اثر انتخابات از سایر عوامل بازار نیاز دارد.