راهکارهای چین در کاهش گازهای گلخانهای کدامند؟

چین با اتخاذ مجموعهای از سیاستهای بلندمدت در حوزه انرژی و حملونقل، ازجمله توسعه نیروگاههای خورشیدی و بادی، گسترش استفاده از باتریها و خودروهای برقی، کاهش وابستگی به زغالسنگ و افزایش بهرهوری انرژی در صنایع، توانسته است روند انتشار گازهای گلخانهای خود را مهار کند.
بیش از ۲۰۰ کشور برای شرکت در نشست سالانه سازمان ملل متحد درباره تغییرات اقلیمی، موسوم به «کاپ ۳۱» (COP۳۱) در ترکیه گرد هم آمدهاند. در این میان، چین و آمریکا همچنان دو کشور بزرگ منتشرکننده گازهای گلخانهای در جهان هستند، اما مسیر این دو کشور در زمینه انتشار آلایندهها اکنون از یکدیگر جدا شده است.
انتشار آلایندههای اقلیمی چین سالها به دلیل افزایش مصرف زغالسنگ روندی صعودی داشت، اما طی دو سال و نیم گذشته، میزان انتشار این کشور ثابت مانده یا کاهش یافته است. چین با افزایش استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر و باتریها، مصرف زغالسنگ را کاهش داده و در نتیجه میزان انتشار آلایندهها را پایین آورده همچنین گسترش خودروهای برقی نیز به کاهش مصرف نفت در این کشور کمک کرده است.
لائوری میلیویرتا، تحلیلگر ارشد مرکز پژوهش انرژی و هوای پاک (CREA) گفت: این تغییر چشمگیر و بیش از میزانی است که انتظار داشتیم و فکر میکنم هیچکس چنین انتظاری نداشت.
اما سال گذشته، روند انتشار آلایندهها در آمریکا مسیر متفاوتی را طی کرد. انتشار گازهای گلخانهای این کشور در سال ۲۰۲۵ افزایش یافت، زیرا مصرف زغالسنگ برای تولید برق و مصرف نفت و گاز برای گرمایش بیشتر شد.
در گزارش اخیر دانشمندان سازمان ملل متحد با عنوان «گزارش شکاف انتشار گازهای گلخانهای ۲۰۲۶» آمده است که آمریکا تنها اقتصاد بزرگ جهان است که سال گذشته افزایش قابلتوجهی در انتشار آلایندههای گرمایش زمین تجربه کرد.
پیشبینی میشود انتشار آلایندهها در آمریکا در سال جاری اندکی کاهش یابد و احتمالا این کشور در مقایسه با سال گذشته زغالسنگ کمتری مصرف خواهد کرد. الکس وانگ، استاد حقوق دانشگاه کالیفرنیا در لسآنجلس و متخصص سیاستهای اقلیمی چین گفت: آمریکا در صورت توسعه گسترده انرژیهای تجدیدپذیر و باتریها، مشابه آنچه چین انجام داده است، میتواند انتشار آلایندههای خود را بیشتر کاهش دهد.
وانگ افزود: مشکل این است که آمریکا از حمایت سیاستی بلندمدت برای توسعه این فناوریهای اقلیمی برخوردار نبوده است. دولت جو بایدن بودجه انرژی خورشیدی، بادی، باتریها و خودروهای برقی را افزایش داد، اما دولت دونالد ترامپ این حمایتهای مالی را کاهش داد و موانع قانونی و نظارتی بیشتری برای این صنایع ایجاد کرد. آنچه این روزها با آن دستوپنجه نرم میکنیم، تغییرات مداوم سیاستها در نتیجه اختلافات سیاسی در آمریکا است.
برنامهریزی بلندمدت چین
چین حدود ۲۰ سال پیش ساخت زیرساختهایی را آغاز کرد که اکنون به این کشور امکان کاهش انتشار آلایندهها را میدهد. در آن زمان، چین همچنان بهعنوان تولیدکننده کالاهای ارزانقیمت شناخته میشد و آلودگی هوا در شهرهای بزرگ این کشور نیز به سطوح بیسابقهای رسیده بود.
رهبران چین، سیاستهایی را برای تغییر جایگاه اقتصادی این کشور و بهبود کیفیت هوا تدوین کردند، برنامههای پنجساله دولت مرکزی به استانها کمک کرد تا فعالیتهای خود را به سمت بخش انرژی پاک سوق دهند.
وانگ میگوید: از آنجا که جهتگیری سیاستها بسیار باثبات و روشن بود، دولت چین از این فرصت برای توسعه صنایعی استفاده کرد که پیش از آن اساسا وجود نداشتند.
دولت چین زنجیرههای تامین سراسری برای فناوریهایی مانند پنلهای خورشیدی، باتریها، توربینهای بادی و تولید خودروهای برقی ایجاد کرد و امروزه چین در تولید، بهکارگیری و صادرات این فناوریهای انرژی پاک، با فاصله در جایگاه پیشتاز جهان قرار دارد.
وانگ افزود: این کشور در زمینه برقیسازی با سرعت بسیار زیادی پیش میرود.
میلیویرتا اظهار کرد این فناوریها به کاهش انتشار آلایندهها در چین کمک میکنند. گروه پژوهشی وی دریافت که انتشار آلایندههای چین در سهماهه گذشته، سه درصد کاهش یافته است که بزرگترین کاهش از زمان همهگیری کووید ۱۹ به شمار میرود.
در بخش تولید برق، با کاهش مصرف زغالسنگ و افزایش استفاده از انرژی خورشیدی، بادی و هستهای، انتشار آلایندهها نیز در حال کاهش است. چین در سالهای اخیر نیروگاههای زغالسنگی جدید زیادی ساخته است، اما این نیروگاهها اغلب با تمام ظرفیت فعالیت نمیکنند و بیشتر برای تامین برق پشتیبان مورد استفاده قرار میگیرند.
صنایعی مانند تولید سیمان و فولاد نیز در حال کاهش انتشار آلایندههای اقلیمی هستند و در بخش حملونقل، خودروهای برقی جایگزین بخشی از تقاضا برای بنزین و گازوئیل شدهاند. بر اساس دادههای اخیر انجمن خودروهای سواری چین، اکنون دو سوم فروش خودروهای سواری در این کشور به خودروهای برقی اختصاص دارد.
سیاستهای آمریکا پیوستگی ندارد
در حالی که چین بهطور مستمر در فناوریهای پاک سرمایهگذاری کرده، آمریکا چنین روندی نداشته است. وانگ گفت: این کشور به دلیل تغییر مداوم سیاستهای دولت فدرال، در گسترش صنایع فناوریهای اقلیمی که به کاهش انتشار آلایندهها کمک میکنند، با مشکلاتی روبهرو بوده است.
در دوره ریاستجمهوری جو بایدن، کنگره مشوقهای مالی جدیدی برای انرژیهای تجدیدپذیر و خودروهای برقی تصویب کرد و همچنین سیاستهایی برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای در بخشهایی مانند صنعت نفت و گاز به اجرا درآمد.
دولت دونالد ترامپ این سیاستها را معکوس کرده و موانعی برای اجرای طرحهای انرژی خورشیدی و بادی ایجاد کرده است، همچنین معافیتهای مالیاتی مربوط به سامانههای خورشیدی خانگی و خودروهای برقی را لغو کرده و پیشنهادهایی برای کاهش مقررات مربوط به متان، یکی از گازهای بسیار موثر در گرمایش زمین، ارائه کرده است.
دولت ترامپ اغلب به دستورکار خود با عنوان «سلطه انرژی» اشاره میکند؛ دستورکاری که حفظ فعالیت نیروگاههای زغالسنگی را در اولویت قرار میدهد و این موضوع با توجه به افزایش ساخت مراکز داده پرمصرف انرژی در آمریکا، به مشکلی فزاینده تبدیل شده است.
بن هیلی، کارشناس شرکت مشاورهای «اولد انرژی ریسرچ» (Evolved Energy Research) میگوید بیشتر این مراکز داده در حال حاضر با سوختهای فسیلی مانند گاز طبیعی و زغالسنگ فعالیت میکنند، سرعت و مقیاس راهاندازی این مراکز معمولا به افزایش انتشار آلایندهها منجر میشود. در حال حاضر نمیتوان با توسعه گسترده انرژی پاک، این روند را جبران کرد.
در پژوهشی جدید مشخص شده است که میزان انتشار دیاکسیدکربن حدود ۴۰۰ مرکز داده بزرگ در آمریکا تقریبا با کل میزان انتشار این گاز در کشوری مانند دانمارک برابری میکند.
صادرات چین به کاهش انتشار آلایندهها کمک میکند
وانگ میگوید اگرچه توقف روند افزایشی انتشار آلایندهها در چین اتفاق مثبتی است، اما نباید فراموش کرد که میزان انتشار این کشور در مقایسه با سایر کشورهای جهان همچنان بسیار بالا است.
با این حال، چین فناوریهای پاک مانند پنلهای خورشیدی، باتریها و خودروهای برقی را به کشورهایی از جمله پاکستان، نپال و فیلیپین صادر میکند. این صادرات به کشورها کمک میکند وابستگی خود را به سوختهای فسیلی کاهش دهند.
در جریان مذاکرات جاری سازمان ملل متحد درباره تغییرات اقلیمی در ترکیه نیز تمرکز زیادی بر جلب تعهد کشورها برای افزایش برقیسازی خواهد بود. لی شوئو، مدیر مرکز اقلیم چین در موسسه سیاستگذاری «آسیا سوسایتی» میگوید چین در این نشست، تجارت فناوریهای پاک خود را ترویج خواهد کرد. هرچه سهم چین از تجارت جهانی فناوریهای پاک بیشتر شود، رقابت برای آمریکا دشوارتر خواهد شد.
بر اساس گزارش شبکه رادیویی عمومی آمریکا (انپیآر)، لی شوئو میگوید این جایگاه مسلط از بین نخواهد رفت و اگر چیزی باشد، در سالهای آینده بیش از پیش تقویت خواهد شد. به نظر من، آمریکا برای رقابت با چین با مشکل مواجه خواهد شد.
خبر اصلی دربارهی راهکارهای چین برای کاهش گازهای گلخانهای گزارش میشود که با خبر دوم دربارهی احتمال کمبود گاز در ایران ارتباط موضوعی دارد اما رویداد متفاوتی را پوشش میدهد.
بررسی خودکار: مقایسه با خبرهای ۷۲ ساعت اخیر منابع دیگر و اعتبار پایهی منبع؛ جایگزین داوری انسانی نیست.منبع: ایسنا
گفتوگو