خانوار ایرانی برای حداقل خوراک چقدر باید هزینه کند؟

چند روزیست که مرکز آمار اعداد و ارقام مربوط به تورم مهر 1405 را اعلام کرده است. تورم ماهانه کل کشور از 4.2 درصد به 4.4 درصد افزایش یافته و تورم سالانه نیز رکورد جدیدی را ثبت کرده است. در مقابل تورم نقطه به نقطه در ماه گذشته نسبت به شهریور کاهش یافته و از 89.8 درصد به 88.7 درصد رسیده است. با این‌حال زمانی می‌توان به صورت دقیق‌تر تحولات مربوط به تورم را ارزیابی کرد که به سراغ جزئیات و اقلام مختلف تورم برویم. یکی از مهم‌ترین اجزای تورم که نقشی اساسی و حیاتی در سبد خانوار دارد، اقلام خوراکی است. تورم ماهانه اقلام خوراکی در ماه‌های شهریور و مهر نسبتا ثابت مانده اما تورم نقطه به نقطه در مهر امسال نسبت به شهریور کاهش یافته و از 121.7 درصد به 112.7 درصد رسیده است.

در این میان برخی‌ها ادعا می‌کنند که محاسبات تورمی مرکز آمار با آنچه که در واقعیت توسط عموم مردم نسبت به افزایش قیمت‌ها احساس می‌شود فاصله دارد. برای این موضوع البته جوابی علمی نیز موجود است؛ اینکه وزن و اهمیت کالاها در سبد مصرفی هر خانوار با خانوار دیگر متفاوت بوده و سبد مرکز آمار صرفا انعکاسی از میانگین مردم است.

با این‌حال برای بررسی دقیق‌تر تمرکز بر گروه خاص مصرفی خانوار مانند خوراکی‌ها می‌تواند کمک‌کننده باشد. از همین‌رو اکوایران با الگوبرداری از سبد حداقل خوراک انستیتو تحقیقات تغذیه و دانشکده علوم تغذیه دانشگاه علوم پزشکی تهران سبدی را تهیه کرده تا با به کارگیری متوسط قیمت اقلام خوراکی در مناطق شهری هزینه سبد حداقل خوراک برای یک نفر در ماه قابل محاسبه باشد.

تصویر سبد اکوایران از حداقل خوراک

بررسی‌ها نشان می‌دهد که یک فرد برای اینکه بتواند در مهر امسال هزینه تامین حداقل خوراک خود را تقبل کند نیازمند مبلغی حدود 8 میلیون و 900 هزار تومان است. سبد حداقل خوراک اکوایران که شامل اقلامی چون نان لواش، برنج خارجی، ماکارونی،‌ گوشت گاو یا گوساله، مرغ، چند قلم لبنیات ضروری، روغن مایع، سیب و پرتغال و حبوبات و قند و شکر از جمله اقلام این سبد محسوب می‌شوند. بنابراین محاسبات فعلی تنها انعکاس‌دهنده حداقل معیشت و حداقل خوراک ایرانیان در یک ماه است و با نیازهای دیگر مانند خدمات و اقلام غیرخوراکی مرتبط نیست.

این موضوع از آنجا حائز اهمیت است که اگر تعداد افراد متوسط خانوار را در نظر گرفته و در عدد 8 میلیون و 900 هزار تومان ضرب کنیم، هزینه تامین سبد حداقل خوراک یک خانوار ایرانی در اولین ماه پاییز امسال به حدود 27 میلیون تومان می‌رسد که از حداقل حقوق یک کارگر متاهل با یک فرزند و یک سال سابقه کار فراتر می‌رود. حداقل حقوق این شخص در طبق بخشنامه حداقل دستمزد سال 1405 معادل 24 میلیون و 500 هزار تومان معین شده است.

با اینکه رقم 8 میلیون و 900 هزار تومان هزینه تامین حداقل خوراک در مهر 1405 در قیاس با شهریور تنها 0.5 درصد افزایش یافته اما به صورت نقطه به نقطه در مقایسه با ماه مشابه در سال 1404 بیش از 112 درصد افزایش داشته است. هر دو مقیاس تورم ماهانه و نقطه به نقطه هزینه سبد حداقل خوراک اکوایران در مهر نسبت به شهریور و شهریور نسبت به مرداد کاهش داشته‌اند که این امر بیانگر روندی نزولی در هزینه سبد حداقل خوراک از مرداد سال جاری است. با این‌حال سطح هزینه‌ها همچنان بسیار بالاست و فشار تورمی شدیدی به معیشت خانوارهای ایرانی وارد شده است.

در نهایت نیز با اینکه کنترل تورم یکی لوازم ایجاد ثبات اقتصادی است اما در کنار آن برای بهبود وضعیت معیشتی و رفاه خانوارها، کشور به رشد اقتصادی پایدار و بادوام به شدت محتاج است.