جهش دوبرابری معاملات برق در کنار صف خرید فرآورده‌های نفتی
رشد ۱۱.۸ درصدی ارزش معاملات بورس انرژی در هفته گذشته، در حالی رقم خورد که جهش معاملات برق و ابزارهای مالی، افت بازار هیدروکربوری‌ها را جبران کرد؛ هم زمان، افزایش تقاضا برای فرآورده‌های نفتی، بازار را در آستانه موج تازه‌ای از تغییرات قیمتی قرار داده است.
به گزارش «نفت ما»، ارزش معاملات بورس انرژی ایران در پنج روز کاری هفته گذشته، از ۱۸ تا ۲۲ مهرماه، به ۲۹ هزار و ۶۵۳ میلیارد تومان رسید که در مقایسه با ۲۶ هزار و ۵۲۰ میلیارد تومان هفته قبل، رشد ۱۱.۸ درصدی را نشان می‌دهد. با این حال، پشت این رشد کلی، سه بازار اصلی بورس انرژی مسیر یکسانی را طی نکردند؛ ارزش معاملات برق و ابزارهای مالی افزایش یافت، درحالی‌که معاملات هیدروکربوری‌ها با افت مواجه شد.
هیدروکربوری‌ها (نفت و گاز) با‌ارزش معاملاتی حدود ۱۳ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان، سهمی معادل ۴۴.۷ درصد از کل معاملات داشتند و همچنان بزرگ‌ترین بخش بازار از نظر ارزش باقی ماندند. از این رقم، حدود ۸ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان به رینگ داخلی و ۴ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان به رینگ بین‌الملل اختصاص داشت.
در مقابل، ارزش معاملات برق با ثبت ۶ هزار و ۶۴ میلیارد تومان، معادل ۲۰.۴ درصد از کل معاملات، بیش از ۱۱۵ درصد افزایش یافت. ابزارهای مالی نیز با‌ارزش معاملاتی حدود ۱۰ هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان و سهم ۳۴.۸ درصدی از بازار، رشد ۳۴.۳ درصدی را تجربه کردند.
این ارقام نشان می‌دهد رشد هفتگی بورس انرژی بیش از آنکه از افزایش معاملات فیزیکی فرآورده‌های نفتی ناشی شده باشد، به رونق معاملات برق و ابزارهای مالی وابسته بوده است.
افت۳۹درصدی حجم معاملات هیدروکربوری؛ ارزش معاملات چرا کاهش کمتری داشت؟ در بخش فیزیکی بازار، حجم معاملات هیدروکربوری‌ها به حدود ۷۷ هزار و ۵۰۰ تن رسید که نسبت به هفته قبل ۳۹.۲ درصد کاهش داشت. ارزش معاملات این گروه نیز ۱۷.۲ درصد پایین آمد؛ افتی که از کاهش حجم معاملات حکایت دارد، اما شدت آن به اندازه افت حجم نبوده است.
اینکه حجم بسیار بیشتر از ارزش افت کرده، نشان می‌دهد هر تن هیدروکربوری این هفته گران‌تر معامله شده است. شاید به این دلیل که ترکیب معاملات به سمت محصولات با‌ارزش بالاتر رفته یا قیمت‌ها بالاتر بوده، هرچند برای قطعیت باید داده تفکیکی به تفکیک محصول را دید. شواهدی از تابلو این برداشت را تقویت می‌کند به این صورت که برش هیدروکربنی C7-C9 پتروشیمی تبریز در رینگ صادراتی با قیمت پایه هزار و ۹۰۰ دلار عرضه شد و میانگین قیمت کشف شده‌اش به ۱۹۷۴.۲ دلار رسید، یعنی خریداران حاضر بودند بالاتر از پایه بپردازند. بنزین پیرولیز پتروشیمی شازند هم با تنی ۲۳۷ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان عرضه شد.
در سوی دیگر بازار، حجم معاملات برق با رشد ۱۵۵.۴ درصدی از ۵.۵ میلیون مگاوات‌ساعت فراتر رفت. افزایش هم‌زمان حجم و ارزش معاملات برق، این بخش را به مهم‌ترین عامل رشد هفتگی بازار تبدیل کرد.
در عین حال، تعداد کل معاملات با افت حدود ۲۵ درصدی به بیش از ۱۳۴ هزار معامله رسید. کنار هم‌قرار گرفتن افزایش حجم معاملات برق و کاهش تعداد کل معاملات نشان می‌دهد تحولات تعداد معاملات در‌همه تابلوها یکسان نبوده است.
در جریان عرضه‌های روزانه نیز بازار هیدروکربوری از دو هزار و ۳۸۶ تن عرضه در روز شنبه آغاز کرد و در روزهای یکشنبه و دوشنبه به ترتیب به حدود ۲۱ هزار و ۳۰ هزار تن رسید. در اطلاعیه روز سه‌شنبه، عدد پنج میلیون و ۸۵۱ هزار تن برای عرضه هیدروکربوری ثبت شده که با ارقام سایر روزها اختلاف بسیار زیادی دارد و پیش از انتشار باید از نظر واحد اندازه‌گیری یا خطای احتمالی در ثبت عدد بررسی شود. چهارشنبه نیز ۴۹ هزار و ۴۹۶ تن عرضه اعلام شد که ۲۲ هزار و ۵۰۰ تن آن به رینگ بین‌الملل اختصاص داشت.
از میعانات گازی خانگیران تا حلال‌های صادراتی؛ مهم‌ترین معاملات هفته در بازار فیزیکی، معامله ۴۰ هزار تن میعانات گازی S-5000 شرکت پالایش گاز خانگیران، معامله ۲۰ هزار تن حلال ۴۰۲ شرکت نفت ستاره خلیج فارس در رینگ بین‌الملل و معامله ۹ هزار تن حلال ۵۰۲ شرکت پتروشیمی بیستون از رویدادهای مهم هفته بودند.
عرضه‌های اعلام شده نیز طیف متنوعی از فرآورده‌ها را دربر گرفت؛ از متانول شرکت‌های پتروشیمی، حلال‌های صنعتی و میعانات گازی تا بنزین پیرولیز، برش‌های هیدروکربنی، نفت کوره و فرآورده‌های جانبی پالایشگاهی.
در رینگ صادراتی نیز برش هیدروکربنی C7-C9 پتروشیمی تبریز با میانگین قیمت کشف‌شده ۱۹۷۴.۲ دلار معامله شد. این رقم یکی از داده‌های قابل‌توجه هفته است، اما برای ارزیابی وضعیت رقابتی محصول باید آن را با قیمت‌های دوره قبل، مشخصات کیفی، شرایط تحویل و قیمت‌های مرجع صادراتی مقایسه کرد.
تامین مالی۵هزار میلیارد تومانی و تغییر مسیر معاملات برق در هفته‌ای که گذشت دو خبر سیاست‌گذاری مهم آمد. محمد نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی، در نشست هم‌اندیشی «بازار انرژی ایران در حوزه وزارت نیرو» اعلام کرد که از آذرماه معاملات سنتی برق محدود می‌شود و معاملات برخط الزامی خواهد شد، با هدف شفافیت بیشتر، کاهش خطای انسانی و جلوگیری از دسترسی‌های نامتعارف.
او حرکت به سمت معاملات دو یا سه روز پیش از تحویل را هم‌گامی مثبت دانست. در‌همان نشست، حمیدرضا باقری، معاون شرکت مدیریت شبکه برق ایران، گفت امسال تاکنون ۶۶.۷ میلیارد کیلووات ساعت برق در بورس معامله شده که ۲۸ درصد کل معاملات برق کشور است. وزارت نیرو می‌خواهد این سهم را به بیش از ۳۰ درصد برساند و از اهداف برنامه‌ی هفتم هم فراتر برود.
آیین‌نامه‌ی اجرایی بند «ب» ماده ۴۳ قانون برنامه‌ی هفتم نیز به‌زودی ابلاغ می‌شود و شبکه آماده است زمان معامله را از سه روز به دو روز و سپس یک روز پیش از تحویل نزدیک کند.
وقتی این دو خبر را کنار جهش این هفته می‌گذاریم، به نظر می‌رسد برق در حال تبدیل شدن به ستون اصلی بورس انرژی است و جهش اخیر شاید صرفا یک نوسان نباشد. برخط شدن معاملات و نزدیک شدن زمان معامله به تحویل، بازار برق ایران را به الگوی بازارهای روز-پیش (Day-Ahead) جهانی نزدیک می‌کند.
یکی از مهم‌ترین رویدادهای هفته، تامین مالی ۵۰ هزار میلیارد ریالی شرکت گهر انرژی سیرجان از طریق انتشار اوراق سلف موازی استاندارد برق بود. این اوراق که عرضه آن از ۱۹ مهر آغاز شد، در ۲۰ مهر به فروش کامل رسید و منابع حاصل از آن برای اجرای طرح‌های سرمایه‌ای و توسعه نیروگاهی در نظر گرفته شد.
هفته پیش‌رو؛ از بنزین سوپر وارداتی تا تغییر قیمت فرآورده‌ها در هفته پیش‌رو نیز چند موضوع می‌تواند بر رفتار معامله‌گران اثر بگذارد. برای شنبه ۲۵ مهرماه، بنزین ویژه یا سوپر وارداتی شرکت پتروپالایش میرداماد صفه با حداقل خرید ۳۲ هزار لیتر روی تابلو عرضه خواهد شد.
ابلاغیه نحوه محاسبه قیمت پایه قیر صادراتی در بورس کالای ایران نیز از دیگر موضوعات قابل پیگیری است؛ به‌ویژه از آن جهت که تغییر مبنای قیمت‌گذاری می‌تواند بر هزینه خرید مواد اولیه و شرایط فروش تولیدکنندگان اثر بگذارد.
اما مهم‌ترین سیگنال برای هفته جاری، به گفته محمدرضا موسوی، کارگزار تخصصی بورس کالای ایران و بورس انرژی ایران، به احتمال افزایش قیمت فرآورده‌های نفتی ویژه داخلی بازمی‌گردد.
موسوی در گفت‌وگو با «نفت ما» توضیح داد که قیمت این فرآورده‌ها، به جز حلال‌ها، قرار است از هفته آینده حدود ۱۱.۵ درصد افزایش یابد؛ موضوعی که به گفته او، خریدهای پیش دستانه را تقویت کرده است. خریداران می‌کوشند پیش از اعمال نرخ‌های جدید، محصولات مورد نیاز خود را با قیمت فعلی تهیه کنند؛ رفتاری که به گفته این کارگزار، به افزایش محسوس تب‌وتاب خرید در بازار انجامیده است.
او برای توضیح وضعیت بازار، به حلال ۴۰۲ تبریز اشاره کرد؛ محصولی که به گفته او، میانگین قیمت آن پیش‌تر حدود ۱۶۶ هزار تومان بوده، اما در معاملات روز شنبه به ۲۰۹ هزار تومان رسیده است؛ افزایشی حدود ۲۶ درصدی.
به گفته موسوی، افزایش تقاضا، نگرانی از رشد عمومی قیمت‌ها و احتمال تغییر هزینه‌های تولید می‌توانند در رفتار خریداران و فروشندگان موثر باشند.
شکاف عرضه و تقاضا نیز از دیگر نشانه‌هایی است که این کارگزار به آن اشاره می‌کند. بر اساس ارقام اعلام‌شده از سوی او، حدود ۳۰۰ هزار لیتر حلال ۴۰۲ تبریز برای عرضه روی تابلو قرار داشته، درحالی‌که تقاضا از ۱.۵ میلیون لیتر فراتر رفته است؛ یعنی حجم تقاضا حدود پنج برابر عرضه بوده است. در چنین شرایطی، رقابت خریداران می‌تواند فشار افزایشی بر قیمت وارد کند.
در بازار برق سبز نیز قیمت اعلام شده ساتبا برای آبان ماه به ۱۲ هزار تومان رسیده است؛ درحالی که این رقم برای مهرماه ۱۱ هزار و ۸۹۰ تومان و برای شهریورماه ۱۰ هزار و ۵۸۰ تومان بوده است.
موسوی افزایش قیمت برق سبز را نشانه‌ای از تحولات تقاضا می‌داند و معتقد است ساتبا از طریق قیمت گذاری می‌تواند در تنظیم بازار نقش داشته باشد.
خبر اصلی حاوی جزئیات عددی دقیقی از معاملات بورس انرژی است، اما هیچ‌یک از منابع جانبی این داده‌های خاص را تأیید یا تکذیب نکرده‌اند زیرا موضوعات آن‌ها متفاوت است.
بررسی خودکار: مقایسه با خبرهای ۷۲ ساعت اخیر منابع دیگر و اعتبار پایه‌ی منبع؛ جایگزین داوری انسانی نیست.منبع: نفت ما