تاریخ اسکندر مقدونی جایزه ۵۰ هزار پوندی بیلی گیفورد را از آن خود کرد

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، ادموند ریچاردسون در سال ۲۰۲۶ برای کتاب «اسکندر: خدا، پادشاه، انسان» که روایتی از زندگی اسکندر مقدونی است، برنده جایزه ادبیات غیرداستانی بیلی گیفورد شد. او نخستین نویسنده‌ای است که این جایزه را برای کتابی در حوزه تاریخ باستان دریافت می‌کند.

ریچاردسون شامگاه چهارشنبه [۱۳ آبان ۱۴۰۵] در مراسمی در لندن، جایزه ۵۰ هزار پوندی را دریافت کرد. کتاب او در رقابت با شش اثر راه‌یافته به فهرست نهایی، ازجمله کتاب «سقوط لندن» نوشته پاتریک رادن کیف، برنده پیشین این جایزه، به این موفقیت دست یافت.

کرستی لانگ، مجری رادیو و رئیس هیأت داوران، کتاب ریچاردسون را اثری درخشان در حوزه تاریخ توصیف کرد که روایتی پرکشش و جذاب دارد. او همچنین این کتاب را «داستانی سینمایی و گیرا درباره جهان باستان» خواند که در آن، پژوهش‌های گسترده و استادانه با نثری ادبی و ممتاز درهم آمیخته‌اند.

لانگ افزود ریچاردسون با بهره‌گیری از فناوری‌های جدید و یافته‌های باستان‌شناختی اخیر، داستان زندگی رهبری استثنایی را روایت می‌کند که امپراتوری گسترده‌ای را از یونان باستان تا شبه‌قاره هند فتح کرد. این نخستین کتاب تاریخ باستان است که از زمان تأسیس جایزه بیلی گیفورد در سال ۱۹۹۹ تاکنون موفق به دریافت آن شده است.

این کتاب زندگی اسکندر را از سال ۳۳۶ پیش از میلاد دنبال می‌کند؛ زمانی که او در ۲۰ سالگی اداره پادشاهی‌ای را برعهده گرفت که تقریباً ورشکسته بود و ارتشی داشت که به‌سختی می‌شد آن را مهار کرد. روایت کتاب از فتوحات اسکندر و تسخیر امپراتوری ایران تا مرگ او در ۳۲ سالگی در بابل ادامه می‌یابد.

ریچاردسون برای نگارش این اثر، بیش از یک دهه در چهار قاره به پژوهش پرداخت و منابعی را به ۱۲ زبان باستانی شخصاً ترجمه کرد. او همچنین یافته‌های باستان‌شناختی جدید را در کتاب گنجانده است؛ ازجمله اسناد تازه رمزگشایی‌شده‌ای که اخترشناسان بابلی در دوران اسکندر ثبت کرده بودند.

موفقیت ریچاردسون در دریافت این جایزه، سالی پربار را برای مطالعات جهان کلاسیک رقم زده است. اقتباس سینمایی کریستوفر نولان از منظومه «اودیسه» فروش اثر حماسی هومر را به‌شدت افزایش داد و ماه گذشته نیز آن کارسون، شاعر و پژوهشگر کلاسیک کانادایی که آثارش عمیقاً از ادبیات یونان باستان تأثیر گرفته است، جایزه نوبل ادبیات را دریافت کرد.

جایزه بیلی گیفورد نخستین جایزه مهمی است که ریچاردسون دریافت می‌کند. او استاد مطالعات کلاسیک در دانشگاه دورهام است و پیش از این کتاب‌هایی ازجمله «اسکندریه: جست‌وجو برای یافتن شهر گمشده» (۲۰۲۱) و «ویکتوریایی‌های کلاسیک: پژوهشگران، ماجراجویان و ژنرال‌ها در جست‌وجوی دوران باستان» (۲۰۱۳) را منتشر کرده است.

کتاب «اسکندر: خدا، پادشاه، انسان» از میان فهرستی نهایی از آثار انتخاب شد که کتاب پرفروش «سقوط لندن» نوشته پاتریک رادن کیف، برنده پیشین این جایزه، نیز در میان آن‌ها قرار داشت. این کتاب به بررسی مرگ زک برتلر، نوجوان بریتانیایی می‌پردازد که پس از آن‌که خود را پسر یک الیگارش ثروتمند روس جا زده بود، از یک آپارتمان لوکس در لندن سقوط کرد و جان باخت.

از دیگر آثار راه‌یافته به فهرست نهایی می‌توان به «مسافر» نوشته آندره‌آ وولف، «دیکتاتور بزرگ» نوشته متیو سوییت، «بالدوین: داستان یک عشق» نوشته نیکلاس بوگز و «روزهای عشق و خشم» نوشته آناند گوپال اشاره کرد.

کرستی لانگ در هیأت داوران این جایزه با الیف شافاک، رمان‌نویس؛ بی کاروالیو، مدیر بخش کتاب فروشگاه‌های زنجیره‌ای واتراستونز؛ تیفانی جنکینز، نویسنده و مورخ فرهنگی؛ سم لیت، دبیر بخش ادبیات نشریه اسپکتیتور؛ و راوی ماتو، سردبیر و خبرنگار، همکاری داشت.

برنده جایزه از میان بیش از ۳۵۰ عنوان کتاب واجد شرایط انتخاب شد که بین اول نوامبر ۲۰۲۵ تا ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شده بودند. این آثار در ماه سپتامبر به فهرستی بلند شامل ۱۳ کتاب محدود شدند.

این جایزه در سال ۱۹۹۹ با نام «جایزه ساموئل جانسون» تأسیس شد و از سال ۲۰۱۶ شرکت مدیریت سرمایه‌گذاری بیلی گیفورد حمایت مالی آن را برعهده گرفت.

سال گذشته، هلن گارنر، نویسنده استرالیایی، برای مجموعه یادداشت‌ها و خاطرات روزانه خود با عنوان «چگونه به یک داستان پایان دهیم» برنده این جایزه شد.

از دیگر برندگان پیشین این جایزه می‌توان به آنتونی بیور، جاناتان کو، سرگئی پلوخی، هالی روبنهولد و کاترین رانْدل اشاره کرد.